Środki ochrony prawnej dla konsumentów

Jeśli uważasz, że Twoje prawa konsumenta w UE zostały naruszone i chcesz podjąć kroki prawne, masz kilka możliwości. Możesz rozważyć postępowanie sądowe, powództwo przedstawicielskie lub europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń bądź też możesz skorzystać z jednego z uproszczonych mechanizmów roszczeń transgranicznych, takich jak europejski nakaz zapłaty.

Postępowanie sądowe

Jeśli uważasz, że prawa przysługujące Ci na mocy przepisów UE zostały naruszone, i zdecydujesz się na wszczęcie postępowania sądowego, masz prawo do:

• sprawiedliwego i publicznego procesu sądowego, który powinien się odbyć w rozsądnym terminie przed niezależnym i bezstronnym sądem
• pomocy prawnika, który doradzi Ci, będzie Cię reprezentował i bronił Twoich praw.

Nawet jeżeli usługodawca lub sprzedawca mają siedzibę za granicą, możesz dochodzić swoich praw przed sądem we własnym kraju, w przypadku gdy dana firma prowadzi działalność handlową lub zawodową w Twoim kraju lub jej zasięg działalności obejmuje Twój kraj.

Jeżeli koszty postępowania sądowego przekraczają Twoje możliwości finansowe, przysługuje Ci prawo do skorzystania z pomocy prawnej z urzędu. W tym celu musisz wypełnić formularz wniosku o pomoc prawną w innym kraju UE i przesłać go do sądu rejonowego, który przekaże go do właściwego sądu w innym kraju UE.

Powództwo przedstawicielskie (powództwo zbiorowe)

W sytuacji, gdy Twoje prawa, jak i prawa wielu osób zostały naruszone w ten sam sposób, uprawnione podmioty (np. organizacje konsumenckie) mogą wystąpić do sądu w Waszym imieniu lub z własnej inicjatywy. Tego rodzaju powództwo zbiorowe nazywane jest „powództwem przedstawicielskim”.

Uprawnione podmioty mogą dochodzić od przedsiębiorcy środków nakazujących zaprzestanie szkodliwych praktyk (np. nakazanie przedsiębiorcy zaprzestania niezgodnej z prawem działalności) i środków naprawczych (takich jak odszkodowanie, zwrot kosztów lub naprawa), stosownie do konkretnego przypadku. Podmiot uprawniony może reprezentować w jednym postępowaniu konsumentów ze swojego kraju lub wszystkich konsumentów z całej UE, których dotyczy ta sama nielegalna praktyka.

Jeśli uważasz, że jesteś jednym z wielu konsumentów poszkodowanych w wyniku bezprawnych działań przedsiębiorcy:

• skontaktuj się z jednym z uprawnionych podmiotów w swoim kraju en
• dowiedz się, czy toczy się obecnie postępowanie z powództwa przedstawicielskiego, które może Cię dotyczyć
• sprawdź, w jaki sposób możesz przyłączyć się do tego powództwa.

Dowiedz się więcej o powództwach przedstawicielskich.

Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń

Kiedy można z niego skorzystać?

Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń pozwala wnieść pozew przeciwko osobie, organizacji lub firmie z innego kraju UE, w przypadku gdy wartość roszczenia nie przekracza 5 tys. euro.

Przy pomocy tego postępowania można domagać się zwrotu pieniędzy za towary lub usługi. Na przykład można domagać się odszkodowania za wadliwy produkt, który został zakupiony w innym kraju UE lub przez internet od osoby mieszkającej w innym kraju UE. Do wszczęcia postępowania nie jest konieczna pomoc prawnika.

Należy pamiętać, że niektóre sprawy cywilne i handlowe nie są objęte zakresem postępowania w sprawie drobnych roszczeń, np.:

• sprawy podatkowe, celne i administracyjne
• sprawy dotyczące praw rodzinnych wynikających ze związku małżeńskiego (takich jak alimenty) lub będące skutkiem testamentu bądź zasad dziedziczenia
• sprawy dotyczące zabezpieczenia społecznego i uprawnień pracowniczych
• sprawy dotyczące odpowiedzialności państwa.

Jak złożyć pozew?

Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń jest z zasady postępowaniem pisemnym. Aby złożyć pozew, należy wypełnić formularz A i załączyć wszystkie dokumenty poświadczające zgłoszone roszczenia. Wypełniony formularz i wszelkie dokumenty potwierdzające (np. rachunki lub faktury) należy przesłać do jednego z właściwych sądów: albo w swoim kraju albo w innym kraju UE.

Znajdź właściwy sąd oraz więcej informacji na temat zasad dotyczących zgłaszania roszczeń, jakie obowiązują w kraju, w którym znajduje się właściwy sąd.

Po otrzymaniu Twojego pozwu sąd sprawdza formularz i dokumenty potwierdzające, a następnie decyduje, czy sprawa kwalifikuje się do rozpatrzenia w trybie tego postępowania. Jeżeli brakuje istotnych informacji, sąd może poprosić Cię o uzupełnienie formularza B.

Jeżeli Twoja sprawa kwalifikuje się do postępowania w sprawie drobnych roszczeń, sąd skontaktuje się z pozwanym (osobą lub firmą, przeciwko której składasz pozew). Pozwany ma 30 dni na udzielenie odpowiedzi.

W ciągu 30 dni od otrzymania odpowiedzi od pozwanego (jeżeli jej udzieli), sąd:

• wyda orzeczenie w sprawie Twojego roszczenia
• zwróci się do Ciebie lub pozwanego na piśmie o bardziej szczegółowe informacje lub
• wezwie Cię na spotkanie wyjaśniające.

Wykonywanie orzeczeń

Decyzja sądu jest automatycznie uznawana w innych krajach UE. Jednak jeżeli pozwany nie zastosuje się do decyzji sądu, możesz skontaktować się z organami egzekwowania prawa w jego kraju.

Będziesz musiał/a przedstawić:

• oryginał orzeczenia
• zaświadczenie dotyczące orzeczenia – tzw. formularz D (może być wymagane tłumaczenie).

Organy odpowiadające za egzekwowanie prawa wykonają decyzję w oparciu o przepisy krajowe.

Koszty postępowania

Zazwyczaj musisz uiścić opłatę sądową, która zostanie Ci zwrócona, jeżeli sprawa zostanie rozstrzygnięta na Twoją korzyść. Wysokość kwoty, zależy od tego, w jakim kraju mieści się sąd.

Więcej informacji na temat europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń można znaleźć w portalu „e-Sprawiedliwość”.

Europejski nakaz zapłaty

Kiedy można z niego skorzystać?

Z europejskiego nakazu zapłaty można skorzystać, aby dochodzić roszczeń pieniężnych w innym kraju UE. Ma on zastosowanie do bezspornych roszczeń cywilnych i handlowych, np. jeśli roszczenie zostało już rozpatrzone przez sąd i uznane przez dłużnika.

Jak złożyć pozew?

Europejski nakaz zapłaty jest w całości postępowaniem pisemnym, zatem nie jest konieczne udawanie się do sądu.

Aby rozpocząć postępowanie, należy wypełnić formularz A i podać w nim informacje na temat obu stron oraz rodzaj i kwotę roszczenia. Wypełniony formularz należy przesłać do właściwego sądu.

Sąd rozpatrzy Twoje roszczenie. Jeżeli Twoja sprawa kwalifikuje się do rozpoznania w trybie europejskiego nakazu zapłaty, w ciągu 30 dni sąd wyda europejski nakaz zapłaty.

Wykonywanie orzeczeń

Po otrzymaniu europejskiego nakazu zapłaty dłużnik (osoba, od której dochodzisz zwrotu pieniędzy) ma 30 dni na przyjęcie lub zakwestionowanie Twojego roszczenia.

Jeżeli dłużnik zakwestionuje europejski nakaz zapłaty, Twoja sprawa zostanie rozpatrzona w ramach zwykłego postępowania cywilnego i rozstrzygnięta na podstawie prawa krajowego. W przypadku braku sprzeciwu ze strony dłużnika europejski nakaz zapłaty staje się automatycznie wykonalny.

W celu jego wykonania należy wysłać kopię europejskiego nakazu zapłaty (i w razie potrzeby jego tłumaczenie) do właściwych organów odpowiadających za egzekwowanie prawa we właściwym kraju UE.

Więcej informacji na temat europejskiego nakazu zapłaty można znaleźć w portalu „e-Sprawiedliwość”.