Θεμιτός ανταγωνισμός

Επικαιροποίηση 07/2011

Ο ανταγωνισμός έχει καθοριστική σημασία για την οικονομική ανάπτυξη και αποτελεί κύριο στόχο της πολιτικής της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό, η ΕΕ έχει θεσπίσει κανόνες που εγγυώνται τον ελεύθερο και θεμιτό ανταγωνισμό στην αγορά της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι αρμόδια να διασφαλίζει ότι δεν στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός και έχει την εξουσία να διορθώνει κάθε συμπεριφορά που αντιβαίνει στον ανταγωνισμό.

Πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ

Αντιμονοπωλιακοί κανόνες

Οι αντιμονοπωλιακοί κανόνες απαγορεύουν στις επιχειρήσεις να συνάπτουν μεταξύ τους συμφωνίες που περιορίζουν τον ανταγωνισμό ή οδηγούν σε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά.

Αντιμονοπωλιακοί κανόνες

Συμφωνίες

Απαγορεύονται οι συμφωνίες μεταξύ δύο ή περισσοτέρων εταιρειών που περιορίζουν τον ανταγωνισμό (άρθρο 101 της Συνθήκης). Για παράδειγμα, καρτέλ μεταξύ ανταγωνιστών με στόχο τον έλεγχο των τιμών ή την κατανομή των αγορών που περιορίζουν τον ανταγωνισμό.

Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ορισμένες συμφωνίες αποδεικνύονται επωφελείς, επειδή για παράδειγμα προωθούν την τεχνική πρόοδο ή βελτιώνουν τη διανομή και, για τον λόγο αυτό, επιτρέπονται. Ισχύουν μάλιστα απαλλαγές για ορισμένες κατηγορίες, όπως η έρευνα, η ανάπτυξη και η μεταφορά τεχνολογίας. Οι συμφωνίες αυτές πρέπει να πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις για να είναι συμβατές με τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ.

Συμπράξεις (καρτέλ)

Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης

Απαγορεύεται η καταχρηστική εκμετάλλευση από τις επιχειρήσεις της δεσπόζουσας θέσης τους στην αγορά (άρθρο 102 της Συνθήκης). Υπάρχει κατάχρηση όταν για παράδειγμα μια εταιρεία εφαρμόζει ληστρική στρατηγική τιμολόγησης με στόχο να εξοντώσει τους ανταγωνιστές της από την αγορά.

Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε καταγγελίες που διατυπώνουν μικρότερες επιχειρήσεις στο συγκεκριμένο τομέα.

Για την καλύτερη εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να διενεργεί έρευνες και να επιβάλλει κυρώσεις. Μπορεί να ζητά πληροφορίες και να διενεργεί ξαφνικούς ελέγχους στις εγκαταστάσεις επιχειρήσεων. Στις εταιρείες που παραβιάζουν τους αντιμονοπωλιακούς κανόνες της ΕΕ μπορεί να επιβληθούν πρόστιμα ή να τους ζητηθεί να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.

Συγχωνεύσεις

Οι μεγαλύτερες εταιρείες που σχεδιάζουν συγχωνεύσεις χρειάζονται την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανεξάρτητα από το πού εδρεύουν: το κριτήριο είναι ο όγκος των συναλλαγών που πραγματοποιούν στο εσωτερικό της ΕΕ. Οι συγχωνεύσεις μεταξύ μικρών επιχειρήσεων δεν υπόκεινται γενικά σε διαδικασίες της ΕΕ, αλλά μπορεί να διέπονται από εθνικούς κανόνες.

Νομοθεσία για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων
Συγχώνευση επιχειρήσεων - Ευρωπαϊκή Ένωση Συγχώνευση επιχειρήσεων - Ευρωπαϊκή Ένωση

Κρατικές ενισχύσεις

Οι χώρες της ΕΕ χρησιμοποιούν μερικές φορές δημόσιους πόρους για να προωθήσουν ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες ή να προστατεύσουν εθνικές βιομηχανίες. Κρατικές ενισχύσεις αυτού του είδους μπορεί να θέσουν ορισμένες επιχειρήσεις σε πλεονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών τους και συνεπώς να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό. Για το λόγο αυτό η Συνθήκη απαγορεύει γενικά τις κρατικές ενισχύσεις.

Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Από την απαγόρευση εξαιρούνται οι ενισχύσεις οι οποίες υπαγορεύονται από το κοινό συμφέρον. Η Συνθήκη εξάλλου απαριθμεί τις περιστάσεις υπό τις οποίες μπορεί να επιτραπεί η κρατική στήριξη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι αρμόδια για την παρακολούθηση τέτοιων ενισχύσεων και τη στάθμιση των θετικών και αρνητικών συνεπειών για τον ανταγωνισμό.

Νομοθεσία για τις κρατικές ενισχύσεις
Έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων

Οι εταιρείες μπορούν να καταγγείλουν κρατικές ενισχύσεις που θεωρούν ότι έχουν χορηγηθεί παράνομα σε ανταγωνιστές τους, χρησιμοποιώντας ένα ηλεκτρονικό έντυπο καταγγελίας.

Έντυπο καταγγελίας

Εξαιρέσεις

Η ΕΕ έχει θεσπίσει κανόνες απαλλαγής κατά κατηγορία οι οποίοι ορίζουν σαφώς πότε μια ενίσχυση θεωρείται δικαιολογημένη και επιτρέπουν στις χώρες της ΕΕ να χορηγούν ορισμένα είδη ενισχύσεων χωρίς να ενημερώνουν κάθε φορά εκ των προτέρων την Επιτροπή.

Οι ισχύοντες κανονισμοί έχουν τώρα εναρμονιστεί και κωδικοποιηθεί σε έναν γενικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, ο οποίος καλύπτει κυρίως: τις μικρές επιχειρήσεις, την περιφερειακή ανάπτυξη, την έρευνα, την καινοτομία, την κατάρτιση, την απασχόληση και τα επιχειρηματικά κεφάλαια, την προστασία του περιβάλλοντος και την προώθηση της επιχειρηματικότητας.

Γενικός κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία

Κρατικέςενισχύσειςυπέρτωνμικρώνεπιχειρήσεων

Ογενικόςκανονισμόςαπαλλαγήςκατάκατηγορίαδιευκολύνειτιςκυβερνήσειςναβοηθούνμικρέςεπιχειρήσεις, απλουστεύοντας τους κανόνες καιαυξάνοντας το όριο κάτωαπότοοποίοηκρατικήενίσχυσηθεωρείταιότιδεναπειλείτονανταγωνισμό. ΔιευκολύνειεπίσηςτηνεφαρμογήτουνόμουτηςΕΕγιατιςμικρέςεπιχειρήσεις, επιτρέπονταςστακράτημέληναστηρίζουντιςμικρέςεπιχειρήσειςσεδιαφορετικάστάδιατηςανάπτυξήςτους.

Εγχειρίδιο κοινοτικών κανόνων για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων σε ΜΜΕ [221 KB]
Small Business Act for Europe (Νόμος για τις μικρές επιχειρήσεις της Ευρώπης)

Μεταρρύθμισητουκαθεστώτοςκρατικώνενισχύσεων

Απότο2005 καιμετάοιχώρεςτηςΕΕενθαρρύνονταιναπαρέχουνλιγότερεςαλλάκαλύτεραστοχευμένεςενισχύσειςγιανασυμβάλλουνστηντόνωσητηςαπασχόλησηςκαιτηςανάπτυξης, καθώςκαιστηνεπίλυσητωνπροβλημάτωνπουαντιμετωπίζουνστηναγοράοιμικρέςεπιχειρήσεις.

Μεταρρύθμιση του καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων

Ελέγξτε επίσης τη σχετική νομοθεσία στο: