Eργαζόμενοι και συνταξιούχοι

Ως υπήκοος της ΕΕ, έχετε το δικαίωμα να ζήσετε σε άλλη χώρα της ΕΕ. Αν μείνετε εκεί για λιγότερο από 3 μήνες, χρειάζεστε μόνο ισχύον δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο.

Δήλωση παρουσίας

Ορισμένες χώρες της ΕΕ σας επιβάλλουν την υποχρέωση να δηλώσετε την παρουσία σας εντός λογικού χρονικού διαστήματος μετά την άφιξή σας και αν δεν συμμορφωθείτε μπορεί να σας επιβάλουν κυρώσεις, όπως πρόστιμο.

Πριν από τη μετάβασή σας σε άλλη χώρα θα πρέπει να ενημερωθείτε από τις εθνικές αρχές για τις προθεσμίες και τους όρους που διέπουν τη δήλωση της παρουσίας σας εκεί.

Για να δηλώσετε την παρουσία σας χρειάζεστε μόνο το δελτίο ταυτότητας ή το διαβατήριό σας. Δεν θα πρέπει να σας ζητηθεί να καταβάλετε κάποιο ποσό. Αν μένετε σε ξενοδοχείο, συνήθως αρκεί η συμπλήρωση ενός ειδικού εντύπου και το ξενοδοχείο αναλαμβάνει τις σχετικές διατυπώσεις.

Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, αν παραλείψετε να δηλώσετε την παρουσία σας μπορεί να σας επιβληθεί πρόστιμο,  δεν είναι όμως δυνατόν να απελαθείτε μόνο γι'αυτό.

Ίση μεταχείριση

Καθόλη τη διάρκεια της διαμονής σας θα πρέπει να αντιμετωπίζεστε ως υπήκοοι της χώρας αυτής, ιδίως όσον αφορά την εργασία, τις αμοιβές, τα μέσα που διευκολύνουν την πρόσβαση στην εργασία, την εγγραφή σε σχολείο, κ.λπ.

Ακόμη και αν επισκέπτεστε τη χώρα ως τουρίστας, δεν θα πρέπει, π.χ., να πληρώνετε υψηλότερα ποσά για την επίσκεψη μουσείων ή την αγορά εισιτηρίων στα μέσα μαζικής μεταφοράς, κ.λπ.

Απέλαση

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η νέα σας χώρα μπορεί να αποφασίσει να σας απελάσει για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας, αλλά μόνον αν μπορεί να αποδειχθεί ότι αποτελείτε σοβαρή απειλή.

Η απόφαση απέλασης πρέπει να σας επιδοθεί εγγράφως, να αναφέρει όλους τους λόγους στους οποίους βασίζεται και να ορίζει πώς και μέχρι πότε μπορείτε να ασκήσετε προσφυγή για ακύρωσή της.

Εργαζόμενοι

Έχετε το δικαίωμα να διαμένετε σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ στην οποία εργάζεστε ως μισθωτός, αυτοαπασχολούμενος ή με απόσπαση.

Απώλεια θέσης εργασίας

Αν απολέσετε την εργασία σας ενώ ζείτε σε άλλη χώρα, μπορείτε να διατηρήσετε το δικαίωμά σας να εργαστείτε και να ζήσετε εκεί εφόσον:

• είστε προσωρινά ανίκανος /-η προς εργασία λόγω ασθένειας ή ατυχήματος
• έχετε εγγραφεί στο κατάλληλο γραφείο ευρέσεως εργασίας ως άνεργος /-η παρά τη θέλησή σας αφού
  • εργαστήκατε για περισσότερο από ένα έτος με σύμβαση αορίστου χρόνου ή
  • εργαστήκατε για λιγότερο από ένα έτος με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου (σ'αυτή την περίπτωση διατηρείτε το δικαίωμα για ίση μεταχείριση με τους υπηκόους της χώρας αυτής για τουλάχιστον 6 ακόμη μήνες )
• ξεκινήσετε επαγγελματική κατάρτιση (αν είστε άνεργος /-η μετά από δική σας επιλογή , η κατάρτιση πρέπει να έχει σχέση με την προηγούμενη εργασία σας ).

Συνταξιούχοι

Αν είστε συνταξιούχος μπορείτε να ζήσετε σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ εφόσον διαθέτετε:

• πλήρη υγειονομική ασφάλιση που ισχύει εκεί
• επαρκές εισόδημα (από οποιαδήποτε πηγή) που σας επιτρέπει να ζείτε χωρίς να χρειάζεστε εισοδηματική ενίσχυση.

Εγγραφή

Κατά τους 3 πρώτους μήνες διαμονής σας στη νέα σας χώρα, δεν μπορεί να σας ζητηθεί να εγγραφείτε σε κάποια αρχή (ώστε να αποκτήσετε έγγραφο που να επιβεβαιώνει το δικαίωμα διαμονής) μπορείτε όμως να το πράξετε αν θέλετε.

Μετά από 3 μήνες διαμονής στη νέα σας χώρα, μπορεί να σας ζητηθεί να εγγραφείτε στην αρμόδια αρχή (συνήθως το δημαρχείο ή το τοπικό αστυνομικό τμήμα).

Για να αποκτήσετε πιστοποιητικό εγγραφής, θα χρειαστείτε:

• Μισθωτοί / Αποσπασμένοι στο εξωτερικό 
  • Ισχύον δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο
  • Πιστοποιητικό εργασίας ή βεβαίωση πρόσληψης από τον εργοδότη σας
• Αυτοαπασχολούμενοι 
  • Ισχύον δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο
  • Απόδειξη της ιδιότητάς σας ως αυτοαπασχολούμενου
• Συνταξιούχοι 
  • Ισχύον δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο
  • Απόδειξη πλήρους υγειονομικής ασφάλισης
  • Απόδειξη ότι μπορείτε να συντηρηθείτε χωρίς να χρειάζεστε εισοδηματική ενίσχυση.

Δεν χρειάζεται να προσκομίσετε άλλα έγγραφα.

Αφού εγγραφείτε θα αποκτήσετε πιστοποιητικό εγγραφής.  Αυτό το πιστοποιητικό επιβεβαιώνει  το δικαίωμά σας να ζήσετε σ'αυτή τη χώρα και περιέχει το όνομα και τη διεύθυνσή σας καθώς και την ημερομηνία εγγραφής σας.

Το πιστοποιητικό εγγραφής θα πρέπει να εκδίδεται αμέσως και να μην κοστίζει περισσότερο από όσο για τους υπηκόους της χώρας η έκδοση δελτίου ταυτότητας.

Θα πρέπει να έχει αόριστη διάρκεια ισχύος (να μη χρειάζεται να ανανεώνεται), ίσως όμως να απαιτείται η δήλωση κάθε αλλαγής διεύθυνσης στις τοπικές αρχές.

Αν δυσκολεύεστε να αποκτήσετε το πιστοποιητικό εγγραφής μπορείτε να απευθυνθείτε στις υπηρεσίες παροχής βοήθειας της ΕΕ.

Ίση μεταχείριση

Καθόλη τη διάρκεια της διαμονής σας στη νέα σας χώρα θα πρέπει να αντιμετωπίζεστε ως υπήκοοι της χώρας αυτής, ιδίως όσον αφορά την εργασία, τις αμοιβές, τα μέσα που διευκολύνουν την πρόσβαση στην εργασία, την εγγραφή σε σχολείο, κ.λπ.

Εντολή εγκατάλειψης της χώρας / Απέλαση

Μπορείτε να ζείτε σε άλλη χώρα της ΕΕ εφόσον πληροίτε τους όρους διαμονής. Αν πάψετε να πληροίτε αυτούς τους όρους, οι εθνικές αρχές μπορούν να σας ζητήσουν να εγκαταλείψετε τη χώρα.

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η νέα σας χώρα μπορεί να αποφασίσει να σας απελάσει για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας, αλλά μόνον αν μπορεί να αποδειχθεί ότι αποτελείτε πολύ σοβαρή απειλή.

Η απόφαση απέλασης ή η εντολή εγκατάλειψης της χώρας πρέπει να σας επιδοθεί εγγράφως, να αναφέρει όλους τους λόγους στους οποίους βασίζεται και να ορίζει πώς και μέχρι πότε μπορείτε να ασκήσετε προσφυγή για ακύρωσή της.

Αν έχετε ζήσει νόμιμα σε άλλη χώρα της ΕΕ για 5 χρόνια χωρίς διακοπή - ως μισθωτός αποσπασμένος στο εξωτερικό, συνταξιούχος ή αυτοαπασχολούμενος - αποκτάτε αυτόματα το δικαίωμα μόνιμης διαμονής εκεί. Μπορείτε δηλαδή να μείνετε στη χώρα αυτή όσο θέλετε.

Η συνέχεια της διαμονής σας δεν επηρεάζεται από:

• προσωρινές απουσίες (μικρότερες των 6 μηνών το έτος)
• μεγαλύτερες απουσίες για υποχρεωτική στρατιωτική θητεία
• απουσία 12 συνεχών μηνών για σημαντικούς λόγους όπως π.χ. εγκυμοσύνη και τοκετός, σοβαρή ασθένεια, εργασία, επαγγελματική κατάρτιση ή απόσπαση σε άλλη χώρα.

Πρώην μισθωτοί και αυτοαπασχολούμενοι

Είναι δυνατό να λάβετε το καθεστώς μόνιμης διαμονής νωρίτερα, αν έχετε πάψει να εργάζεστε επειδή:

• συνταξιοδοτηθήκατε αφού εργαστήκατε στη χώρα αυτή τον τελευταίο χρόνο ή ζήσατε εκεί επί 3 χρόνια χωρίς διακοπή
• είστε πλέον ανίκανος /-η προς εργασία και έχετε ζήσει στη χώρα αυτή επί 2 χρόνια χωρίς διακοπή
• είστε πλέον ανίκανος /-η προς εργασία λόγω εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας - σ'αυτή την περίπτωση έχετε το δικαίωμα να μείνετε στη χώρα αυτή ανεξάρτητα από τη διάρκεια της μέχρι τότε διαμονής σας εκεί.

Κάρτα μόνιμης διαμονής

Η κάρτα είναι διαφορετική από το πιστοποιητικό εγγραφής το οποίο είναι υποχρεωτικό σε πολλές χώρες. Η κάρτα μόνιμης διαμονής δεν είναι υποχρεωτική. Επιβεβαιώνει το δικαίωμά σας να ζείτε άνευ όρων στη χώρα στην οποία διαμένετε μόνιμα.

Αυτό σημαίνει ότι οι αρχές δεν μπορούν πλέον να σας ζητήσουν να αποδείξετε ότι έχετε θέση εργασίας, επαρκείς πόρους, υγειονομική ασφάλιση κ.λπ. Η κάρτα μόνιμης διαμονής μπορεί να σας φανεί χρήσιμη όταν συνδιαλέγεστε με τις αρχές ή για τη διεκπεραίωση διοικητικών διατυπώσεων.

Όταν κάνετε αίτηση στις αρχές για κάρτα μόνιμης διαμονής, αυτές είναι υποχρεωμένες να την εκδώσουν το ταχύτερο δυνατό και έναντι ποσού το οποίο δεν θα είναι μεγαλύτερο από αυτό που καταβάλλουν οι υπήκοοι της χώρας αυτής για τα δελτία ταυτότητας. Αν οι αρχές δεν συμμορφωθούν, μπορείτε να απευθυνθείτε στις υπηρεσίες παροχής βοήθειας της ΕΕ.

Η κάρτα θα πρέπει να έχει ισχύ αορίστου χρόνου και δεν χρειάζεται να ανανεώνεται.

Για την έκδοσή της, πρέπει να προσκομίσετε:

• απόδειξη ότι ζείτε στη χώρα αυτή επί 5 χρόνια, π.χ. έγκυρο πιστοποιητικό εγγραφής που εκδόθηκε μόλις φθάσατε

ή

• απόδειξη ότι έχετε πάψει να εργάζεστε και πληροίτε τους όρους για αναγνώριση του δικαιώματος μόνιμης διαμονής νωρίτερα.

Ίση μεταχείριση

Κατά τη μόνιμη διαμονή σας σε άλλη χώρα θα πρέπει να έχετε τα ίδια δικαιώματα, οφέλη και υποχρεώσεις με τους υπηκόους της.

Απέλαση

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η χώρα στην οποία ζείτε μπορεί να αποφασίσει να σας απελάσει για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας, αλλά μόνον αν μπορεί να αποδειχθεί ότι αποτελείτε πολύ σοβαρή απειλή.

Η απόφαση απέλασης πρέπει να σας επιδοθεί εγγράφως, να αναφέρει όλους τους λόγους στους οποίους βασίζεται και να ορίζει πώς και μέχρι πότε μπορείτε να ασκήσετε προσφυγή για ακύρωσή της.