Pracownicy – prawo pobytu

Masz prawo mieszkać w dowolnym kraju UE, w którym jesteś zatrudniony/-a lub prowadzisz działalność jako osoba samozatrudniona bądź do którego Cię oddelegowano.

W przypadku utraty pracy

Jeżeli mieszkając w innym kraju, stracisz pracę, możesz tam pozostać, jeśli:

• jesteś tymczasowo niezdolny/-a do pracy z powodu choroby lub wypadku
• jesteś zarejestrowany/-a we właściwym urzędzie jako osoba bezrobotna z powodów od siebie niezależnych. Jeżeli byłeś/-aś przedtem zatrudniony/-a przez okres trwający krócej niż rok, zachowujesz prawo do takiego samego traktowania, jakie przysługuje obywatelom tego kraju, przez pewien okres (przynajmniej sześć miesięcy)
• uczestniczysz w szkoleniu zawodowym. Jeżeli utrata pracy nie była uzasadniona powodami od Ciebie niezależnymi, szkolenie musi być związane z poprzednią pracą.

Zgłoszenie pobytu i zarejestrowanie się

Niektóre kraje UE wymagają zgłoszenia pobytu we właściwym urzędzie w rozsądnym terminie od chwili przyjazdu. W przypadku braku takiego zgłoszenia mogą one nakładać kary, np. w formie grzywny.

Jeśli wymaga tego kraj, do którego się przeprowadzasz, musisz zarejestrować się w odpowiednim urzędzie – często jest to urząd gminy lub lokalny posterunek policji. Na dopełnienie obowiązku rejestracji masz minimum trzy miesiące od dnia przyjazdu. Po zarejestrowaniu się otrzymasz zaświadczenie o rejestracji. Potwierdza ono Twoje prawo do pobytu w tym kraju.

Aby się zarejestrować, musisz okazać:

• ważny dowód osobisty lub paszport
• świadectwo pracy lub potwierdzenie zatrudnienia od pracodawcy
• jeśli prowadzisz działalność na własny rachunek, potwierdzenie statusu osoby samozatrudnionej.

Pobyt stały

Jeżeli legalnie zamieszkiwałeś/-aś w innym kraju UE nieprzerwanie przez okres pięciu lat i przestrzegałeś/-aś warunków pobytu, automatycznie uzyskujesz prawo pobytu stałego w tym kraju. Oznacza to, że możesz tam przebywać tak długo, jak zechcesz. Dlatego zamiast ubiegać się o nowe zaświadczenie o rejestracji, złóż wniosek o dokument pobytu stałego. Dokument ten potwierdza, że masz prawo przebywać w tym kraju tak długo, jak zechcesz, nawet jeśli nie masz pracy lub potrzebujesz zasiłku.

Na ciągłość Twojego pobytu nie mają wpływu:

• tymczasowe nieobecności (mniej niż sześć miesięcy rocznie)
• dłuższe nieobecności w związku z obowiązkową służbą wojskową
• jedna nieobecność przez okres 12 kolejnych miesięcy z ważnych względów, takich jak ciąża i poród, poważna choroba, praca, szkolenie zawodowe lub delegacja w innym kraju.

Możesz utracić prawo stałego pobytu, jeśli spędzisz poza krajem ponad dwa kolejne lata.

Pobyt stały przed upływem pięciu lat zamieszkiwania w danym kraju

Możesz kwalifikować się do uzyskania prawa stałego pobytu przed upływem pięciu lat w wymienionych poniżej sytuacjach:

• jeżeli przejdziesz na emeryturę, w tym wcześniejszą, po przepracowaniu w tym kraju ostatnich 12 miesięcy i zamieszkiwaniu tam nieprzerwanie przez ponad trzy lata
• jeśli przestaniesz pracować z powodu niezdolności do dalszej pracy, po spędzeniu w danym kraju dwóch kolejnych lat
• jeśli przestaniesz pracować z powodu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Masz wtedy prawo pozostać w tym kraju bez względu na długość pobytu przed wypadkiem lub chorobą
• jeżeli podejmiesz pracę w innym kraju UE jako pracownik transgraniczny – musisz wracać do swojego kraju zamieszkania co najmniej raz w tygodniu – ale wcześniej pracowałeś/-aś w kraju, w którym chcesz uzyskać prawo stałego pobytu, w sposób ciągły przez trzy lata.

Czy możesz zostać wezwany/-a do opuszczenia kraju lub wydalony/-a?

Możesz mieszkać w innym kraju UE, dopóki przestrzegasz warunków pobytu. Jeżeli naruszysz takie warunki, władze krajowe mogą wezwać Cię do opuszczenia kraju.

W wyjątkowych sytuacjach władze kraju, w którym przebywasz, mają prawo Cię wydalić ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego, ale wyłącznie, gdy Twoje zachowanie stanowi rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie dla jednego z podstawowych interesów społecznych tego kraju.

Decyzja o wydaleniu lub wezwanie do opuszczenia kraju muszą Ci zostać przekazane na piśmie. Dokumenty takie muszą określać przyczyny oraz wskazywać sposób i termin odwołania się.