Zakończenie działalności gospodarczej

Jeśli planujesz zamknąć firmę w UE, czy to na podstawie dobrowolnej decyzji, czy też z powodu trudności finansowych, ważne jest, aby wiedzieć, które przepisy mają zastosowanie na szczeblu unijnym i krajowym oraz gdzie można uzyskać pomoc i porady.

Dobrowolne zamknięcie firmy

Jeżeli Twoja firma jest wypłacalna i zdecydujesz się ją zamknąć, procedura będzie w dużej mierze zależała od przepisów obowiązujących w kraju, w którym jest zarejestrowana. Zazwyczaj należy powiadomić o swojej decyzji odpowiedni rejestr działalności gospodarczej, uregulować wszelkie długi i zobowiązania podatkowe, złożyć końcowe sprawozdanie finansowe i formalnie wyrejestrować się z systemu ubezpieczenia społecznego i systemu podatkowego. Dokładną procedurę, dokumenty, które należy złożyć, i obowiązujące terminy określają poszczególne kraje UE.

Zamknięcie firmy z powodu trudności finansowych lub niewypłacalności

Jeżeli Twoja firma ma trudności ze spłatą długów – na przykład nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzeń, uregulować faktur lub podatków – może być zmuszona do wszczęcia postępowania upadłościowego lub rozważenia możliwości wczesnej restrukturyzacji. Dokładne kroki i ich konsekwencje zależą od przepisów obowiązujących w danym kraju, ale ogólnounijne przepisy gwarantują Ci również ważne prawa, zwłaszcza jeśli prowadzisz działalność transgraniczną.

Możliwości ratowania firmy

Jeżeli Twoja firma znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, przepisy UE dają Ci prawo dostępu do procedur wczesnej restrukturyzacji, które mają pomóc w podjęciu działań, zanim Twoja firma stanie się formalnie niewypłacalna. Dzięki temu firma będzie mogła kontynuować działalność, jeśli jest nadal rentowna.

Oto kilka możliwych opcji:

• Tymczasowe wstrzymanie odzyskiwania długów: możesz złożyć wniosek o wstrzymanie działań egzekucyjnych na okres do czterech miesięcy (w niektórych przypadkach z możliwością przedłużenia) podczas negocjowania planu restrukturyzacji.
• Negocjowanie planu restrukturyzacji: wspólnie z wierzycielami możesz spróbować zredukować swoje długi lub zmienić harmonogram ich spłaty w ramach planu, który musi zostać zatwierdzony przez sąd lub organ administracyjny. Zazwyczaj w trakcie tego procesu możesz zachować kontrolę nad bieżącą działalnością firmy.
• Korzystanie z narzędzi wczesnego ostrzegania: wiele krajów oferuje automatyczne ostrzeżenia o niedokonanych płatnościach, publiczne usługi doradcze lub wsparcie ze strony księgowych i izb handlowych, aby pomóc Ci w szybkim podjęciu działań.

Wnioski o restrukturyzację rozpatruje sąd krajowy, organ ds. niewypłacalności lub rejestr przedsiębiorstw, często z pomocą prawnika lub księgowego. Możesz również uzyskać pomoc – bezpłatną lub niedrogą – za pośrednictwem krajowych systemów wczesnego ostrzegania lub usług doradczych. Linki do procedur krajowych można znaleźć na europejskim portalu „e-Sprawiedliwość”.

Druga szansa

Jeśli Twojej firmy nie da się uratować, a Ty ponosisz osobistą odpowiedzialność za jej zobowiązania – na przykład jako osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą – przepisy UE gwarantują Ci prawo do drugiej szansy. Oznacza to, że możesz ubiegać się o umorzenie pozostałych niespłaconych długów.

Całkowite umorzenie długów musi nastąpić w ciągu trzech lat od rozpoczęcia tego procesu. Dzięki temu uczciwi przedsiębiorcy mogą ponownie rozpocząć działalność bez długoterminowego zadłużenia.

Wniosek o umorzenie długów jest zazwyczaj rozpatrywany przez krajowe organy ds. niewypłacalności lub sądy. Wskazówki i dane kontaktowe można znaleźć na europejskim portalu „e-Sprawiedliwość”.

Transgraniczne postępowanie upadłościowe

Jeżeli prowadzisz działalność, posiadasz majątek lub wierzycieli w więcej niż jednym kraju UE, przepisy UE określają, którego państwa prawo upadłościowe ma zastosowanie. Kluczowym czynnikiem jest ustalenie miejsca, w którym znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności Twojej firmy. Zazwyczaj jest to kraj, w którym znajduje się jej siedziba główna i zarząd. Ten kraj zazwyczaj prowadzi sprawę, a jego przepisy mają zastosowanie do większości postępowań.

Inne państwa UE muszą uznać właściwe postępowanie upadłościowe i współpracować w tym zakresie. W niektórych sytuacjach organy innego kraju mogą zajmować się lokalnym majątkiem lub wierzycielami firmy, ale tylko w ograniczonym zakresie.

Obowiązki wobec pracowników

W przypadku zamknięcia firmy musisz przestrzegać krajowych przepisów dotyczących rozwiązywania umów o pracę oraz informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji.
Jeśli Twoja firma stanie się niewypłacalna i nie będzie w stanie wypłacić wynagrodzeń lub innych świadczeń, krajowe instytucje gwarancyjne – które muszą istnieć na mocy prawa UE – przez ograniczony okres pokryją niewypłacone wynagrodzenie pracowników i niektóre świadczenia. Ochrona ta obowiązuje we wszystkich krajach UE.

Podatki, rachunkowość i wyrejestrowanie

Większość etapów związanych z podatkami, rachunkowością i wyrejestrowaniem ustala się na szczeblu krajowym. Jeżeli jednak Twoja firma była zarejestrowana do celów VAT w odniesieniu do prowadzenia handlu transgranicznego, musisz złożyć końcowe deklaracje VAT i powiadomić organy podatkowe o zamknięciu rejestracji do celów VAT w UE. Jeżeli Twoja firma prowadziła działalność w więcej niż jednym kraju UE, może być również konieczne powiadomienie rejestrów działalności gospodarczej i urzędów skarbowych w każdym kraju, w którym firma prowadziła działalność, o zakończeniu działalności.

Poniżej znajdziesz informacje krajowe na temat niewypłacalności i innych aspektów związanych z zamknięciem Twojej firmy.