Διαδρομή πλοήγησης

Διαδώστε το 
	Μοιραστείτε το στο Facebook
  
	Μιλήστε γι` αυτό μέσω Twitter
  
	Διαδώστε το στο google+
  
	Μοιραστείτε το στο linkedIn

Άδικη μεταχείριση

Επικαιροποίηση : 23/06/2014

shopping

Καταχρηστικές ρήτρες συμβάσεων

Ίσως να μην το συνειδητοποιείτε πάντα, αλλά κάθε φορά που αγοράζετε ένα προϊόν ή υπηρεσία από επαγγελματία έμπορο συνάπτετε μια σύμβαση - π.χ. όταν εγγράφεστε σε ένα γυμναστήριο ή παραγγέλνετε ελαστικά αυτοκινήτου μέσω διαδικτύου ή παίρνετε ενυπόθηκο δάνειο ή ακόμη και όταν αγοράζετε απλώς είδη καθημερινής κατανάλωσης από το σούπερ μάρκετ.

Οι συνήθεις όροι σύμβασης που χρησιμοποιούνται από τους εμπόρους, είτε ονομάζονται "όροι και προϋποθέσεις" είτε αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης σύμβασης που πρέπει ενδεχομένως να υπογράψετε, πρέπει να είναι δίκαιοι.

Οι όροι σύμβασης πρέπει να είναι διατυπωμένοι σε απλή και κατανοητή γλώσσα. Τυχόν ασάφειες πρέπει να ερμηνεύονται προς όφελός σας.

Δίκαιη μεταχείριση και καλή πίστη

Βάσει της νομοθεσίας ΕΕ για να είναι δίκαιοι οι τυποποιημένοι συμβατικοί όροι δεν μπορούν να εισάγουν ανισορροπίες μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των καταναλωτών, αφενός, και των πωλητών και προμηθευτών, αφετέρου.

Δυνητικά καταχρηστικοί όροι

Πέραν της γενικής απαίτησης περί "καλής πίστης" και "ισορροπίας", οι κανόνες της ΕΕбългарски (bg)czech (cs)dansk (da)Deutsch (de)eesti (et)English (en)español (es)Français (fr)Gaeilge (ga)italiano (it)latviešu (lv)lietuvių (lt)magyar (hu)Malti (mt)Nederlands (nl)polski (pl)português (pt)română (ro)slovenčina (sk)slovenščina (sl)suomi (fi)svenska (sv) προβλέπουν έναν κατάλογο ειδικών όρων που μπορούν να θεωρηθούν καταχρηστικοί. Εάν οι ειδικοί όροι μιας σύμβασης είναι καταχρηστικοί, δεν δεσμεύουν τους καταναλωτές ούτε ο έμπορος μπορεί να βασιστεί σε αυτούς.

Παρακάτω περιγράφονται περιπτώσεις κατά τις οποίες οι όροι μιας σύμβασης μπορούν να θεωρηθούν καταχρηστικοί βάσει των κανόνων της ΕΕ:

1. Ευθύνη σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού του καταναλωτή

Όροι που εξαιρούν/περιορίζουν την ευθύνη του εμπόρου σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού του καταναλωτή λόγω πράξης/παράλειψης του εμπόρου.

Παράδειγμα

Ο Σαμ γράφτηκε στο γυμναστήριο της γειτονιάς του. Όταν διάβασε πιο προσεκτικά τη σύμβαση εγγραφής του, διαπίστωσε με έκπληξη ότι το γυμναστήριο δεν αναλαμβάνει την ευθύνη τυχόν βλάβης ή ζημίας που μπορεί να προκληθεί από τη χρήση των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού.

Ερευνώντας το ζήτημα, ενημερώθηκε πράγματι από την ένωση καταναλωτών της χώρας του ότι ένας όρος που εξαιρεί την ευθύνη του εμπόρου δεν είναι έγκυρος. Μετά από έρευνα της εθνικής αρχής επιβολής του νόμου, η οποία ξεκίνησε με αφορμή την καταγγελία του Σαμ, το δικαστήριο απαγόρευσε στον έμπορο να χρησιμοποιεί τέτοιου είδους όρους σε όλες τις συμβάσεις του.

2. Αποζημίωση σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του εμπόρου

Όροι οι οποίοι αδίκως εξαιρούν/περιορίζουν τα δικαιώματα των καταναλωτών σε περίπτωση που ο έμπορος δεν τηρεί τους όρους της σύμβασης.

Παράδειγμα

Ο Κώστας και η φίλη του αγόρασαν πακέτο διακοπών για την Κένυα και πλήρωσαν 2.000 ευρώ το άτομο. Οι διακοπές τους ήταν μια καταστροφή. Η πτήση τους ξεκίνησε με καθυστέρηση 12 ωρών. Ο κλιματισμός στο ξενοδοχείο δεν λειτουργούσε καθόλου. Το προγραμματισμένο σαφάρι έγινε, αλλά όχι στο πάρκο που τους είχαν υποσχεθεί και, επιπλέον, τους μετέφεραν εκεί με λεωφορείο αντί για αεροπλάνο. Διαμαρτυρήθηκαν στο ταξιδιωτικό γραφείο και ζήτησαν συνολική αποζημίωση 5.000 ευρώ (4.000 για το κόστος του πακέτου διακοπών και 1.000 ευρώ για τον χαμένο χρόνο και την ηθική αποζημίωση). Το ταξιδιωτικό γραφείο δέχτηκε να τους καταβάλει μόνο 1.000 ευρώ, επικαλούμενο ρήτρα της σύμβασης η οποία περιόριζε την ευθύνη του διοργανωτή μόλις στο 25% του συνολικού κόστους του πακέτου διακοπών.

Όταν ο Κώστας αναζήτησε πληροφορίες, η τοπική ένωση καταναλωτών τον ενημέρωσε ότι οι όροι που περιορίζουν κατά ανάρμοστο τρόπο την ευθύνη του εμπόρου σε περίπτωση πλημμελούς εκτέλεσης μιας σύμβασης είναι κατά πάσα πιθανότητα καταχρηστικοί. Ο Κώστας αποφάσισε να κινηθεί δικαστικά κατά του ταξιδιωτικού γραφείου για να διεκδικήσει τα δικαιώματά του.

Βλ. επίσης τα δικαιώματά σαςбългарски (bg)czech (cs)dansk (da)Deutsch (de)eesti (et)English (en)español (es)Français (fr)Gaeilge (ga)italiano (it)latviešu (lv)lietuvių (lt)magyar (hu)Malti (mt)Nederlands (nl)polski (pl)português (pt)română (ro)slovenčina (sk)slovenščina (sl)suomi (fi)svenska (sv) όταν αγοράζετε πακέτο διακοπών.

3. Ρήτρα αποχώρησης υπέρ του εμπόρου

Όροι οι οποίοι δεσμεύουν τον καταναλωτή αλλά επιτρέπουν στους εμπόρους να απαλλάσσονται από την υποχρέωση παροχής μιας υπηρεσίας όταν αυτή δεν τους εξυπηρετεί.

Παράδειγμα

Η Λίζε ταξίδευε πολύ και αποφάσισε να προσλάβει έναν κηπουρό ο οποίος έπρεπε να έρχεται δύο φορές την εβδομάδα για να φροντίζει το γρασίδι και τα παρτέρια του κήπου της. Ωστόσο, ο κηπουρός δεν εμφανίστηκε επί έναν μήνα το καλοκαίρι με αποτέλεσμα τα λουλούδια να ξεραθούν από την έλλειψη νερού. Όταν η Λίζε παραπονέθηκε, ο κηπουρός της έδειξε έναν όρο στη σύμβαση, ο οποίος του επέτρεπε να μην έρχεται σε περίπτωση που ήταν πολύ απασχολημένος με άλλους πελάτες.

Η Λίζε είπε στον κηπουρό ότι, σύμφωνα με πληροφορίες που είχε βρει στο Διαδίκτυο, η ρήτρα αυτή δεν ήταν έγκυρη και κατόρθωσε να πάρει φιλική αποζημίωση για τα ξεραμένα λουλούδια καθώς και την επίσημη δέσμευση του κηπουρού ότι θα παρέχει τις υπηρεσίες του δύο φορές την εβδομάδα.

4. Μονομερής αποζημίωση λόγω λύσης της σύμβασης

Όροι που επιτρέπουν σε έναν έμπορο να παρακρατεί προκαταβολές σε περίπτωση λύσης της σύμβασης από τον καταναλωτή χωρίς να προβλέπεται αντίστοιχη αποζημίωση του καταναλωτή σε περίπτωση λύσης της σύμβασης από τον έμπορο.

Παράδειγμα

Η Μαίρη παρήγγειλε έπιπλα κουζίνας για το νέο της διαμέρισμα. Πλήρωσε 30% προκαταβολικά και η εταιρεία ήρθε στο διαμέρισμά της για να μετρήσει τις διαστάσεις. Τα έπιπλα έπρεπε να είναι έτοιμα και τοποθετημένα μέσα σε 8 εβδομάδες.

Αφού πέρασαν δύο μήνες, η Μαίρη τηλεφώνησε στον πωλητή από τον οποίο ενημερώθηκε ότι, δυστυχώς, τα έπιπλα δεν μπορούσαν τελικά να παραδοθούν παρά μόνο αρκετούς μήνες αργότερα. Καθώς η Μαίρη ήθελε να μετακομίσει στο νέο της διαμέρισμα, ακύρωσε τη σύμβαση, αγόρασε έτοιμα έπιπλα από άλλο κατάστημα και ζήτησε να της επιστραφεί η προκαταβολή της. Ο πωλητής αρνήθηκε να επιστρέψει την προκαταβολή επικαλούμενος όρο της σύμβασης σύμφωνα με τον οποίο, σε περίπτωση λύσης της σύμβασης από τον πελάτη, ο πωλητής δικαιούται να κρατήσει την προκαταβολή. Όταν η Μαίρη διάβασε προσεκτικότερα τη σύμβαση, διαπίστωσε ότι, σε περίπτωση που αποφάσιζε να την ακυρώσει ο πωλητής, εκείνη δεν θα δικαιούταν αντίστοιχη αποζημίωση.

Η Μαίρη απευθύνθηκε στην ένωση καταναλωτών της χώρας της, η οποία την ενημέρωσε ότι η συγκεκριμένη ρήτρα της σύμβασης ήταν ξεκάθαρα καταχρηστική. Κατά συνέπεια, επικοινώνησε και πάλι με τον πωλητή, στον οποίο ανέφερε τις επαφές της με τους νομικούς εμπειρογνώμονες της ένωσης καταναλωτών, και κατάφερε να πάρει πίσω την προκαταβολή της.

5. Υπερβολικά υψηλή αποζημίωση

Όροι που υποχρεώνουν τον καταναλωτή που αθετεί υποχρέωσή του να καταβάλει αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση.

Παράδειγμα

Ο Τομ νοίκιασε ένα αυτοκίνητο στο αεροδρόμιο της Μάλαγας. Έπρεπε να το επιστρέψει με γεμάτο ρεζερβουάρ 3 ημέρες αργότερα. Την ημέρα της επιστροφής του, έπεσε σε μποτιλιάρισμα στον δρόμο προς το αεροδρόμιο λόγω αυτοκινητιστικού ατυχήματος. Ο Τομ δεν θέλησε να χάσει επιπλέον χρόνο για να γεμίσει το ρεζερβουάρ, γιατί θα μπορούσε να χάσει την πτήση του. Επέστρεψε το αυτοκίνητο με το ρεζερβουάρ μισοάδειο. Όταν επέστρεψε στο σπίτι του, διαπίστωσε ότι του είχαν χρεώσει 45 ευρώ για τη βενζίνη συν 150 ευρώ επειδή είχε επιστρέψει το αυτοκίνητο με άδειο ρεζερβουάρ.

Ο Τομ επικοινώνησε με το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών (EEC-net), το οποίο τον ενημέρωσε ότι η επιβολή τόσο δυσανάλογα υψηλών χρεώσεων είναι καταχρηστική. Με τη βοήθεια του ECC-net, η εταιρεία ενοικίασης αυτοκινήτων του επέστρεψε 100 ευρώ.

6. Μονομερής λύση της σύμβασης

Όροι που επιτρέπουν στον έμπορο να προβεί σε λύση της σύμβασης μονομερώς ενώ ο καταναλωτής δεν έχει αντίστοιχο δικαίωμα.

Παράδειγμα

Η Χριστίνα παρήγγειλε νυφικό από κάποιον σχεδιαστή μόδας. Δύο εβδομάδες πριν από τον γάμο έπρεπε να συναντηθεί με τον σχεδιαστή για την τελική πρόβα. Όταν τηλεφώνησε για να κλείσει ραντεβού, εκείνος της είπε ότι είχε ακυρώσει τη συμφωνία τους χωρίς να προβάλει καμία σοβαρή δικαιολογία.

Η Χριστίνα ρώτησε έναν φίλο της δικηγόρο εάν ο σχεδιαστής μπορούσε να ακυρώσει έτσι απλά τη συμφωνία. Όπως της εξήγησε ο φίλος της, επρόκειτο για ξεκάθαρα καταχρηστικό όρο καθώς η σύμβαση δεν έδινε στη Χριστίνα το ίδιο δικαίωμα ακύρωσης. Ο ίδιος κάλεσε στη συνέχεια τον σχεδιαστή και του εξήγησε τη νομική σκοπιά του ζητήματος. Ο σχεδιαστής επικοινώνησε με τη Χριστίνα και έκλεισαν ραντεβού για την πρόβα. Το νυφικό της ήταν έτοιμο ακριβώς τη στιγμή που το χρειαζόταν για τον γάμο.

7. Ακύρωση σε πολύ σύντομη προθεσμία

Όροι που επιτρέπουν στον έμπορο να προβαίνει σε λύση της σύμβασης, η οποία δεν έχει ορισμένη ημερομηνία λήξης, χωρίς έγκαιρη προειδοποίηση, εκτός εάν αυτό δικαιολογείται απόλυτα.

Παράδειγμα

Η Ναταλί είχε υπογράψει σύμβαση με έναν μικρό τοπικό πάροχο διαδικτυακών υπηρεσιών, χωρίς καθορισμένη ημερομηνία λήξης. Μια μέρα έλαβε ηλεκτρονικό μήνυμα που την ενημέρωνε ότι η σύμβαση θα έπαυε να ισχύει από την επόμενη εβδομάδα. Κάλεσε τον πάροχο για να ζητήσει εξηγήσεις αλλά εκείνος δεν μπορούσε να της δώσει καμία αιτιολογία για τη λύση της σύμβασης σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.

Η Ναταλί επικοινώνησε στη συνέχεια με ένωση καταναλωτών η οποία την πληροφόρησε ότι ένας τέτοιος όρος ήταν κατά πάσα πιθανότητα καταχρηστικός. Επικοινώνησε επομένως και πάλι με τον πάροχο διαδικτυακών υπηρεσιών και κατόρθωσε να παρατείνει τη διάρκεια της συνδρομής της για επαρκές διάστημα ώστε να μπορέσει να βρει κάποιον άλλο πάροχο.

8. Αυτόματη παράταση συμβάσεων ορισμένου χρόνου

Όροι που υποχρεώνουν τον καταναλωτή να γνωστοποιεί την πρόθεσή του να λύσει τη σύμβαση αλλά σε υπερβολικά πρώιμο στάδιο.

Παράδειγμα

Ο Μαρκ έχει συμβόλαιο κινητής τηλεφωνίας διάρκειας ενός έτους, το οποίο υπέγραψε 10 μήνες πριν. Η σύζυγός του πήγε πρόσφατα σε άλλη εταιρεία κινητής τηλεφωνίας, η οποία της προσέφερε πολύ ελκυστικά πακέτα χρόνου ομιλίας και δωρεάν κλήσεις προς το δίκτυό της. Ο Μαρκ αποφάσισε να μεταπηδήσει κι εκείνος στην άλλη εταιρεία μόλις θα έληγε το συμβόλαιό του. Έλεγξε το συμβόλαιό του και διαπίστωσε ότι, εάν ήθελε να το τερματίσει, έπρεπε να είχε ενημερώσει έξι μήνες νωρίτερα. Καθώς δεν το είχε κάνει, το συμβόλαιό του είχε πιθανότατα παραταθεί αυτομάτως για ένα ακόμη έτος.

Ο Μαρκ απογοητεύτηκε και αποφάσισε να επικοινωνήσει με την ένωση καταναλωτών της χώρας του, που τον ενημέρωσε ότι ήταν καταχρηστικό εκ μέρους της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας να απαιτεί τόσο μεγάλη προθεσμία προειδοποίησης. Τον συμβούλευσαν να προσφύγει στα δικαστήρια σε περίπτωση που η εταιρεία προσπαθούσε να επιβάλει τον καταχρηστικό όρο.

9. Κρυφοί όροι

Όροι που δεσμεύουν τους καταναλωτές παρότι εκείνοι δεν ήταν εύκολο να τους γνωρίζουν πριν από την υπογραφή της σύμβασης

Παράδειγμα

Η Μόνικα νοίκιασε ένα διαμέρισμα με τριετές συμβόλαιο μίσθωσης. Δεν είχε ωστόσο λάβει γνώση του γεγονότος ότι αναλάμβανε να χρησιμοποιεί υπηρεσία καθαρισμού με χρέωση 100 ευρώ μηνιαίως, επιπλέον του ενοικίου, πράγμα το οποίο διαπίστωσε όταν μετακόμισε στο νέο διαμέρισμα. Υπήρχε ρήτρα στο συμβόλαιο που παρέπεμπε σε έγγραφο σχετικά με τις υπηρεσίες καθαρισμού. Ωστόσο, το συγκεκριμένο έγγραφο δεν δόθηκε ποτέ στη Μόνικα.

Η Μόνικα έψαξε στο Διαδίκτυο και βρήκε ότι οι "κρυφοί" όροι, όπως ο συγκεκριμένος, θεωρούνται καταχρηστικοί. Είπε στη συνέχεια στον ιδιοκτήτη ότι η πρόσθετη αυτή υποχρέωση δεν ήταν δίκαιη διότι δεν είχε ενημερωθεί σχετικά πριν από την υπογραφή του μισθωτηρίου συμβολαίου και κατόρθωσε εν τέλει να αποφύγει το πάγιο αυτό έξοδο.

10. Μονομερείς τροποποιήσεις της σύμβασης

Όροι που επιτρέπουν στον έμπορο να τροποποιήσει μια σύμβαση μονομερώς, εκτός εάν η σύμβαση αναφέρει βάσιμο λόγο γι΄αυτό.

Παράδειγμα

Ο Πάβελ πήρε δάνειο από την τράπεζά του για να αγοράσει καινούργιο αυτοκίνητο. Οκτώ μήνες αργότερα ανακάλυψε ότι το ποσό των μηνιαίων δόσεών του είχε αυξηθεί.

Όταν διάβασε προσεκτικότερα τη σύμβασή του, ο Πάβελ εντόπισε έναν όρο ο οποίος έδινε στην τράπεζα το δικαίωμα να τροποποιήσει μονομερώς το επιτόκιο χωρίς εκείνος να μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση.

Επικοινώνησε με την ένωση καταναλωτών της χώρας του για να ζητήσει συμβουλές. Εκείνοι του είπαν ότι, καθώς δεν υπήρχε καμία ρήτρα που να δίνει στον Πάβελ το δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση, ο όρος που επέτρεπε στην τράπεζα να αυξήσει το επιτόκιο ήταν καταχρηστικός. Τον συμβούλευσαν να μην καταβάλει το υψηλότερο επιτόκιο και να υποβάλει στην τράπεζα επίσημη καταγγελία σε περίπτωση που αυτή δεν αναθεωρούσε τον καταχρηστικό όρο. Ο Πάβελ ακολούθησε τη συμβουλή τους και κατόρθωσε να πετύχει τροποποίηση της ρήτρας.

11. Μονομερείς αλλαγές στο προϊόν ή στην υπηρεσία

Όροι που επιτρέπουν στον έμπορο να τροποποιεί το παρεχόμενο προϊόν ή υπηρεσία μονομερώς και χωρίς έγκυρη αιτιολογία.

Παράδειγμα

Η Μπίργκιτ παρήγγειλε καινούργια πλακάκια για την ανακαίνιση του μπάνιου της. Επέλεξε σχέδιο με λευκές και γαλάζιες ρίγες. Τέσσερις εβδομάδες αργότερα, η παραγγελία παραδόθηκε αλλά τα πλακάκια ήταν σε λευκό ματ χρώμα χωρίς ρίγες. Όταν επικοινώνησε με τον προμηθευτή, ενημερώθηκε ότι, σύμφωνα με τους όρους που αναγράφονταν στην παραγγελία, εάν η εταιρεία δεν ήταν σε θέση να προμηθεύσει ένα συγκεκριμένο προϊόν για οποιονδήποτε λόγο, μπορούσε να το αντικαταστήσει με άλλο προϊόν, ισοδύναμης ποιότητας και αξίας.

Η Μπίργκιτ επικοινώνησε με το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών (EEC-net), το οποίο την ενημέρωσε ότι οι όροι που δίνουν τη δυνατότητα μονομερούς τροποποίησης ενός προϊόντος είναι καταχρηστικοί. Με τη βοήθεια του ECC-net κατόρθωσε τελικά να πάρει τα χρήματά της πίσω.

12. Διακυμάνσεις τιμών

Όροι που επιτρέπουν στον έμπορο να καθορίζει την τελική τιμή κατά την παράδοση ή να την αυξάνει χωρίς να δίνει στον καταναλωτή τη δυνατότητα να ακυρώσει τη σύμβαση σε περίπτωση που το ποσό είναι πολύ υψηλότερο από το αρχικά συμφωνηθέν.

Παράδειγμα

Ο Τόμας υπέγραψε πενταετές συμβόλαιο για τη συντήρηση του συστήματος κεντρικής θέρμανσης στο νέο του σπίτι. Δεκαοκτώ μήνες αργότερα διαπίστωσε ότι η μηνιαία χρέωση είχε αδικαιολόγητα αυξηθεί. Όταν ζήτησε εξηγήσεις, ο έμπορος του υπέδειξε ρήτρα της σύμβασης η οποία εξασφάλιζε το «δικαίωμα» της εταιρείας να αυξάνει τις χρεώσεις της για τη συντήρηση του συστήματος θέρμανσης με έγγραφη προειδοποίηση ενός μόλις μήνα.

Ο Τόμας επικοινώνησε με την ένωση καταναλωτών της χώρας του η οποία τον ενημέρωσε ότι ένας όρος που επιτρέπει στον έμπορο να αυξάνει τη χρέωση μιας υπηρεσίας, χωρίς δυνατότητα του καταναλωτή να ακυρώσει τη σύμβαση, είναι κατά πάσα πιθανότητα καταχρηστικός. Ο Τόμας αποφάσισε να ακυρώσει τη σύμβαση αντί να πληρώσει απρόβλεπτα πρόσθετα έξοδα.

13. Μονομερής ερμηνεία της σύμβασης

Όροι που επιτρέπουν μόνο στον έμπορο να ερμηνεύσει οποιαδήποτε ρήτρα της σύμβασης και να αποφασίσει εάν το προϊόν ή η υπηρεσία συμμορφώνεται προς αυτήν.

Παράδειγμα

Η Χριστίνα παρήγγειλε ένα εξατομικευμένο φωτογραφικό άλμπουμ με φωτογραφίες του παιδιού της. Όταν παρέλαβε το άλμπουμ, ανακάλυψε ότι το εξώφυλλο δεν ήταν στο χρώμα που εκείνη είχε διαλέξει. Διαμαρτυρήθηκε στον πωλητή, ο οποίος αρνήθηκε όμως να ξανατυπώσει το άλμπουμ. Ο πωλητής επικαλέστηκε τους όρους που αναγράφονταν στην παραγγελία και που προέβλεπαν ότι η παράδοση του προϊόντος ήταν σύμφωνη προς τη σύμβαση αν ο πωλητής την έκρινε ως τέτοια.

Η Χριστίνα γνώριζε ότι τέτοιου είδους όροι είναι καταχρηστικοί και επέμεινε στο να ξανατυπώσει ο έμπορος το άλμπουμ ή να της επιστρέψει τα χρήματά της. Διεκδικώντας με επιμονή τα δικαιώματά της, κατάφερε τελικά να ξανατυπωθεί το άλμπουμ χωρίς επιπλέον έξοδα.

14. Μη τήρηση των προφορικών δεσμεύσεων υπαλλήλων της επιχείρησης

Όροι βάσει των οποίων ένας επιχειρηματίας προσπαθεί να αποφύγει δεσμεύσεις που ανέλαβε το προσωπικό του ή οι δεσμεύσεις αυτές υπόκεινται σε άλλους όρους.

Παράδειγμα

Ο Τζέικ αγόρασε παπούτσια από ένα κατάστημα. Δεν είχε χρόνο να τα δοκιμάσει αλλά ο υπάλληλος του καταστήματος του είπε ότι, σε περίπτωση που δεν του έκαναν, μπορούσε να τα αλλάξει. Τα παπούτσια ήταν όντως λάθος νούμερο και ο Τζέικ αποφάσισε να τα επιστρέψει στο κατάστημα. Ο υπεύθυνος όμως του καταστήματος αρνήθηκε να τα αλλάξει και έδειξε στον Τζέικ έγγραφο σχετικά με τους όρους πώλησης το οποίο όριζε ότι καμία αλλαγή δεν μπορούσε να γίνει δεκτή και ότι, ανεξαρτήτως των οποιωνδήποτε προφορικών δεσμεύσεων των υπαλλήλων, ίσχυαν μόνο οι κανόνες που ορίζονταν στο συγκεκριμένο έγγραφο.

Ο Τζέικ επικοινώνησε με το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών (EEC-net), το οποίο του επιβεβαίωσε τον καταχρηστικό χαρακτήρα του όρου. Με τη βοήθεια του ECC-net, κατόρθωσε να αλλάξει τα παπούτσια.

15. Μονομερής τήρηση των υποχρεώσεων

Όροι που υποχρεώνουν τους καταναλωτές να τηρούν όλες τις υποχρεώσεις τους ενώ ο έμπορος δεν τηρεί τις δικές του.

Παράδειγμα

Η Λουίζ γράφτηκε συνδρομήτρια σε επιθεώρηση Τύπου για θέματα επιχειρήσεων. Έπρεπε να λαμβάνει καθημερινά την επιθεώρηση για όλες τις χώρες της ΕΕ, στα αγγλικά. Ωστόσο, κάποιες φορές δεν έλαβε τη σχετική επιθεώρηση για 2 ή 3 ημέρες, ενώ ορισμένες από τις ειδήσεις δεν ήταν πάντα μεταφρασμένες στα αγγλικά. Τον επόμενο μήνα έλαβε μία μόνο επιθεώρηση. Παρότι η υπηρεσία δεν λειτουργούσε σωστά, η Λουίζ εξακολουθούσε να λαμβάνει τιμολόγια για το σύνολο του ποσού της συνδρομής της. Ζήτησε επομένως από τον προμηθευτή να μειώσει την τιμή ώστε να τον πληρώσει μόνο για τις ημέρες κατά τις οποίες είχε όντως λάβει την επιθεώρηση. Ωστόσο, η εταιρεία αρνήθηκε τονίζοντας ότι, σύμφωνα με τη σύμβαση, η παρεχόμενη υπηρεσία μπορούσε να διακόπτεται προσωρινά χωρίς ο πελάτης να απαλλάσσεται από την υποχρέωση πληρωμής.

Στο τέλος, μετά από παρέμβαση της οργάνωσης καταναλωτών της χώρας της, το ποσό της συνδρομής της Λουίζ μειώθηκε και ο πάροχος αναγκάστηκε να τροποποιήσει τον καταχρηστικό όρο της σύμβασης.

16. Μεταβιβάσεις συμβάσεων σε άλλες επιχειρήσεις υπό δυσμενέστερους όρους

Όροι που επιτρέπουν στον έμπορο να μεταβιβάζει τη σύμβαση χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του καταναλωτή, ενδεχομένως και υπό δυσμενέστερους για εκείνον όρους.

Παράδειγμα

Ο Καρλ παρήγγειλε μια νέα κουζίνα από εταιρεία που του υποσχέθηκε "δεκαετή εγγύηση". Αυτό αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή του. Η κουζίνα έπρεπε να τοποθετηθεί στο διαμέρισμά του σε διάστημα έξι εβδομάδων. Όταν έφτασε η ημέρα της τοποθέτησης, ο Καρλ πρόσεξε ότι οι εργάτες ήταν από άλλη εταιρεία. Όταν ζήτησε να ενημερωθεί σχετικά, διαπίστωσε ότι η σύμβασή του είχε μεταβιβαστεί στην άλλη αυτή εταιρεία. Ο Καρλ τηλεφώνησε για να ελέγξει εάν εξακολουθούσε να ισχύει η δεκαετής εγγύηση. Η νέα εταιρεία τον πληροφόρησε ότι η δική τους πολιτική ήταν να παρέχουν διετή μόλις εγγύηση και ότι η σύμβαση που είχε υπογράψει ο Καρλ έδινε στην προηγούμενη εταιρεία το δικαίωμα να μεταβιβάσει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της στη νέα εταιρεία.

Ο Καρλ ζήτησε τη συμβουλή της ένωσης καταναλωτών της χώρας του. Τον ενημέρωσαν ότι τυχόν ρήτρα για τη μεταφορά συμβατικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων είναι καταχρηστική και, ως εκ τούτου, άκυρη, εφόσον αυτό συνεπάγεται μείωση της χρονικής διάρκειας της εγγύησης. Επομένως, ο Καρλ εξακολουθούσε να δικαιούται τη δεκαετή εγγύηση έναντι της εταιρείας από την οποία είχε αρχικά παραγγείλει την κουζίνα. Με τη συμβουλή της ένωσης καταναλωτών κατόρθωσε να λάβει επέκταση της εγγύησης από την προηγούμενη εταιρεία, η οποία δεσμεύτηκε να του παράσχει υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών μετά την πώληση.

17. Περιορισμένα δικαιώματα δικαστικής προσφυγής

Όροι που περιορίζουν το πώς και το πού οι καταναλωτές μπορούν να κινηθούν δικαστικά ή τους υποχρεώνουν να παρέχουν αποδεικτικά στοιχεία που υπόκεινται στην ευθύνη του αντισυμβαλλόμενου.

Παράδειγμα

Για τις καλοκαιρινές διακοπές του, ο Αλέν αγόρασε ένα αεροπορικό εισιτήριο από το Παρίσι για το Πόρτο. Πηγαίνοντας στο αεροδρόμιο έπεσε σε μποτιλιάρισμα και έφτασε στο αεροδρόμιο με μισή ώρα καθυστέρηση. Αναγκάστηκε να αγοράσει νέο εισιτήριο για να φτάσει τελικά και στον προορισμό των διακοπών του. Δύο εβδομάδες αργότερα, κατά τον έλεγχο εισιτηρίων στο αεροδρόμιο του Πόρτο, με μεγάλη έκπληξη διαπίστωσε ότι η θέση του στην πτήση επιστροφής είχε ακυρωθεί επειδή δεν είχε χρησιμοποιήσει το εισιτήριο της μετάβασης. Ο Αλέν δεν είχε άλλη επιλογή από το να αγοράσει ένα ακόμη νέο εισιτήριο με την ίδια αεροπορική εταιρεία. Κατά την επιβίβασή του στο αεροπλάνο ενημέρωσε τον αεροσυνοδό ότι θα κινούνταν δικαστικά μόλις επέστρεφε στη Γαλλία, προκειμένου να λάβει αποζημίωση. Ενημερώθηκε όμως από τον αεροσυνοδό ότι, σύμφωνα με τους συνήθεις όρους και προϋποθέσεις της εταιρείας, μπορούσε να κινηθεί δικαστικά μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο όπου είχε την έδρα της η εταιρεία. Ο Αλέν διάβασε προσεκτικότερα τους όρους στον δικτυακό τόπο της εταιρίας και όντως διαπίστωσε ότι ένας από αυτούς ανέφερε ότι τυχόν προσφυγή στη δικαιοσύνη πρέπει να γίνεται ενώπιον δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου.

Επικοινώνησε τότε με το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών (EEC-net), το οποίο τον ενημέρωσε ότι ο όρος που περιορίζει το δικαίωμά του να κινηθεί νομικά είναι καταχρηστικός και άκυρος, οπότε και θα μπορούσε να προσφύγει εν τέλει στα γαλλικά δικαστήρια. Έλαβε επίσης τη διαβεβαίωση ότι ο όρος που προβλέπει την ακύρωση ενός εισιτηρίου επιστροφής αποκλειστικά και μόνο επειδή δεν έχει χρησιμοποιηθεί το εισιτήριο μετάβασης μπορεί, σε ορισμένες περιστάσεις, να θεωρηθεί καταχρηστικός.

Συνέπειες

Οι συμβατικοί όροι που είναι καταχρηστικοί βάσει της νομοθεσίας της ΕΕбългарски (bg)czech (cs)dansk (da)Deutsch (de)eesti (et)English (en)español (es)Français (fr)Gaeilge (ga)italiano (it)latviešu (lv)lietuvių (lt)magyar (hu)Malti (mt)Nederlands (nl)polski (pl)português (pt)română (ro)slovenčina (sk)slovenščina (sl)suomi (fi)svenska (sv) δεν έχουν νομική ή δεσμευτική ισχύ για τους καταναλωτές. Υπό την προϋπόθεση ότι ο καταχρηστικός όρος δεν αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της σύμβασης, το υπόλοιπο αυτής (με εξαίρεση τον καταχρηστικό όρο) παραμένει σε ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται π.χ. να εγκαταλείψετε το γυμναστήριό σας επειδή μία και μόνη ρήτρα της σύμβασης είναι καταχρηστική.

Διορθωτικά μέσα

Οι χώρες της ΕΕ πρέπει, αφενός, να διασφαλίζουν ότι οι καταναλωτές γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας και, αφετέρου, να προβλέπουν διαδικασίες που να αποτρέπουν τις επιχειρήσεις από τη χρήση καταχρηστικών όρων.

Οι εθνικές αρχές σε ολόκληρη την ΕΕ είναι αρμόδιες να διασφαλίζουν την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών. Εάν πιστεύετε ότι κάποιος συγκεκριμένος έμπορος παραβιάζει επανειλημμένα τους εθνικούς νόμους που διασφαλίζουν την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ, ακόμη και σε διασυνοριακό επίπεδο, πρέπει να απευθύνεστε στις αρμόδιες αυτές αρχές.

Εάν θεωρείτε ότι κάποιο συμβατικοί όροι είναι καταχρηστικοί, μπορείτε να συμβουλευτείτε τους εξής φορείς:

Χρειάζεστε περαιτέρω βοήθεια;

Χρειάζεστε περαιτέρω βοήθεια;

Δεν βρήκατε τις πληροφορίες που ζητάτε; Έχετε κάποιο πρόβλημα που θέλετε να επιλύσετε;

Μάθετε για τα δικαιώματα που έχετε ως ευρωπαίος πολίτης

Προβλήματα με δημόσιες αρχές