Tools

Taalkeuzemenu

EU-vlag

Kruimelpad

Menu

Bijgewerkt : 25/07/2017

Sociale zekerheid in het buitenland

In welk land u gebruik kunt maken van de sociale zekerheid, hangt af van twee factoren:

  • uw werksituatie (in loondienst, zelfstandig, werkloos, in het buitenland gedetacheerd, grenswerker enz.)
  • het land waar u woont - niet uw nationaliteit

U kunt niet zelf bepalen welk land voor uw sociale zekerheid zorgt.

Als u in een ander EU-land woont of werkt, zorgt ofwel uw thuisland ofwel uw gastland voor uw sociale zekerheid. U moet er in elk geval voor zorgen dat u gedekt blijft als u naar een ander land verhuist.

Om onaangename verrassingen te voorkomen, is het verstandig dat u zich goed informeert over de sociale zekerheid in uw gastland.

Wat u moet doen als u:

in het buitenland woont en werkt

Als u in loondienst of zelfstandig in een ander EU-land werkt, moet u zich inschrijven bij het socialezekerheidsstelsel in uw gastland.

U en uw gezin vallen dan onder het socialezekerheidsstelsel van dat land. Uw uitkering bij ziekte, arbeidsongeval, arbeidsongeschiktheid en overlijden, uw gezinstoelage of kinderbijslag en uw (vervroegd) pensioen worden bepaald door de wetgeving in uw gastland.

Wachttijd

In veel landen hebt u pas recht op een uitkering als u er gedurende een bepaalde minimumperiode premies betaald hebt.

Het land waar u een uitkering (of kinderbijslag of een pensioen) aanvraagt, moet wel rekening houden met alle eerdere periodes waarin u in andere EU-landen hebt gewerkt en premies hebt betaald, alsof u al die tijd in dat land gedekt zou zijn geweest.

Gebeurt dat niet, dan kunt u contact opnemen met onze helpdesk.

Voorbeeld

Elke gewerkte periode in de EU telt mee voor uw sociale zekerheid

Ania uit Polen heeft zes jaar in Polen gewerkt en is daarna naar Duitsland verhuisd, waar ze twee jaar heeft gewerkt.

Vervolgens kreeg ze een auto-ongeluk waardoor ze niet meer kon lopen. Ze vroeg zowel in Polen als in Duitsland een arbeidsongeschiktheidsuitkering (invaliditeitspensioen) aan.

De Duitse autoriteiten wezen haar aanvraag af omdat ze nog geen vijf jaar in Duitsland had gewerkt (dat is de minimumperiode om in aanmerking te komen voor een Duitse arbeidsongeschiktheidsuitkering).

Maar bij het berekenen van Ania's werkjaren hadden de autoriteiten de tijd mee moeten tellen waarin ze in Polen had gewerkt. Zo zou ze zijn uitgekomen op 8 gewerkte jaren, ruim genoeg volgens de Duitse normen.

Ania heeft dus zowel in Duitsland als in Polen recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering, waarbij elk land een proportioneel deel betaalt voor de jaren dat Ania er heeft gewerkt.

voor een korte periode (minder dan 2 jaar) in het buitenland gedetacheerd wordt

Als gedetacheerd werknemer of als zelfstandige kunt u tijdelijk (tot 2 jaar lang) in een ander EU-land werken terwijl u gedekt blijft door het socialezekerheidsstelsel van uw eigen land.

Dat heeft geen gevolgen voor uw recht op sociale zekerheid of dat van uw gezin: gezondheidszorg, gezinstoelagen/kinderbijslag, arbeidsongeschiktheidsuitkering, pensioen e.d.

Gezondheidszorg overal in de EU met de Europese zorgpas

Vraag een Europese zorgpas (EHIC) aan om toegang te krijgen tot de gezondheidszorg in het land waar u gedetacheerd bent. U kunt er een aanvragen bij uw zorgverzekeraar/mutualiteit of de overheid in uw eigen land.

Verhuist u naar een ander EU-land? Vraag uw zorgverzekeraar/mutualiteit in uw eigen land dan om een S1-formulier. Geef het S1-formulier bij aankomst aan de zorgverzekeraar in het gastland.

Om in eigen land aanspraak te kunnen blijven maken op sociale zekerheid, hebt u een A1-formulier nodig.

Dit formulier toont aan dat u onder de sociale zekerheid in uw eigen land valt terwijl u in het buitenland verblijft, gedurende maximaal 2 jaar.

  • Als werknemer moet u bij uw werkgever een A1-formulier aanvragen.
  • Als zelfstandige moet u het A1-formulier aanvragen bij de zorgverzekeraarpdfEnglish waarbij u in uw eigen land aangesloten bent. Om het formulier te krijgen, moet u aantonen dat u de activiteiten die u in het buitenland wilt uitoefenen, normaal gesproken ook in uw eigen land uitoefent.

Tijdens uw verblijf in het buitenland moet u op elk moment het A1-formulier aan de autoriteiten kunnen laten zien. Anders kan het zijn dat u sociale premies moet betalen. Als u op het werk door de arbeidsinspectie gecontroleerd wordt en u een geldig A1-formulier kunt laten zien, moet het gastland dat erkennen.

Voorbeeld

Het gastland moet uw geldige A1-formulier erkennen.

Alan is een Tsjech die als zelfstandige in de bouw werkt. Hij is naar Ierland vertrokken om daar te werken. Bij een controle op de bouwplaats waar hij werkt, beweert de inspecteur dat Alans A1-formulier niet geldig is. Hij zou daarom in Ierland socialezekerheidsbijdragen moeten betalen.

Maar de Ierse autoriteiten hebben niet het recht te bepalen of Alan al dan niet volgens de regels gedetacheerd was. Alleen zijn eigen land, waar hij werkte vóór zijn detachering en waarheen hij later ook weer zal terugkeren, kan een A1-formulier ongeldig verklaren.

De Ierse autoriteiten moeten erkennen dat Alan geen premies in Ierland hoeft te betalen.

 

langer dan twee jaar blijft

Detacheringen van meer dan 2 jaar

Is het vanaf het begin duidelijk dat u langer dan 2 jaar in het buitenland gaat werken?

U kunt dan een vrijstelling aanvragen, zodat u gedurende uw hele detachering onder de sociale zekerheid van uw eigen land blijft vallen.

Vrijstellingen verschillen van geval tot geval en kunnen alleen worden verleend met instemming van beide betrokken landen: uw eigen land en uw gastland. Vrijstellingen zijn slechts geldig voor een bepaalde periode.

Als u meer dan 2 jaar in het buitenland werkt zonder vrijstelling, moet u overstappen naar het lokale socialezekerheidsstelsel en daar premies betalen.

Wilt u dat niet, dan moet u ten minste 2 maanden stoppen met werken in uw gastland.

Verlenging van de detachering

Kon u het in uw A1-formulier vermelde werk niet afmaken wegens onvoorziene omstandigheden zoals ziekte, slecht weer, late toelevering e.d.?

Uw werkgever kan dan verzoeken om verlenging van uw eerste detachering totdat uw geplande werk is afgerond.

U kunt echter niet langer dan in totaal 2 jaar in uw gastland werken , terwijl u gedekt blijft door het stelsel van uw thuisland.

U moet dus een verlenging aanvragen bij de overheidsdienst die uw A1-formulier heeft afgegeven, en wel voordat de oorspronkelijke detacheringstermijn verstreken is.

als ambtenaar in het buitenland gedetacheerd wordt

Wordt u als ambtenaar in een ander EU-land gedetacheerd en gaat u daar werken bij een ambassade, consulaat of andere officiële instantie, dan blijft u gedekt door de zorgverzekering van uw thuisland.

Uw uitkeringen in geval van ziekte, arbeidsongeval, arbeidsongeschiktheid, overlijden, uw gezinstoelagen/kinderbijslag en (vervroegd) pensioen worden dan dus nog steeds bepaald door de wetgeving in uw thuisland.

Er gaan andere regels gelden als u tijdens uw detachering werkloos raakt.

in een ander land werkt dan waar u woont (grenswerker)

Als grenswerker, in loondienst dan wel als zelfstandige,

  • betaalt u uw socialezekerheidspremies en bent u gedekt in het EU-land waar u werkt.
  • U kunt echter wel gewoon naar de dokter in het land waar u woont.
  • Als u uw baan verliest, moet u een werkloosheidsuitkering aanvragen in het land waar u woont.

Er gelden speciale regels voor gezondheidszorg en werkloosheid. Ga ook na of uw pensioenrechten en gezinstoelagen veranderen.

Voorbeeld

Socialezekerheidsbijdragen betaalt u alleen in het land waar u werkt

Balázs woonde in Hongarije en werkte een tijd lang in Oostenrijk. In die periode betaalde hij sociale premies in Oostenrijk. Maar op een gegeven moment zeiden de Hongaarse autoriteiten dat hij premies in Hongarije had moeten betalen.

Grenswerkers binnen de EU zijn gedekt door het socialezekerheidsstelsel van slechts één land: het land waar zij werken. De Hongaarse autoriteiten hadden het dus bij het verkeerde eind.

in meer dan één land werkt

De basisregel is dat als u in meer dan één EU-land werkt maar een aanzienlijk deel van uw werk in uw woonland gebeurt, u onder de sociale zekerheid van uw woonland blijft vallen.

Een "aanzienlijk deel" betekent ten minste 25% van uw werktijd en/of inkomsten.  Bent u zelfstandige, dan kunnen bij deze berekening ook de omzet en het aantal opdrachten een rol spelen.

Bijzondere gevallen

Als u...

...bent u gedekt in het land...

in loondienst werkt maar geen aanzienlijk deel van uw werk verricht in het land waar u woont

waar het hoofdkantoor of het bedrijf van uw werkgever gevestigd is

werkt voor twee werkgevers waarvan er één in uw woonland gevestigd is en één in een ander land, maar geen aanzienlijk deel van uw werk verricht in het land waar u woont

waar het hoofdkantoor of het bedrijf van uw werkgever gevestigd is, buiten het land waar u woont

werkt voor twee werkgevers die allebei buiten uw woonland gevestigd zijn, en in uw woonland geen aanzienlijk deel van uw werk verricht

waar u woont

als zelfstandige werkt maar in uw woonland geen aanzienlijk deel van uw werk verricht

waar u het grootste deel van uw activiteiten uitoefent

in één land in loondienst en in een ander land als zelfstandige werkt

waar u in loondienst werkt

werk zoekt

Ontvangt u een werkloosheidsuitkering?

Als u deze van het EU-land krijgt waar u werkloos bent geworden, mag u naar een ander EU-land gaan om daar werk te zoeken zonder dat u uw recht (en dat van uw gezin) op gezondheidszorg, gezinstoelagen, arbeidsongeschiktheidsuitkering of pensioen verliest.

U hebt wel een Europese zorgpas voor uzelf en uw gezinsleden nodig om aanspraak te kunnen maken op gezondheidszorg in uw gastland.

Als u werk gevonden hebt, kunnen er diverse regels voor de sociale zekerheid van toepassing worden.

Meer informatie over de regels in uw land

Ontvangt u geen werkloosheidsuitkering?

Ontvangt u geen werkloosheidsuitkering uit het land waar u werkloos geraakt bent en verhuist u naar een ander EU-land om daar werk te zoeken, dan bepalen de socialezekerheidsinstanties onder welk stelsel u valt (gezondheidszorg, gezinstoelagen, enz.).

De socialezekerheidsinstanties bepalen wat uw woonland is aan de hand van een lijst van criteria:

  • de verblijfsduur
  • uw burgerlijke stand en familiebanden
  • uw huisvestingssituatie
  • de plaats waar u voorheen uw beroep of non-profitactiviteiten uitoefende
  • de aard van uw beroepswerkzaamheden
  • de plaats waar u belastingplichtig bent

Het is mogelijk dat u in het land dat verantwoordelijk is voor uw sociale zekerheid pas recht hebt op een uitkering of toelage als u een bepaalde tijd premies betaald hebt. Dat land moet wel rekening houden met alle eerdere periodes waarin u in andere EU-landen hebt gewerkt en premies hebt betaald, alsof u al die tijd in dat land gedekt zou zijn geweest.

Gebeurt dat niet, dan kunt u contact opnemen met onze helpdesk.

Als pas aangekomen werkzoekende hebt u ook het recht om 6 maanden lang in dat land te verblijven om er werk te zoeken , en langer als u kunt aantonen dat u nog steeds werk zoekt en een goede kans op een baan heeft.

Bewaar een kopie van:

  • uw sollicitaties
  • uitnodigingen voor sollicitatiegesprekken
  • andere antwoorden op sollicitaties die u ontvangen hebt

Volgens de EU-regels is uw gastland niet verplicht u een bijstandsuitkering of een andere uitkering te geven terwijl u daar voor het eerst werkt zoekt.

Voorbeeld

Ga na of u recht hebt op een uitkering als werkzoekende in uw gastland

Björn uit Duitsland ontving zijn Duitse werkloosheidsuitkering in België. Toen zijn U2-formulier (het voormalige E303-formulier) verliep, besloot Björn in België te blijven en daar een werkloosheidsuitkering aan te vragen.

De Belgische autoriteiten wezen zijn aanvraag af. Volgens de Belgische wet had Björn geen recht op een Belgische werkloosheidsuitkering, omdat hij nooit in België gewerkt had.

Volgens de EU-regels hebt u niet automatisch recht op een uitkering (of andere steun) als u voor het eerst werk zoekt in een ander EU-land. Maar misschien hebt u daar volgens de regels van uw eigen land wel recht op, vraag het dus na.

Openbare raadpleging
    Advies van een expert? Wij helpen u op weg.
    Vraag hulp of advies