European Youth Portal
Information and opportunities for young people across Europe.

Nobel za pokój

fot. domena publiczna
W świecie pełnym konfliktów, niełatwo jest zapanować nad agresją i przemocą a zażegnanie sporów to nie lada wyzwanie. Ci, którym się to udało, zostali wyróżnieni Pokojową Nagrodę Nobla.

Ponad 100 lat tradycji

Historia tej gratyfikacji sięga roku 1901. Wtedy to w sztokholmskiej Królewskiej Akademii Muzycznej miała miejsce pierwsza uroczystość. Podczas ceremonii nagrodzono wybitne jednostki za ich osiągnięcia w rozmaitych dziedzinach, począwszy od nauk ścisłych, poprzez literaturę, aż w końcu za zasługi dla społeczeństwa i ludzkości. Do tej pory Nobla otrzymało 763 laureatów, z czego sześciu to przedstawiciele z Polski.

 

Testament Nobla

Fundatorem nagrody był Alfred Nobel - informacja o tym zawarta została w testamencie szwedzkiego naukowca. Kilka lat po jego śmierci zarejestrowano Fundację Nobla, która zajęła się zarządzaniem kapitałem i majątkiem testatora.

 

Rygorystyczne kryteria

Prestiżowy charakter nagrody nadaje jej rygorystyczny i skrupulatny proces wyboru - nie każdy może zostać nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla. Odgórnie ustalone zasady mianowania kandydatów mówią, że otrzymać ją mogą wyznaczeni członkowie zarządu organizacji, które ową nagrodę otrzymały. Oprócz nich miejsce na liście zajmują rektorzy uniwersytetów oraz profesorowie nauk humanistycznych, a także członkowie parlamentów, rządów i międzynarodowych sądów. Nie można zapomnieć również o dyrektorach pokojowych instytutów badawczych oraz zagranicznych instytutów politycznych.

 

Mimo tak szczegółowych kryteriów, nierzadko zdarzają się także jednostki, wyróżniające się szczególnie jak np. Malala Yuosafzai. Jako pakistańska działaczka na rzecz praw kobiet odznaczyła się wielkim poświęceniem i zaangażowaniem, które zostało docenione w 2014 roku.

 

Norweskie zgromadzenie narodowe

Jeszcze za życia, Nobel podjął decyzję, że Pokojowa Nagroda Nobla będzie przyznawana przez Storting. Istniejące za czasów fundatora norweskie zgromadzenie narodowe proklamowało idee związane z zażegnaniem sporów i konfliktów zbrojnych, właśnie ten organ zajął się przyznawaniem wyróżnienia.

 

Proces wyboru trwa niemal rok

Pretendenci zgłaszani są do początku lutego każdego roku. Od tego momentu kandydatury są rozpatrywane przez Norweski Komitet Nobla, w którym zasiada pięć niezależnie działających osób. Każdy zgłoszony jest brany pod lupę pod kątem spełnianych warunków. Kilka miesięcy później – w październiku – znane jest nazwisko zwycięzcy. Jednak dopiero w grudniu odbywa się uroczyste rozdanie, które ma miejsce w stolicy Norwegii, Oslo.

 

Szczególna wartość tej nagrody

Pokojowa Nagroda Nobla ma szczególny wymiar ze względu na to, iż dotyczy działań na rzecz zwalczania konfliktów oraz utrzymania ładu i zgody. Unikatowy charakter tej gratyfikacji wynika z faktu, że nie może się ona równać z zasługami w dziedzinie fizyki, czy chemii, ale jej ranga znacznie przewyższa nauki ścisłe. Ważą się tu bowiem losy wielu narodów i społeczności, w których żyjemy teraz i chcemy zapewne dożyć sędziwych lat pozbawionych wojen.

 

Michalina Korzeniowska