Ścieżka nawigacji

Ostatnia aktualizacja : 25/11/2014

work

Zabezpieczenie społeczne za granicą

To, w którym kraju jesteś objęty ubezpieczeniem, zależy od dwóch czynników:

  • Twojego statusu zatrudnienia (osoba zatrudniona na umowę, pracująca na własny rachunek, bezrobotna, pracownik oddelegowany, pracownik transgraniczny itd.)
  • Twojego kraju zamieszkania - a nie od Twojego obywatelstwa.

Pamiętaj, że nie możesz sam wybrać kraju, który ma Ci zapewnić zabezpieczenie społeczne.

W przypadku gdy pracujesz lub mieszkasz za granicą, będziesz objęty zabezpieczeniem społecznym w kraju ojczystym lub w kraju przyjmującym. W obu przypadkach będziesz musiał dopełnić wymogów administracyjnych, aby mieć pewność, że będziesz objęty ubezpieczeniem, kiedy przeniesiesz się do nowego kraju.

Aby uniknąć potencjalnie poważnych problemów i nieporozumień, zasięgnij informacji na temat zabezpieczenia społecznego w kraju przyjmującym.

Możliwe są różne sytuacje:

Pobyt i praca za granicą

Jako pracownik migrujący w UE - zatrudniony na umowę lub pracujący na własny rachunek - powinieneś się zarejestrować w systemie zabezpieczenia społecznego w kraju przyjmującym.

W tym przypadku Ty i osoby pozostające na Twoim utrzymaniu będziecie objęci systemem zabezpieczenia społecznego tego kraju. Twoje świadczenia rodzinne oraz związane z chorobą, bezrobociem, emeryturą i wypadkami przy pracy, a także chorobami zawodowymi, wcześniejszą emeryturą i śmiercią, będą regulowane przepisami lokalnymi.

Okresy składkowe

W wielu krajach wielkość przysługujących Ci świadczeń może zależeć od tego, jak długo wcześniej opłacałeś składki.

Kraj, w którym występujesz o świadczenia, musi uwzględnić wszystkie okresy pracy lub opłacania składek w innych państwach członkowskich UE, tak jakbyś był ubezpieczony przez ten czas w tym kraju.

Jeżeli państwo przyjmujące postąpi inaczej, skontaktuj się z naszymi serwisami w celu uzyskania pomocy.

Prawdziwa historia

Każdy okres pracy w UE wpływa na wielkość świadczeń

Ania pochodzi z Polski. Tam pracowała przez 6 lat, po czym przeprowadziła się do Niemiec, gdzie pracowała 2 lata.

Następnie wskutek obrażeń doznanych w wypadku samochodowym nie była w stanie chodzić, i dlatego ubiegała się o przyznanie renty inwalidzkiej w obu krajach: Polsce i Niemczech.

Władze Niemiec oddaliły jej wniosek, ponieważ przepracowała w ich kraju mniej niż 5 lat (minimalny okres uprawniający do uzyskania renty inwalidzkiej).

Przy obliczaniu lat pracy Ani władze niemieckie powinny uwzględnić okresy jej pracy w Polsce. To razem daje 8 lat, znacznie powyżej wymaganego w Niemczech minimalnego stażu pracy.

Zatem Ania była rzeczywiście uprawniona do renty inwalidzkiej tak z Niemiec, jak i z Polski: każdy kraj wypłaca część renty proporcjonalną do liczby lat tam przepracowanych.

Oddelegowanie za granicę na krótki okres (<2 lata)

Jako obywatel UE możesz pracować tymczasowo w innym kraju UE i wciąż być objęty systemem zabezpieczenia społecznego swojego kraju, w którym zazwyczaj pracujesz. Będziesz wtedy uznawany za pracownika oddelegowanego.

Sprawdź, jak możesz pozostać w systemie zabezpieczenia społecznego swojego kraju pochodzenia, kiedy przebywasz w innym kraju jako pracownik do niego oddelegowany.

Oddelegowanie za granicę do innego kraju UE - w charakterze osoby zatrudnionej na umowę lub pracującej na własny rachunek - nie narusza uprawnień do zabezpieczenia społecznego przysługujących Tobie (lub Twojej rodzinie) (ubezpieczenie zdrowotne, dodatek rodzinny, prawa do renty inwalidzkiej lub emerytury itd.).

Przeprowadzasz się za granicę na cały okres oddelegowania?

  • Powinieneś zwrócić się do zakładu ubezpieczeń zdrowotnych w swoim kraju pochodzenia o wydanie formularza S1 ( dawniej E 106).

    Dokument ten poświadcza, że Ty i Twoja rodzina jesteście uprawnieni do korzystania z opieki zdrowotnej przez cały okres pobytu za granicą.

  • Formularz S1 należy przekazać organom zdrowia publicznego kraju przyjmującego po przybyciu na jego terytorium.

Będziesz przebywać za granicą tylko przez krótki okres?

W takim przypadku będzie Ci potrzebna tylko europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ). Możesz ją otrzymać od zakładu ubezpieczeń zdrowotnych lub społecznych w swoim kraju pochodzenia.

Zdarzył Ci się wypadek przy pracy?

Masz prawo do:

  • opieki medycznej na miejscu (w kraju przyjmującym)
  • zasiłku zastępującego dochód obejmującego cały okres niezdolności do pracy - wypłacanego przez kraj pochodzenia.

Urzędnik służby cywilnej oddelegowany za granicę

Jeżeli jesteś urzędnikiem służby cywilnej oddelegowanym do pracy w innym kraju UE (w ambasadzie, konsulacie lub innym urzędzie za granicą), będziesz objęty systemem zabezpieczenia społecznego swojego kraju pochodzenia.

Oznacza to, że Twoje świadczenia rodzinne oraz związane z chorobą, emeryturą, wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi, wcześniejszą emeryturą i śmiercią będą regulowane przepisami prawa Twojego kraju pochodzenia.

Inne zasady mają zastosowanie w przypadku, gdy zostaniesz bezrobotnym w czasie oddelegowania.

Pracujesz w jednym kraju, a mieszkasz w innym (jesteś pracownikiem transgranicznym)

Jako pracownik transgraniczny - bez względu na to, czy jesteś zatrudniony na umowę czy też pracujesz na własny rachunek:

  • Opłacasz składki na zabezpieczenie społeczne i jesteś objęty ubezpieczeniem społecznym w kraju UE, w którym pracujesz.
  • Możesz jednak mieć prawo do leczenia w kraju, w którym mieszkasz.
  • Jeśli stracisz pracę, powinieneś ubiegać się o zasiłek w kraju, w którym mieszkasz.

Do opieki zdrowotnej i bezrobocia zastosowanie mają specjalne zasady. Upewnij się, że rozumiesz, jak może to wpłynąć na Twoje uprawnienia emerytalne i świadczenia rodzinne.

Prawdziwa historia

Składki na ubezpieczenie społeczne opłacane jedynie w kraju zatrudnienia

Balázs mieszkał na Węgrzech, a pracował w Austrii. W tym okresie opłacał składki w Austrii. Teraz administracja węgierska twierdzi, że powinien był opłacać je na Węgrzech.

Pracownicy transgraniczni w UE są objęci tylko jednym systemem zabezpieczenia społecznego, a mianowicie w kraju zatrudnienia. W tym przypadku władze węgierskie nie mają racji.

Praca w kilku krajach naraz

Zgodnie z podstawową zasadą jeżeli pracujesz w więcej niż jednym kraju UE, ale znaczącą część (przynajmniej 25 proc.) swojej pracy wykonujesz w kraju zamieszkania, podlegasz prawu kraju zamieszkania.

Przypadki szczególne

Jeżeli...

Kraj, w którym jesteś ubezpieczony

pracujesz poniżej 25 proc. czasu w swoim kraju zamieszkania

kraj, w którym znajduje się siedziba główna lub przedsiębiorstwo Twojego pracodawcy

pracujesz poniżej 25 proc. czasu w swoim kraju zamieszkania dla dwóch pracodawców, których siedziby główne znajdują się w różnych krajach: jedna w Twoim kraju zamieszkania, a druga w innym kraju

kraj, poza krajem Twojego zamieszkania, w którym znajduje się siedziba główna lub przedsiębiorstwo Twojego pracodawcy

pracujesz poniżej 25 proc. czasu w swoim kraju zamieszkania dla dwóch pracodawców, których siedziby główne znajdują się w różnych krajach poza Twoim krajem zamieszkania

Twój kraj zamieszkania

pracujesz na własny rachunek i wykonujesz mniejszą część swojej pracy w swoim kraju zamieszkania

kraj, w którym znajduje się centrum interesów osobistych bądź gospodarczych (tzw. ośrodek interesów życiowych)

pracujesz na umowę o pracę w jednym kraju i na własny rachunek w innym

kraj, w którym pracujesz na umowę o pracę

Poszukiwanie pracy

Otrzymujesz zasiłek dla bezrobotnych

Jeżeli otrzymujesz taki zasiłek z kraju UE, w którym zostałeś bezrobotnym, wyjazd za granicę w poszukiwaniu pracy nie sprawi, że zostanie odebrane Ci (lub Twojej rodzinie) prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, świadczeń rodzinnych, renty, emerytury itp.

Aby zagwarantować, że Ty i Twoja rodzina będziecie objęci ubezpieczeniem zdrowotnym podczas tymczasowego pobytu za granicą, nie zapomnij wystąpić o europejską kartę ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ).

Po znalezieniu pracy mogą mieć zastosowanie różne przepisy dotyczące zabezpieczenia społecznego.

Przepisy obowiązujące w Twoim kraju

Nie otrzymujesz zasiłku dla bezrobotnych

Jeżeli nie otrzymujesz zasiłku z kraju UE, w którym zostałeś bezrobotnym, i w poszukiwaniu pracy przeprowadzisz się do innego kraju UE, urzędy zajmujące się zabezpieczeniem społecznym zdecydują, którym systemem zabezpieczenia społecznego będziesz objęty (ubezpieczenie zdrowotne, świadczenia rodzinne itp.)

Zrobią to na podstawie kryteriów obejmujących:

  • czas trwania pobytu
  • Twój status rodzinny i więzi rodzinne
  • sytuację mieszkaniową
  • miejsce ostatniej działalności zawodowej lub nienastawionej na zysk
  • charakter działalności zawodowej
  • Twoje miejsce zamieszkania do celów podatkowych.

Kraj odpowiedzialny za Twoje zabezpieczenie społeczne może uzależnić Twoje uprawnienia do świadczeń od długości okresu, w którym wcześniej opłacałeś składki. Musi on jednak uwzględnić wszystkie okresy pracy lub wszystkie składki opłacone w innych krajach UE, tak jakbyś był ubezpieczony przez ten czas w tym kraju.

Jeżeli państwo przyjmujące postąpi inaczej, skontaktuj się z naszymi serwisami w celu uzyskania pomocy.

Jako nowo przybyła osoba poszukująca pracy masz prawo do pobytu w tym kraju przez okres do 6 miesięcy - i dłużej, jeśli jesteś w stanie udowodnić, że wciąż rozglądasz się za pracą i masz realne szanse na jej znalezienie.

Tak więc gromadź kopie takich dokumentów jak:

  • podania o pracę
  • zaproszenia na rozmowy kwalifikacyjne
  • wszelkie odpowiedzi pracodawców itp.

Przepisy UE nie nakładają na kraj, w którym poszukujesz pracy, obowiązku udzielenia wsparcia finansowego ani pomocy socjalnej w jakiejkolwiek innej formie osobom szukającym pracy w tym kraju po raz pierwszy.

Prawdziwa historia

Sprawdź, czy masz prawo do otrzymywania wsparcia finansowego jako osoba poszukująca pracy w innym kraju UE

Björn z Niemiec otrzymywał niemiecki zasiłek dla bezrobotnych w Belgii. Gdy wygasła ważność jego formularza U2 ( dawniej formularz E 303), Björn zdecydował się zostać w Belgii i tam wystąpić o wsparcie dochodu.

Administracja belgijska odrzuciła jego podanie. Zgodnie z prawem belgijskim, Björn nie był uprawniony do zasiłku w Belgii, ponieważ nigdy tam nie pracował.

Przepisy UE nie przyznają Ci automatycznego prawa do otrzymywania wsparcia finansowego (lub jakiejkolwiek innej pomocy), kiedy szukasz pracy po raz pierwszy w innym kraju UE. Ale możesz mieć prawo do takiej pomocy w ramach prawa krajowego - zawsze warto to sprawdzić w lokalnych urzędach.

Pomoc i porady

Footnote

Jest to kraj, w którym zazwyczaj mieszkasz lub gdzie znajduje się Twój ośrodek interesów życiowych.

Retour au texte en cours.

W tym przypadku 28 państw UE oraz Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria

Retour au texte en cours.

lub obywatel Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii

Retour au texte en cours.

W tym przypadku 28 państw UE oraz Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria

Retour au texte en cours.

W tym przypadku 28 państw UE oraz Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria

Retour au texte en cours.

W tym przypadku 28 państw UE oraz Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria

Retour au texte en cours.

W tym przypadku 28 państw UE oraz Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria

Retour au texte en cours.

W tym przypadku 28 państw UE oraz Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria

Retour au texte en cours.