Concurrentie

De mededingingsregels van de EU moeten alle bedrijven eerlijke en gelijke kansen garanderen, maar wel voldoende ruimte laten voor innovatie, harmonisering en nieuwe kleine ondernemers.

Lees de volledige tekstLees de volledige tekst

Concurrentie moet eerlijk zijn

Een vrachtwagen wordt gelost © Imageselect

Enkele internationale verhuisbedrijven zijn beboet voor prijsafspraken.

Volgens de EU-regels is het bedrijven niet toegestaan:

prijsafspraken te maken of markten onderling te verdelen
een dominante marktpositie te misbruiken om concurrenten uit de markt te duwen
te fuseren als zij daardoor controle over de markt zouden krijgen. In de praktijk houdt deze regel slechts weinig fusies tegen. Grote bedrijven die veel zaken doen in de EU mogen niet fuseren zonder goedkeuring van de Europese Commissie, zelfs niet als zij buiten de EU gevestigd zijn.

De Commissie kan in bijzondere omstandigheden monopolies goedkeuren, bijvoorbeeld in verband met dure infrastructuur ("natuurlijke monopolies") of het verlenen van een openbare dienst. Hierbij geldt wel dat:

bedrijven met een monopolie moeten kunnen aantonen dat zij de andere bedrijven billijk behandelen
natuurlijke monopolies hun infrastructuur voor alle gebruikers beschikbaar moeten maken
winst uit openbare dienstverlening niet mag dienen om commerciële activiteiten te subsidiëren zodat een prijsvoordeel ten opzichte van de concurrentie zou kunnen ontstaan

De groten mogen de kleintjes niet uitbuiten

Grote bedrijven mogen bij het zakendoen met kleine bedrijven hun onderhandelingsmacht niet gebruiken om voorwaarden op te leggen die het hun leveranciers of afnemers moeilijk maken om ook met andere bedrijven zaken te doen. De Commissie kan ondernemingen voor dit soort praktijken geldboetes opleggen, een bevoegdheid waarvan zij ook echt gebruik maakt.

De EU onderzoekt niet alleen concurrentievervalsing op de markt voor goederen, maar ook bij vrije beroepen en diensten, inclusief financiële diensten zoals banken en creditcards.

Dankzij de EU is er meer concurrentie op het gebied van autoreparaties.

Staatssteun

De Commissie houdt ook in het oog hoeveel steun de EU-regeringen aan ondernemingen geven ("staatssteun"), bijvoorbeeld via:

leningen en subsidies
belastingvoordelen
goederen en diensten tegen verlaagde prijzen
overheidsgaranties waardoor een bedrijf in vergelijking met de concurrentie kredietwaardiger wordt

Staatssteun aan noodlijdende bedrijven die niet de minste kans maken om economisch leefbaar te worden, is onder alle omstandigheden verboden.

Uitzonderingen

Er zijn bepaalde uitzonderingen op de algemene regels mogelijk. Soms mogen:

ondernemingen samenwerken aan de ontwikkeling van één technische norm voor de hele markt
kleinere bedrijven samenwerken als zij daardoor beter kunnen concurreren met grotere bedrijven
een bedrijf in moeilijkheden (of een nieuwe onderneming) staatssteun krijgen als er een reële kans bestaat dat het op termijn winstgevend wordt en de EU er baat bij heeft (bijvoorbeeld door banen te redden of te scheppen)

Doorslaggevend zijn telkens het belang van de consument en de nadelen voor andere bedrijven. Steun voor onderzoek en innovatie, regionale ontwikkeling en kleine ondernemingen staat de Commissie vaak toe, omdat dit de bredere doelstellingen van de EU dient.

Het nut in de praktijk

Een van de concurrentiezaken van de Europese Commissie die het meest in het nieuws is gekomen, is die tegen de Amerikaanse softwarereus Microsoft. De Commissie heeft Microsoft boetes opgelegd wegens het bundelen van allerhande software. Zij besliste dat Microsoft de keuze van de consument op een onbillijke manier had beperkt, de prijzen kunstmatig hoog hield en de innovatie in de software-industrie belemmerde.

Ook in de autosector heeft de Commissie maatregelen genomen voor meer prijstransparantie, waardoor de prijsverschillen (zonder btw) tussen EU-landen veel kleiner zijn geworden.

Ten slotte heeft de Commissie ervoor gezorgd dat dealers verschillende merken kunnen vertegenwoordigen, in verschillende EU-landen mogen verkopen, en erkende onderdelen en reparaties mogen leveren, ook als ze niet door de importeur erkend zijn.

Controlemechanismen

De Commissie heeft uitgebreide bevoegdheden om eventuele inbreuken op de EU-mededingingsregels te onderzoeken en te beboeten, maar de Europese rechter houdt toezicht. Ondernemingen en regeringen uit de EU gaan geregeld in beroep tegen de beslissingen van de Commissie, soms met succes.

Naar boven