Διαδρομή πλοήγησης

Επικαιροποίηση : 20/09/2016

work

Κοινωνική ασφάλιση στο εξωτερικό

Η χώρα που καλύπτει την κοινωνική σας ασφάλιση προσδιορίζεται με βάση 2 κριτήρια:

  • το εργασιακό σας καθεστώς (μισθωτός, αυτοαπασχολούμενος, άνεργος, αποσπασμένος στο εξωτερικό, διασυνοριακός εργαζόμενος κ.λπ.)
  • τη χώρα διαμονής σας - όχι την υπηκοότητά σας.

Δεν μπορείτε να επιλέξετε εσείς ποια χώρα θα καλύπτει την κοινωνική σας ασφάλιση.

Όταν εργάζεστε ή ζείτε στο εξωτερικό, η χώρα που καλύπτει την κοινωνική σας ασφάλιση είναι είτε η χώρα προέλευσης είτε η χώρα υποδοχής σας. Και στις δύο περιπτώσεις, χρειάζονται ορισμένες διατυπώσεις για να εξασφαλίσετε την κάλυψή σας και μετά τη μετεγκατάστασή σας στη νέα σας χώρα.

Για να αποφύγετε, ενδεχομένως, σοβαρά προβλήματα και παρανοήσεις, ενημερωθείτε για το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα υποδοχής.

Τι να κάνετε εάν:

Ζείτε και εργάζεστε στο εξωτερικό

Ως διακινούμενος εργαζόμενος εντός της ΕΕ, είτε μισθωτός είτε αυτοαπασχολούμενος, θα πρέπει να εγγραφείτε στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας υποδοχής σας.

Εσείς και τα εξαρτώμενα από εσάς πρόσωπα θα καλύπτονται έτσι από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας αυτής. Οι παροχές που δικαιούστε, οι οποίες σχετίζονται με ασθένεια, οικογενειακή κατάσταση, ανεργία, συνταξιοδότηση, εργατικό ατύχημα ή επαγγελματική νόσο, πρόωρη συνταξιοδότηση και θάνατο, καθορίζονται με βάση τη νομοθεσία της συγκεκριμένης χώρας.

Θεμελίωση δικαιώματος

Σε πολλές χώρες, οι παροχές που δικαιούστε μπορεί να εξαρτώνται από το διάστημα κατά το οποίο καταβάλατε προηγουμένως εισφορές.

Η χώρα στην οποία υποβάλλετε αίτηση για παροχές πρέπει να λάβει υπόψη όλα τα διαστήματα εργασίας σας ή όλες τις εισφορές που καταβάλατε σε άλλες χώρες της ΕΕ, σαν να είχατε κάλυψη στη χώρα αυτή ευθύς εξ αρχής.

Εάν δεν το πράξει, επικοινωνήστε με τις υπηρεσίες παροχής βοήθειας της ΕΕ.

Παράδειγμα

Για τη θεμελίωση δικαιώματος παροχών συνυπολογίζονται όλα τα διαστήματα εργασίας στην ΕΕ

Η Άνια από την Πολωνία εργάστηκε 6 χρόνια στην Πολωνία και στη συνέχεια μετακόμισε στη Γερμανία όπου εργάστηκε 2 ακόμη χρόνια.

Μετά από τροχαίο ατύχημα δεν μπορούσε να περπατήσει και υπέβαλε αίτηση για αναπηρική σύνταξη στην Πολωνία και στη Γερμανία.

Οι γερμανικές αρχές απέρριψαν την αίτησή της επειδή είχε εργαστεί στη Γερμανία λιγότερο από 5 χρόνια, τα οποία αποτελούν την ελάχιστη απαιτούμενη περίοδο για θεμελίωση δικαιώματος αναπηρικής σύνταξης στη Γερμανία.

Ωστόσο, οι αρχές έπρεπε να συνυπολογίσουν και τα χρόνια που η Άνια είχε εργαστεί στην Πολωνία. Με έναν τέτοιο υπολογισμό, τα χρόνια εργασίας της θα έφθαναν τα 8 και θα ξεπερνούσαν κατά πολύ το απαιτούμενο όριο.

Συνεπώς, η Άνια δικαιούται σύνταξη αναπηρίας τόσο από τη Γερμανία όσο και από την Πολωνία. Καθεμιά από τις δύο χώρες θα πρέπει να καταβάλλει ένα ποσοστό ανάλογα με τα χρόνια που εργάστηκε η Άνια εκεί.

Είστε αποσπασμένος στο εξωτερικό για μικρό διάστημα (<2 χρόνια)

Ως αποσπασμένος υπάλληλος ή ως αυτοαπασχολούμενος επαγγελματίας, μπορείτε να εργαστείτε προσωρινά σε άλλη χώρα της ΕΕ και να εξακολουθείτε να καλύπτεστε από τον ασφαλιστικό φορέα της χώρας σας - για διάστημα μέχρι 2 χρόνια.

Στην περίπτωση αυτή δεν θίγονται τα δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης του ίδιου του εργαζόμενου ή της οικογένειάς του: υγειονομική κάλυψη, οικογενειακές παροχές, σύνταξη αναπηρίας ή ηλικίας, κ.λπ.

Για να έχετε πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, προμηθευτείτε την κάρτα ΕΚΑΑ

Αποκτήστε την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας (ΕΚΑΑ) για να έχετε πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης της χώρας όπου έχετε αποσπασθεί. Μπορείτε να την προμηθευτείτε από τον φορέα υγειονομικής περίθαλψης ή τον φορέα κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα σας.

Αντίθετα, αν μεταφέρετε την κατοικία σας στη χώρα υποδοχής σας, ζητήστε από τις υγειονομικές υπηρεσίες της χώρας προέλευσής σας το έντυπο S1. Μόλις φθάσετε στη χώρα υποδοχής, προσκομίστε το έντυπο S1 στον φορέα υγειονομικής περίθαλψης.

Για να παραμείνετε δικαιούχος του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης της χώρας σας θα χρειαστείτε το έντυπο Α1.

Το έντυπο αυτό αποδεικνύει ότι καλύπτεστε από το εθνικό σας σύστημα ενόσω βρίσκεστε στο εξωτερικό, για διάστημα μέχρι 2 χρόνια.

  • Αν είστε μισθωτός, πρέπει να λάβετε το έντυπο Α1 από τον εργοδότη σας·
  • Αν είστε αυτοαπασχολούμενος, πρέπει να λάβετε το έντυπο Α1 από τον ασφαλιστικό φορέα στον οποίο υπάγεστε στη χώρα σας. Για να λάβετε το έντυπο, πρέπει να αποδείξετε ότι οι δραστηριότητες που σκοπεύετε να ασκήσετε στο εξωτερικό είναι παρόμοιες με αυτές που ασκούσατε στη χώρα σας.

Πρέπει να μπορείτε ανά πάσα στιγμή να επιδεικνύετε το έντυπο A1 στις αρχές κατά τη διάρκεια της διαμονής σας στο εξωτερικό. Διαφορετικά, μπορεί να χρειαστεί να καταβάλλετε εκεί εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Αν ελεγχθείτε στον χώρο εργασίας από τον επιθεωρητή εργασίας και επιδείξετε έγκυρο έντυπο Α1, η χώρα υποδοχής σας οφείλει να το αναγνωρίσει.

Παράδειγμα

Η χώρα υποδοχής οφείλει να αναγνωρίζει κάθε έγκυρο έντυπο Α1.

Ο Άλαν είναι Τσέχος αυτοαπασχολούμενος οικοδόμος και πήγε να εργαστεί στην Ιρλανδία. Οι επιθεωρητές εργασίας που επισκέφθηκαν το εργοτάξιο όπου εργαζόταν, ισχυριζόμενοι ότι το έντυπο Α1 που επέδειξε ο Άλαν δεν ήταν έγκυρο, του ζήτησαν να καταβάλλει εισφορές κοινωνικής ασφάλισης στην Ιρλανδία.

Ωστόσο, οι ιρλανδικές αρχές δεν είναι αρμόδιες να κρίνουν κατά πόσον ο Άλαν είναι όντως αποσπασμένος εργαζόμενος. Μόνο η χώρα προέλευσής του, όπου εργαζόταν προτού αποσπαστεί και στην οποία θα επιστρέψει αφού λήξει η απόσπασή του, μπορεί να αποφανθεί για τη γνησιότητα ενός εντύπου Α1.

Οι ιρλανδικές αρχές υποχρεώθηκαν να αναγνωρίσουν ότι ο Άλαν δεν όφειλε να καταβάλλει εισφορές στην Ιρλανδία.


Διαμονή άνω των 2 ετών

Απόσπαση για διάστημα άνω των 2 ετών

Είναι σίγουρο εξαρχής ότι θα εργαστείτε στο εξωτερικό για πάνω από 2 χρόνια;

Μπορείτε να ζητήσετε εξαίρεση ώστε να εξακολουθήσετε να καλύπτεστε από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας σας για το διάστημα της απόσπασής σας στο εξωτερικό.

Οι εξαιρέσεις ποικίλλουν ανάλογα με την περίπτωση και προϋποθέτουν τη σύμφωνη γνώμη των αρχών όλων των χωρών, δηλαδή, της χώρας προέλευσης και της χώρας υποδοχής. Οι εξαιρέσεις ισχύουν μόνο για μια συγκεκριμένη περίοδο.

Αν συνεχίσετε να εργάζεστε στο εξωτερικό για διάστημα πάνω από 2 χρόνια χωρίς να έχετε λάβει εξαίρεση, θα πρέπει να μεταφερθείτε στο τοπικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και να καταβάλλετε εκεί εισφορές.

Αν δεν θέλετε να αλλάξετε σύστημα, πρέπει να σταματήσετε να εργάζεστε τουλάχιστον για 2 μήνες.

Καθυστερήσεις στην απόσπαση

Δεν μπορέσατε να ολοκληρώσετε την εργασία που ορίζεται στο έντυπο Α1 λόγω απρόβλεπτων γεγονότων, όπως ασθένεια, καιρικές συνθήκες, καθυστερημένες παραλαβές, κ.λπ:

Ο εργοδότης σας μπορεί να ζητήσει παράταση της αρχικής περιόδου απόσπασής σας μέχρις ότου ολοκληρώσετε την εργασία που είχατε προγραμματίσει.

Ωστόσο, το διάστημα κατά το οποίο μπορείτε να εργαστείτε στη χώρα υποδοχής, παραμένοντας εν τω μεταξύ δικαιούχος του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης της χώρας σας, περιορίζεται πάντα στα 2 χρόνια.

Για να πάρετε παράταση, θα πρέπει να τη ζητήσετε από τον φορέα έκδοσης του εντύπου Α1 πριν από τη λήξη της αρχικής περιόδου απόσπασης.

Δημόσιος υπάλληλος αποσπασμένος στο εξωτερικό

Αν είστε δημόσιος υπάλληλος και αποσπαστήκατε σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ (σε πρεσβεία, προξενείο ή άλλη επίσημη αρχή), καλύπτεστε από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας προέλευσής σας.

Αυτό σημαίνει ότι οι παροχές ασθενείας, οικογενειακής κατάστασης, ανεργίας, συνταξιοδότησης, εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής νόσου, πρόωρης συνταξιοδότησης και θανάτου τις οποίες δικαιούστε, καθορίζονται με βάση τη νομοθεσία της χώρας προέλευσής σας.

Εάν χάσατε τη δουλειά σας ενόσω ήσασταν σε απόσπαση, ισχύουν διαφορετικοί κανόνες.

Εργάζεστε σε μια χώρα και κατοικείτε σε άλλη (διασυνοριακοί εργαζόμενοι)

Ως διασυνοριακοί εργαζόμενοι - μισθωτοί ή αυτοαπασχολούμενοι:

  • Καταβάλλετε τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα της ΕΕ στην οποία εργάζεστε και καλύπτεστε από τη χώρα αυτή.
  • Μπορείτε, ωστόσο, να λαμβάνετε υγειονομική περίθαλψη στη χώρα όπου κατοικείτε.
  • Εάν χάσετε τη δουλειά σας, πρέπει να υποβάλετε αίτηση για παροχές κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα όπου κατοικείτε.

Ειδικοί κανόνες ισχύουν όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη και την ανεργία. Ενημερωθείτε επίσης για το πώς θα επηρεαστούν τα συνταξιοδοτικά σας δικαιώματα και οι οικογενειακές παροχές σας.

Παράδειγμα

Οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης καταβάλλονται μόνον στη χώρα όπου εργάζεστε

Ο Μπαλάζ ζούσε στην Ουγγαρία και εργαζόταν στην Αυστρία, όπου και κατέβαλλε τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Όμως οι ουγγρικές αρχές ισχυρίζονται σήμερα ότι έπρεπε να έχει καταβάλει εισφορές στην Ουγγαρία.

Οι διασυνοριακοί εργαζόμενοι στην ΕΕ καλύπτονται από ένα μόνον εθνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης: αυτό της χώρας εργασίας τους. Ο ισχυρισμός των ουγγρικών αρχών είναι λανθασμένος.

Εργάζεστε σε περισσότερες από μία χώρες

Ο βασικός κανόνας ορίζει ότι εάν εργάζεστε σε περισσότερες από μία χώρες της ΕΕ, αλλά εκτελείτε σημαντικό μέρος της εργασίας σας (τουλάχιστον το 25%), στη χώρα διαμονής σας, καλύπτεστε από τη νομοθεσία της χώρας διαμονής σας.

Ειδικές περιπτώσεις

Εάν...

Ποια χώρα καλύπτει την κοινωνική σας ασφάλιση

Εργάζεστε λιγότερο από το 25% του συνολικού χρόνου εργασίας σας στη χώρα διαμονής σας

Η χώρα όπου βρίσκεται η εταιρική έδρα ή η επιχείρηση του εργοδότη σας

Εργάζεστε λιγότερο από το 25% του συνολικού χρόνου εργασίας σας στη χώρα διαμονής σας για δύο εργοδότες που έχουν την εταιρική έδρα τους σε διαφορετικές χώρες, ο ένας στη χώρα διαμονής σας και ο άλλος εκτός της χώρας διαμονής σας

Η χώρα στην οποία ο εργοδότης σας έχει την εταιρική έδρα του ή τον τόπο των δραστηριοτήτων του εκτός της χώρας διαμονής σας

Εργάζεστε λιγότερο από το 25% του συνολικού χρόνου εργασίας σας στη χώρα διαμονής σας για δύο εργοδότες που έχουν την εταιρική έδρα τους σε διαφορετικές χώρες εκτός της χώρας διαμονής σας

Η χώρα διαμονής σας

Είστε αυτοαπασχολούμενος και δεν εκτελείτε σημαντικό μέρος της εργασίας σας στη χώρα διαμονής σας

Εκεί όπου βρίσκεται το κέντρο ενδιαφέροντος των δραστηριοτήτων σας

Εργάζεστε ως μισθωτός σε μια χώρα και ως αυτοαπασχολούμενος σε μια άλλη

Η χώρα όπου είστε μισθωτός

Αναζητάτε εργασία

Λαμβάνετε παροχές ανεργίας;

Αν λαμβάνετε παροχές ανεργίας από τη χώρα της ΕΕστην οποία περάσατε σε καθεστώς ανεργίας, η μετάβασή σας στο εξωτερικό προς αναζήτηση εργασίας δεν επηρεάζει τα δικαιώματα τα δικά σας ή της οικογένειάς σας σε υγειονομική κάλυψη, οικογενειακές, αναπηρικές, συνταξιοδοτικές παροχές, κ.λπ.

Για να διασφαλίσετε ότι τόσο εσείς όσο και η οικογένειά σας θα διαθέτετε υγειονομική κάλυψη κατά την προσωρινή διαμονή σας στο εξωτερικό, μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί σας την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας ((ΕΚΑΑ).

Από τη στιγμή που θα βρείτε εργασία, ενδέχεται να ισχύουν διάφοροι κανόνες κοινωνικής ασφάλισης.

Ενημερωθείτε για τους κανόνες που ισχύουν στη χώρα σας.

Δεν λαμβάνετε παροχές ανεργίας;

Αν δεν λαμβάνετε παροχές από τη χώρα της ΕΕ στην οποία περάσατε σε καθεστώς ανεργίας, και μεταβείτε σε άλλη χώρα της ΕΕ προς αναζήτηση εργασίας, οι αρχές κοινωνικής ασφάλισης θα αποφασίσουν ποιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης θα σας καλύπτει (υγειονομική κάλυψη, οικογενειακές παροχές κ.λπ.).

Οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης το καθορίζουν αυτό με τη βοήθεια μιας σειράς κριτηρίων, όπως:

  • η διάρκεια διαμονής
  • η οικογενειακή κατάσταση και οι οικογενειακοί δεσμοί
  • η στεγαστική κατάσταση
  • ο τόπος της πιο πρόσφατης επαγγελματικής ή μη κερδοσκοπικής δραστηριότητας
  • η φύση της επαγγελματικής δραστηριότητας
  • η φορολογική κατοικία.

Η χώρα που είναι αρμόδια για την κοινωνική σας ασφάλιση μπορεί να εξαρτήσει το δικαίωμα σας σε παροχές από το διάστημα κατά το οποίο καταβάλλατε προηγουμένως εισφορές. Ωστόσο, θα πρέπει να λάβει υπόψη όλα τα διαστήματα εργασίας σας ή όλες τις εισφορές που καταβάλατε σε άλλες χώρες της ΕΕ, σαν να είχατε κάλυψη στη χώρα αυτή ευθύς εξ αρχής.

Εάν δεν το πράξει, επικοινωνήστε με τις υπηρεσίες παροχής βοήθειας της ΕΕ.

Ως νεοαφιχθείς αναζητών εργασία, έχετε το δικαίωμα να διαμείνετε στην εν λόγω χώρα για να αναζητήσετε εργασία μέχρι 6 μήνες - ή περισσότερο, εάν μπορείτε να αποδείξετε ότι εξακολουθείτε να αναζητάτε εργασία και ότι έχετε σημαντικές πιθανότητες να βρείτε δουλειά.

Γι' αυτό, βεβαιωθείτε ότι κρατάτε αντίγραφα:

  • των αιτήσεων που υποβάλλετε για θέσεις εργασίας
  • των προσκλήσεων σε συνέντευξη
  • τυχόν άλλων απαντήσεων που λαμβάνετε.

Οι κανόνες της ΕΕ δεν επιβάλλουν στη νέα σας χώρα την υποχρέωση να χορηγεί εισοδηματική ενίσχυση ή κάθε άλλου είδους κοινωνική παροχή σε άτομα που αναζητούν εργασία για πρώτη φορά εκεί.

Παράδειγμα

Ενημερωθείτε για το αν δικαιούστε εισοδηματική ενίσχυση ως αναζητών εργασία στη νέα σας χώρα

Ο Μπγιορν από τη Γερμανία λάμβανε στο Βέλγιο τις παροχές ανεργίας που του χορηγούσαν οι γερμανικές αρχές. Όταν έληξε η ισχύς του εντύπου U2 (πρώην έντυπο E 303), ο Μπγιορν αποφάσισε να παραμείνει στο Βέλγο και να υποβάλει εκεί αίτηση για παροχές ανεργίας.

Οι βελγικές αρχές δεν έκαναν δεκτή την αίτησή του. Σύμφωνα με τη βελγική νομοθεσία, ο Μπγιορν δεν δικαιούται παροχές ανεργίας στο Βέλγιο, διότι δεν εργάστηκε ποτέ εκεί.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν προβλέπει αυτόματο δικαίωμα σε εισοδηματική (ή άλλου είδους) ενίσχυση για όσους αναζητούν εργασία σε άλλο κράτος μέλος για πρώτη φορά. Μπορεί όμως να έχετε τέτοιο δικαίωμα βάσει των εθνικών κανόνων ενός κράτους μέλους. Αξίζει πάντα τον κόπο να ζητάτε πληροφορίες από τις τοπικές αρχές.

Δημόσιες διαβουλεύσεις
Χρειάζεστε βοήθεια από τις υπηρεσίες υποστήριξης;
Ζητήστε βοήθεια και συμβουλές

Είναι η χώρα στην οποία ζείτε συνήθως ή στην οποία βρίσκεται το «κέντρο των συμφερόντων σας».

Retour au texte en cours.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ + Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία

Retour au texte en cours.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ + Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία

Retour au texte en cours.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ + Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία

Retour au texte en cours.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ + Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία

Retour au texte en cours.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ + Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία

Retour au texte en cours.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ + Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία

Retour au texte en cours.