Europejski Portal Młodzieżowy
Informacje i możliwości dla młodych ludzi w całej Europie

Kobiety w Wikipedii potrzebne od zaraz

fot. Johann Dréo (CC BY-SA 2.0)
Jak wskazują badania Wall Street Journal z 2013 r., zaledwie 13% spośród wszystkich redaktorów Wikipedii to kobiety. Co powoduje, że tak niechętnie włączają się one w tworzenie największej encyklopedii internetowej?

Analizę przeprowadzono na grupie 53 888 edytorów Wikipedii. Co skłania ich do tworzenia tekstów do Wikipedii? 73 proc. badanych odpowiada, że najbardziej podoba się im idea wolnego obrotu wiedzą, z której korzystać może każdy. Niewiele mniej, bo 69 proc., uważa, że jest to dobry sposób na dowartościowanie się.

 

Ciekawie prezentuje się też zestawienie aktywności na Wikipedii według płci – biernymi użytkownikami encyklopedii jest ok. 69 proc. mężczyzn i aż 91 proc. kobiet. Łatwo zauważyć, że w opracowywaniu haseł bierze udział wąska grupa osób. Jak mówi założyciel Wikipedii, Jimmy Wales,  „statystyczny redaktor encyklopedii to 26-letni komputerowy maniak z doktoratem, który prędzej czy później ożeni się i opuści Wikipedię, by zająć się innymi projektami.”

 

Kwestie emocji

Wielu specjalistów zwraca uwagę, iż kobietom wciąż brakuje wiary w swoje możliwości: „Kobiety zbyt rzadko są edukowane do bycia asertywnymi i pewnymi siebie. W efekcie rzadko myślą: "Tak, mogę wszystko, tak, mogę edytować encyklopedię, bo moja wiedza jest tego warta". I to jest coś, co musimy zmienić.” – wspomina w rozmowie z Wysokimi Obcasami Lila Tretikov, dyrektorka wykonawcza Wikimedia Foundation.

 

Zamknięty świat

Autorzy haseł na Wikipedii tworzą nieraz zamknięte społeczności, do których bardzo trudno dostać się początkującym. Składa się na to szereg czynników, jak choćby bardzo zawiłe i niejednoznaczne reguły tworzenia wpisów, wyolbrzymianie wielu błędów, popełnianych przez początkujących autorów czy prowadzenie ciągłych „wojen edytorskich” o każdy element nowych artykułów. Przez 15 lat istnienia portalu problemy te nabrzmiewają coraz bardziej.

 

Jak mówi dla Wall Street Journal Kat Welsh, długoletnia specjalistka fundacji Wikimedia: „w 2004 r., kiedy dołączyłam do Wikipedii, było znacznie łatwiej. Dzisiaj wszystko to jest coraz bardziej skomplikowane i trudne do ogarnięcia przez początkujących”. Z kolei Ricardo Ortega z Universided Rey Juan Carlos w Madrycie zwraca uwagę, że: „Wikipedia jest coraz bardziej wrogim środowiskiem. Wielu ludzi zwyczajnie wypala się, debatując o treści niektórych artykułów po wielokroć.”

 

Niechęć do nowicjuszy

Początkujący autorzy nie otrzymują zwykle pomocy od swoich starszych kolegów. Jak wspomina w New York Timesie Nina Paley, początkująca rysowniczka z Nowego Jorku: „Chciałam w swoim haśle omówić koncerny, zajmujące się w latach 90. wydawaniem komiksów. Pracuję w tej branży w charakterze non–profit, więc sądziłam, że świetnie się do tego nadaję. Najpierw kilka dni spędziłam na rozszyfrowaniu zawiłej instrukcji tworzenia haseł i niezliczonych porad edytorskich. Później udało mi się napisać odpowiedni tekst, według tego całego dziwnego kodu. Poszłam spać zadowolona z siebie. Następnego dnia przeczytałam natomiast, że mój artykuł został usunięty, ponieważ był „poza zasięgiem”. Bez żadnego innego komentarza”.

 

Ważni i ważniejsi

Wikipedia ma charakter hierarchiczny. Wbrew pierwotnym założeniom pomiędzy poszczególnymi edytorami wytworzyły się wyraźne zależności. Podczas gdy ci bardziej doświadczeni zyskują niezwykle duży wpływ na treść zamieszczanych artykułów, a ich głos często traktowany jest jako rozkaz dokonania określonej zmiany, ci młodsi mogą się im tylko podporządkować. To na szczęście powoli się zmienia.

 

Pierwszy raz o potrzebie zmian Wikimedia zaczęły mówić w 2009 r. Zaobserwowały wtedy po raz pierwszy w historii Wikipedii znaczny odpływ edytorów. Do 2011 r. spadek udało się zahamować, jednak na tym nie poprzestano. Jak relacjonuje Daniel Malecki, jeden z administratorów polskiej Wikipedii, w wywiadzie dla portalu Histmag.org: „Uczestnicy kongresu Wikipedii w Hajfie mogli usłyszeć krytykę pod adresem tych wikipedystów, których zachowanie Wales porównał do robotów. Rzucają oni gotowymi szablonami z ostrzeżeniami niczym roboty i brak im cierpliwości oraz uprzejmości w stosunku do nowicjuszy. W tym miejscu przywołano zwyczaje z dawnych lat, gdy częste było wzajemne chwalenie się i motywowanie wikipedystów. Wales bardzo pozytywnie odniósł się do wprowadzanych ostatnio narzędzi mających pozwolić na polepszenie relacji między edytorami. Jednym z nich jest WikiLove, które służy do wyrażania uznania za wykonaną pracę.”

 

Proces poprawy stosunków między wikipedystami zachodzi powoli. Dla kobiet jest on szczególnie ważny, ponieważ dotychczasowe standardy społeczności edytorskich były dla nich w większości nie do zniesienia. Jak jednak przypomina Lila Tretikov: „Zmiana nie zachodzi jednej nocy. Musimy to robić stopniowo, np. uruchamiając kolejne konkursy grantowe wspierające różnorodność. Nie chodzi tylko o wsparcie finansowe, ale również o szkolenia, udzielanie wsparcia i rady. Robimy to coraz częściej. Sygnał, że zmiana jest potrzebna, musi wychodzić nie tylko od kobiet, lecz także od mężczyzn - oni powinni się za nami wstawiać. Nie wystarczy, że kobiety będą głośne, mężczyźni też muszą mówić w ich imieniu.”

 

Brak kobiet problemem

Pracownicy fundacji Wikimedia coraz częściej dostrzegają, że Wikipedia ponosi duże straty nie mając w swych szeregach wystarczająco wiele kobiet. Wiele tematów, poświęconych np. macierzyństwu czy psychice dziecięcej, wciąż znajduje się dopiero w zarodku. W zamian za to powstaje niezliczona liczba artykułów z zakresu mechaniki, elektroniki i nauk medycznych. Czytelnicy Wikipedii zauważają też, że biografie kobiet są zazwyczaj znacznie mniej rozbudowane niż mężczyzn. Wszystko to prowadzi do powstawania niebezpiecznych dysproporcji, mogących zniechęcać potencjalnych odbiorców do korzystania z zasobów encyklopedii. Kobiety w Wikipedii nie są więc tylko potrzebne – są wręcz niezbędne!

Krzysztof Andrulonis

Opublikowane: czw., 10/03/2016 - 11:21


Tweet Button: 


Info for young people in the western balkans

Potrzebujesz pomocy lub porady ekspertów?

Mam pytanie