Werk en verblijfsrecht

Als werknemer, zelfstandige of gedetacheerd werknemer hebt u het recht om te wonen in het EU-land waar u werkt.

U verliest uw werk

Als u in een ander EU-land werkt en werkloos wordt, mag u daar blijven wonen als u:

• tijdelijk niet in staat bent om te werken door een ziekte of ongeval
• ingeschreven staat bij het arbeidsbureau als onvrijwillig werkloze (ook als u minder dan één jaar gewerkt hebt, moet u minstens 6 maanden lang nog op gelijke voet worden behandeld met onderdanen van uw gastland)
• een beroepsopleiding volgt (als u vrijwillig werkloos bent, moet de opleiding te maken hebben met uw vorige baan).

Meldplicht en inschrijving

In sommige EU-landen moet u zich binnen een redelijke tijd na aankomst melden bij de autoriteiten. U kunt een boete krijgen als u dat niet doet.

Indien dit vereist is in het EU-land waar u naartoe verhuist, moet u zich inschrijven bij de bevoegde autoriteit, vaak het gemeentehuis of het lokale politiebureau. Hiertoe moet u ten minste 3 maanden na aankomst de tijd krijgen. Wanneer u zich inschrijft krijgt u een bewijs van inschrijving. Dit bevestigt dat u recht op verblijf hebt.

U moet daarvoor de volgende documenten overleggen:

• een geldige identiteitskaart of een geldig paspoort
• een werkgeversverklaring of arbeidscontract
• als u zelfstandige bent, een bewijs van uw arbeidsstatus.

Permanent verblijfsrecht

Als u 5 jaar na elkaar rechtmatig in een ander EU-land hebt gewoond, krijgt u er automatisch permanent verblijfsrecht. Dat betekent dat u zolang mag blijven als u wilt. U hoeft uw bewijs van inschrijving niet te verlengen, maar moet in plaats daarvan een permanent verblijfsdocument aanvragen. Dit document bevestigt dat u het recht hebt om daar te blijven zolang u wilt, zelfs als u niet werkt of inkomenssteun nodig hebt.

U verliest dit recht niet als u:

• tijdelijk het land verlaat (minder dan 6 maanden per jaar)
• langer afwezig bent om uw militaire dienstplicht te vervullen
• eenmalig voor maximaal 12 maanden het land verlaat om belangrijke redenen zoals zwangerschap, bevalling, ernstige ziekte, werk, beroepsopleiding of detachering in het buitenland.

U kunt uw permanent verblijfsrecht verliezen als u langer dan 2 jaar achter elkaar in een ander land woont.

Permanent verblijfsrecht binnen de 5 jaar

U kunt al na minder dan 5 jaar voor permanent verblijfsrecht in een ander EU-land in aanmerking komen als u:

• met pensioen gaat of met pensioen gaat vóór de normale wettelijke pensioenleeftijd, na de laatste 12 maanden in dat land te hebben gewerkt en daar meer dan 3 jaar onafgebroken te hebben gewoond
• moet stoppen met werken omdat u arbeidsongeschikt raakt na minstens 2 jaar onafgebroken in het land te hebben gewoond
• moet stoppen met werken omdat u door een arbeidsongeval of beroepsziekte arbeidsongeschikt bent geraakt (in dit geval maakt het niet uit hoe lang u al in het land woonde voor het ongeval of de ziekte)
• in een ander EU-land gaat werken als grenswerker (en minstens één keer per week naar uw woonplaats terugkeert) maar daarvóór minstens 3 jaar na elkaar hebt gewerkt in het land waar u permanent verblijfsrecht wilt verkrijgen.

Kan u het land worden uitgezet of gevraagd worden te vertrekken?

U mag in een ander EU-land blijven wonen zolang u aan de voorwaarden voor verblijf voldoet. Is dat niet meer het geval, dan kunnen de autoriteiten u vragen het land te verlaten.

In uitzonderlijke gevallen kan uw gastland besluiten u het land uit te zetten in het belang van de openbare orde of veiligheid, maar alleen als uw persoonlijk gedrag een reële, actuele en voldoende ernstige bedreiging voor fundamentele belangen van de samenleving van uw gastland in de EU-land vormt.

Het uitzettingsbesluit of het verzoek om het land te verlaten moet u schriftelijk worden meegedeeld. Daarbij moet worden vermeld waarom u het land wordt uitgezet, en hoe en tot wanneer u in beroep kunt gaan.