Przeniesienie własności

Ostatnia aktualizacja 07/2011

Decyzja o zaprzestaniu prowadzenia działalności niekoniecznie oznacza zakończenie działalności gospodarczej. Przeniesienie własności przedsiębiorstwa pozwoli zachować jego osiągnięcia pod względem udziału w rynku, kwalifikacji pracowników oraz ilości miejsc pracy.

Co roku w Europie właściciela zmienia około 450 tys. przedsiębiorstw. Szacuje się, że jednej trzeciej z tych przejmowanych przedsiębiorstw grozi upadek. Oznacza to utratę 600 tys. miejsc pracy rocznie.

Ocenia się również, że jedna trzecia europejskich właścicieli przedsiębiorstw (czyli około 690 tys. przedsiębiorstw zapewniających 2,8 miliona miejsc pracy) w najbliższych latach przejdzie na emeryturę.

Istnieje ryzyko, że wiele z tych świetnie prosperujących przedsiębiorstw nie zostanie przejęta, chyba że ich właściciele poczynią stosowne przygotowania przed emeryturą i pokonają trudności związane z przekazaniem własności.

Przygotowanie się do przeniesienia własności jest wyjątkowo złożonym procesem. Bardzo często właściciele nie mają ani wiedzy, ani doświadczenia, aby uporać się ze związanymi z tym formalnościami prawnymi, podatkowymi i administracyjnymi. U wielu z nich pojawia się bariera psychologiczna utrudniająca podjęcie decyzji o przekazaniu swojego przedsiębiorstwa.

Aby poprawić warunki przenoszenia własności, Komisja Europejska zaleciła władzom krajów UE stosowanie różnych środków:

W swoim komunikacie w sprawie przeglądu programu „Small Business Act” Komisja wezwała państwa członkowskie do:

opracowania rynków kompleksowo wspieranych i przyjaznych użytkownikom oraz baz danych dla przedsiębiorstw, których własność można przenieść
zapewnienia szkoleń i wsparcia w celu zwiększenia liczby sprawnie przeprowadzonych przeniesień własności przedsiębiorstw, w tym kampanii informacyjnych zwiększających świadomość potrzeby wczesnego przygotowania się do takiej operacji.
Przegląd programu „Small Business Act” [122 KB]

Zapewnienie dostępu do źródeł finansowania

Przeniesienie własności przedsiębiorstwa w rzeczywistości wymaga większych nakładów finansowych niż rozpoczęcie działalności. Pożyczki, gwarancje oraz programy wsparcia dla początkujących przedsiębiorstw powinny być dostępne nie tylko w przypadku zakładania nowych firm, ale również w razie przejmowania tych już istniejących. Właściciele powinni być lepiej poinformowani o finansowaniu typu mezzanine (które łączy cechy finansowania dłużnego i kapitałowego) – szczególnie przydatnym przy przenoszeniu własności przedsiębiorstw.

Dostęp do finansowania

Podnoszenie świadomości oraz wspieranie doradztwa

Więcej spółek mogłoby być przekazywanych przez odchodzących na emeryturę właścicieli, gdyby przygotowali oni odpowiednio wcześniej przeniesienie własności.

Z uwagi na stopień skomplikowania całej operacji niezbędna jest pomoc praktyczna.

Władze krajowe powinny również aktywnie promować i wspierać programy doradcze proponowane przez izby handlowe i rzemieślnicze oraz inne podobne organizacje.

Ustanowienie przejrzystego rynku dla przenoszenia własności przedsiębiorstw

Kojarzenie potencjalnych nabywców i sprzedających powinno opierać się na przejrzyście zorganizowanych usługach. Zakres takich usług musi wykraczać poza tworzenie baz danych dostępnych przedsiębiorstw i obejmować kompleksowe usługi mediacyjne, które ułatwią sprawne przenoszenie własności w duchu partnerstwa.

Zapewnienie systemów podatkowych sprzyjających przenoszeniu własności

Rozwiązania mogą polegać na:

zwolnieniu z podatku od zysków ze sprzedaży przedsiębiorstwa (zwłaszcza w przypadku zysków ponownie zainwestowanych w inne przedsiębiorstwo lub wykorzystanych do sfinansowania emerytury właściciela przedsiębiorstwa)
reformie podatku od spadku i darowizny (aby ułatwić przenoszenie własności w rodzinie)
zwolnieniu z podatku dla pracowników inwestujących w swoje przedsiębiorstwa (w przypadku wykupów przez pracowników).

W komunikacie z 2006 r. Komisja Europejska stwierdziła, że prawie połowa krajów UE nie wdrożyła stosownych zaleceń z 1994 r. W każdym kraju należy dołożyć więcej starań, aby wyjść naprzeciw potrzebom związanym z przenoszeniem własności przedsiębiorstw.