Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Ερωτήσεις και απαντήσεις: ο προϋπολογισμός της ΕΕ στον τομέα της εξωτερικής δράσης

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2018

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταρτίζει προϋπολογισμό κατάλληλο για τον ρόλο της ως ισχυρού παγκόσμιου παράγοντα.

Τι πρότεινε σήμερα η ΕΕ;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την αύξηση του προϋπολογισμού εξωτερικής δράσης σε 123 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 30 % σε σχέση με τα 94,5 δισ. ευρώ της περιόδου 2014-2020. Παράλληλα, προτείνει να απλουστευτεί σημαντικά η δομή του και να καταστεί πιο ευέλικτη και αποτελεσματική για την αντιμετώπιση των σημερινών παγκόσμιων προκλήσεων. Η Επιτροπή προτείνει να μειωθεί ο αριθμός των μέσων/μηχανισμών ώστε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στους πολιτικούς στόχους και δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί με τους εταίρους, σύμφωνα με τις αξίες και τις προτεραιότητες της ΕΕ.

Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος του Brexit;

Η ΕΕ θα αυξήσει τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης, ακόμη και εάν ο προτεινόμενος συνολικός προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 δεν περιλαμβάνει συνεισφορά του Ηνωμένου Βασιλείου. Η χρηματοδότηση θα αυξηθεί από 94,5 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2014-2020 σε 123 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2028. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 30 %.

Σε μια εποχή που επικρατεί αβεβαιότητα σε παγκόσμιο επίπεδο, η ΕΕ ενισχύει το ρόλο της ως αξιόπιστου, προσαρμοστικού και πολιτικά και οικονομικά προβλέψιμου παγκόσμιου παράγοντα.

Ποια είναι τα μέσα του προϋπολογισμού εξωτερικής δράσης;

Τα νέα μέσα που προτείνονται για την εξωτερική δράση της ΕΕ είναι τα εξής: Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (89,2 δισ. ευρώ), τον οποίο συμπληρώνει ένας νέος Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Πυρηνική Ασφάλεια (300 εκατ. ευρώ), Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (14,5 δισ. ευρώ), Μέσο Ανθρωπιστικής Βοήθειας (11 δισ. ευρώ), προϋπολογισμός της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (3 δισ. ευρώ), και Συνεργασία με τις υπερπόντιες χώρες και εδάφη συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας (500 εκατ. ευρώ). Επιπλέον, η Ύπατη Εκπρόσωπος, με τη στήριξη της Επιτροπής, προτείνει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη (10,5 δισ. ευρώ) που θα τεθεί εκτός του προϋπολογισμού της ΕΕ (βλ. ενημερωτικά δελτία εδώ).

Γιατί είναι αναγκαία η αναδιάρθρωση των χρηματοδοτικών μέσων εξωτερικής δράσης;

Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι παγκόσμιες προκλήσεις που χρήζουν αντιμετώπισης στο πλαίσιο της εξωτερικής δράσης. Μάλιστα οι προκλήσεις αυτές έχουν καταστεί πιο περίπλοκες και πολυδιάστατες με ταχεία εξέλιξη. Για να τις αντιμετωπίσει αποτελεσματικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ενισχύσει την εξωτερική της δράση με αποτελεσματικά και ευέλικτα μέσα. Η τρέχουσα προσέγγιση με την ύπαρξη πληθώρας μέσων με πλήθος προτεραιοτήτων, πολλαπλές δομές διαχείρισης και πολυάριθμες διαδικασίες υποβολής αναφορών δεν είναι αποτελεσματική. Είναι απαραίτητο να καταργηθούν τα τεχνητά όρια μεταξύ των μέσων για να εξασφαλιστεί το κατάλληλο μείγμα βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων πολιτικών για κάθε περιοχή και για κάθε προτεραιότητα.

Χάρη στον νέο ενιαίο μηχανισμό, ο οποίος διέπεται από ένα συνεκτικό σύνολο αρχών, η ΕΕ θα μπορεί να επιδιώξει και να επιτύχει τους στόχους της πολιτικής της και να υπερβεί τα κενά, τις αλληλεπικαλύψεις και τις ασυνέπειες που υφίστανται σήμερα μεταξύ των πολυάριθμων γεωγραφικών και θεματικών μέσων. Η αύξηση της ευελιξίας θα επιτρέψει στην ΕΕ να ανταποκρίνεται άμεσα στις εξελισσόμενες ανάγκες και προτεραιότητες, ενώ η απλουστευμένη δομή διαχείρισης θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο που βαρύνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους εταίρους υλοποίησης.

Σημαντικά απλουστευμένη δομή χρηματοδότησης

Για το ΠΔΠ 2021-2027, η Επιτροπή προτείνει να απλουστευτεί η δομή χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της ΕΕ, με κατάργηση των τεχνητών ορίων μεταξύ των διαφόρων μέσων. Στον νέο διευρυμένο Μηχανισμό Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (NDICI) θα ενσωματωθούν τα εξής μέσα του προηγούμενου ΠΔΠ:

  • Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (EDF) — επί του παρόντος εκτός προϋπολογισμού
  • Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας (ENI)·
  • Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας (DCI)·
  • Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (EIDHR)
  • Μηχανισμός συμβολής στη Σταθερότητα και την Ειρήνη (IcSP)
  • Μέσο εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες (PI).
  • Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις

Τον διευρυμένο αυτό μηχανισμό θα συμπληρώνουν τα εξής μέσα:

  • Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (IPA)
  • Ανθρωπιστική βοήθεια
  • Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας
  • Υπερπόντιες χώρες και εδάφη (OCTs), συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας
  • Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Πυρηνική Ασφάλεια (EINS)

 

Η νέα δομή χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της ΕΕ στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027

Η νέα δομή χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της ΕΕ στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027:

O προϋπολογισμός της ΕΕ στον τομέα της εξωτερικής δράσης

Προτεινόμενες αναλήψεις υποχρεώσεων του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027 σε τρέχουσες τιμές:

Αναλήψεις υποχρεώσεων του ΠΔΠ για την εξωτερική δράση

Η αύξηση κατά 30 % υπολογίζεται σε τρέχουσες ή σε σταθερές τιμές;

Ο προϋπολογισμός της εξωτερικής δράσης θα αυξηθεί από 94,5 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2014-2020 σε 123 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 30 % υπολογιζόμενη σε τρέχουσες τιμές. Εάν αφαιρεθεί ο ετήσιος πληθωρισμός μέχρι το 2027, η αύξηση είναι 13 %.

Η απλουστευμένη δομή σημαίνει μειωμένη λογοδοσία;

Η απλούστευση και η αυξημένη ευελιξία δεν σημαίνουν μειωμένο έλεγχο ή λογοδοσία. Αντιθέτως, η προτεινόμενη ένταξη του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης στον προϋπολογισμό της ΕΕ θα ενισχύσει τις ελεγκτικές εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στο πλαίσιο του νέου διευρυμένου Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας θα ισχύουν οι ίδιες κοινοβουλευτικές διαδικασίες και έλεγχοι για όλες τις δράσεις της αναπτυξιακής συνεργασίας.

Επιπλέον, είναι πολύ σημαντικό να δημιουργηθεί ένα σύστημα διακυβέρνησης που να διασφαλίζει τον πολιτικό και δημοκρατικό έλεγχο και παράλληλα να εξασφαλίζει αποτελεσματικότητα και ευελιξία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως συννομοθέτης, θα διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην έγκριση αυτής της δομής διακυβέρνησης.

Με ποιον τρόπο ο νέος μηχανισμός θα αποκτήσει μεγαλύτερη ευελιξία;

Ο νέος μηχανισμός θα καταστήσει δυνατή τη χρήση και την περαιτέρω χρήση των αδιάθετων κονδυλίων σε πολυετή βάση και την κινητοποίηση πόρων από τον πυλώνα ταχείας αντίδρασης (4 δισ. ευρώ) για καταστάσεις κρίσης ή έκτακτης ανάγκης. Χάρη στο αποθεματικό ευελιξίας (10,2 δισ. ευρώ), η ΕΕ θα μπορεί να ανταποκρίνεται σε νέες ανάγκες, σε απρόβλεπτες προκλήσεις και σε αναδυόμενες προτεραιότητες.

Η αύξηση της ευελιξίας θα λειτουργήσει σε βάρος της προβλεψιμότητας για τις χώρες εταίρους;

Όχι. Ο νέος Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας θα παραμείνει προβλέψιμος, ιδίως μέσω του γεωγραφικού του προγραμματισμού (τουλάχιστον 75 % του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου). Θα συνεχίσει να βασίζεται στις ανάγκες των χωρών και σε άλλα διαφανή κριτήρια και να σέβεται τις αρχές της αποτελεσματικότητας της ανάπτυξης και της ανάληψης ιδίας ευθύνης από τις χώρες. Η αυξημένη ευελιξία θα επιτευχθεί χάρη στο αποθεματικό για αναδυόμενες προκλήσεις και προτεραιότητες, με το οποίο θα αντιμετωπίζονται ζητήματα και γεγονότα που είναι από τη φύση τους μη προβλέψιμα και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να προγραμματιστούν.

Η υιοθέτηση ενιαίας προσέγγισης σημαίνει ότι ορισμένες χώρες θα ζημιωθούν;

Η ύπαρξη ενός διευρυμένου μηχανισμού δεν σημαίνει ότι θα ακολουθείται μία ενιαία προσέγγιση ούτε σημαίνει χαμηλότερη χρηματοδότηση για ορισμένες περιοχές ή θεματικούς τομείς. Αντιθέτως, η πρόταση της Επιτροπής λαμβάνει υπόψη τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ, και συγκεκριμένα τις γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες, την Αφρική και τις χώρες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, καθώς και τις προκλήσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια, τη μετανάστευση, την κλιματική αλλαγή και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο μηχανισμός προορίζει ειδικούς πόρους για την κάθε περιοχή και για τον κάθε τομέα πολιτικής, αντανακλώντας τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ.

Ο νέος μηχανισμός θα ζημιώσει τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνία των πολιτών;

Όχι. Το έργο που επιτελείται στον τομέα της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνίας των πολιτών θα εξακολουθήσει να βρίσκεται στον πυρήνα της εξωτερικής δράσης της ΕΕ. Η ένταξή του στον γεωγραφικό πυλώνα του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (ΜΓΑΔΣ) θα επιτρέψει την υιοθέτηση μιας εξατομικευμένης προσέγγισης που θα λαμβάνει υπόψη το συγκεκριμένο πλαίσιο και τις ανάγκες της κάθε χώρας εταίρου και παράλληλα θα ενισχύει τις δημοκρατικές διαδικασίες, τη διακυβέρνηση και τον έλεγχο. Το έργο αυτό θα συμπληρώνεται με δράσεις στο πλαίσιο του θεματικού πυλώνα, χρηματοδοτούμενες με 1,5 δισ. ευρώ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία και με 1,5 δισ. ευρώ για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στις περιοχές εκείνες στις οποίες συρρικνώνεται το πεδίο δράσης των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνίας των πολιτών.

Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος στη συνεργασία για την ανάπτυξη; Η νέα δομή σημαίνει ότι η αναπτυξιακή χρηματοδότηση θα διοτεχευτεί σε άλλους στόχους;

Το πλαίσιο πολιτικής για την αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ έχει καθοριστεί στην Ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη, η οποία ορίζει το πολιτικό όραμα στο οποίο βασίζονται οι δημοσιονομικές προτάσεις για το μελλοντικό ΠΔΠ. Βασικός στόχος του οράματος αυτού παραμένει η εξάλειψη της φτώχειας και η υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης που ορίζονται στο Θεματολόγιο 2030 του ΟΗΕ, καθώς και η βούληση να μην μείνει κανείς πίσω. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις που σχετίζονται με την ανθρώπινη ανάπτυξη, την κλιματική αλλαγή, τη μετανάστευση και την κινητικότητα, και να προωθεί τη χρηστή διακυβέρνηση, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ιδιαίτερη προτεραιότητα θα δοθεί στις χώρες που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ανάγκες, ιδίως στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, στις ευάλωτες χώρες ή σε όσες πλήττονται από κρίση. Ο ΜΓΑΔΣ υποστηρίζει οριζόντιο στόχο δαπάνης της τάξης του 20 % για την ανθρώπινη ανάπτυξη και την κοινωνική ένταξη, συμπεριλαμβανομένης της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης των γυναικών. Ποσοστό τουλάχιστον 92 % της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ΜΓΑΔΣ θα πληροί τις απαιτήσεις της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ και, ως εκ τούτου, θα προσμετράται ως επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια.Ιδιαίτερη προτεραιότητα θα δοθεί στις χώρες που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ανάγκες, ιδίως στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, στις ευάλωτες χώρες ή σε όσες πλήττονται από κρίση. Η ΕΕ θα συνεχίσει να εργάζεται για την επίτευξη του στόχου να επενδύει έως το 2030 το 0,7 % του συλλογικού της Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος σε επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια, και το 0,2 % στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Ο ΜΓΑΔΣ θα προσφέρει σημαντική στήριξη στα κράτη μέλη της ΕΕ για την υλοποίηση αυτής της σημαντικής πολιτικής δέσμευσης.

Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της νέας δομής χρηματοδότησης για την Αφρική;

Η Αφρική είναι και θα παραμείνει μία από τις κύριες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι η ευημερία και η ασφάλειά της Ευρώπης είναι αλληλένδετες με την ευημερία και την ασφάλεια της Αφρικής. Το προτεινόμενο κονδύλι για την υποσαχάρια Αφρική ανέρχεται σε τουλάχιστον 32 δισ. ευρώ, αυξημένο σε σχέση με τα 26,1 δισ. ευρώ της προηγούμενης περιόδου. Η εν λόγω αύξηση των πόρων θα επιτρέψει τη στήριξη της ανάπτυξης, της οικονομικής μεγέθυνσης χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και των αφρικανικών πρωτοβουλιών στον τομέα της ειρήνης και της ασφάλειας. Επιπλέον, η ΕΕ θα επιδιώξει την ενίσχυση της διηπειρωτικής συνεργασίας με την Αφρικανική Ένωση.

Η μεγάλη πλειονότητα των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών βρίσκεται στην Αφρική. Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να διαθέτει το 20 % της επίσημης αναπτυξιακής της βοήθειας για την ανθρώπινη ανάπτυξη και την κοινωνική ένταξη, συμπεριλαμβανομένης της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης των γυναικών. Επιπλέον συνεχίζει να εργάζεται για την επίτευξη του στόχου να επενδύει το 0,7 % του συλλογικού της ΑΕΕ σε επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια, και το 0,2 % στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

Ακόμη, η ένταξη του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης στον προϋπολογισμό και η δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού θα διευκολύνουν τη χρηματοδότηση προτεραιοτήτων πολιτικής που καλύπτουν τις χώρες τόσο της Βόρειας όσο και τις υποσαχάριας Αφρικής.

Ποιες οι επιπτώσεις για την Ασία και την περιοχή του Ειρηνικού;

Για την Ασία και την περιοχή του Ειρηνικού, η Επιτροπή προτείνει να διατεθεί ποσό ύψους 10 δισ. ευρώ, έναντι 9,8 δισ. ευρώ κατά την προηγούμενη περίοδο. Θα συνεχίσει να στηρίζει τις αναπτυσσόμενες χώρες, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις εξελισσόμενες ανάγκες και ιδιαιτερότητες των χωρών εταίρων που ενδέχεται να μην είναι πλέον επιλέξιμες για επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια. Τα θέματα που κυριαρχούν στη σχέση μας με αυτή την περιοχή είναι η συνδεσιμότητα, οι επενδύσεις και οι υποδομές, η οικονομική και εμπορική συνεργασία, η κλιματική αλλαγή και η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων.

Χάρη στην ευελιξία που παρέχει η νέα δομή χρηματοδότησης, θα καταστεί δυνατό να ληφθούν καλύτερα υπόψη αναδυόμενες ανάγκες, όπως οι ανάγκες ανασυγκρότησης στις χώρες που πλήττονται από αστάθεια και συγκρούσεις.

Ποιες οι επιπτώσεις για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική;

Η Επιτροπή έχει προτείνει να διατεθούν 4 δισ. ευρώ για την περιοχή αυτή, ποσό ελαφρώς αυξημένο σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Παρότι ορισμένες χώρες της περιοχής ενδέχεται κατά τα προσεχή έτη να πάψουν να είναι επιλέξιμες για επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια, κάποιες αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες οικονομικές και περιβαλλοντικές αδυναμίες, όπως είναι η κλιματική αλλαγή, οι φυσικές καταστροφές και άλλες προκλήσεις. Η ΕΕ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τις χώρες εταίρους της στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική και να τις στηρίζει για την από κοινού αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων.

Τι επιπτώσεις θα έχει η νέα δομή χρηματοδότησης στις σχέσεις ΕΕ-ΑΚΕ;

Ο νέος προϋπολογισμός εξωτερική δράσης θα στηρίξει την εφαρμογή μιας επικαιροποιημένης συμφωνίας σύνδεσης με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) και θα επιτρέψει στην ΕΕ και στις χώρες ΑΚΕ να αναπτύξουν περαιτέρω ισχυρές συμμαχίες για την αντιμετώπιση σημαντικών παγκόσμιων προκλήσεων.

Τι επιπτώσεις θα έχει η νέα δομή χρηματοδότησης για τις υπερπόντιες χώρες και εδάφη;

Η συνεργασία με υπερπόντιες χώρες και εδάφη συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας, με 500 εκατ. ευρώ, αποσκοπεί στη στήριξη και την ενίσχυση των οικονομικών, πολιτικών και πολιτιστικών δεσμών μεταξύ της ΕΕ και των υπερπόντιων χωρών και εδαφών που συνδέονται με κράτη μέλη της Ένωσης. Μετά την αναμενόμενη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, στην ΕΕ θα παραμείνουν μόνο 13 από τις 25 υπερπόντιες χώρες και εδάφη που υπάρχουν σήμερα.

Πώς θα κατανεμηθούν τα κονδύλια για τις επιμέρους χώρες;

Η κατανομή κονδυλίων για τις επιμέρους χώρες, ιδίως στο πλαίσιο του γεωγραφικού πυλώνα, θα προγραμματίζεται βάσει εξατομικευμένης και ειδικής προσέγγισης που θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες και τις προτεραιότητες της κάθε χώρας. Η διαδικασία αυτή θα καθοδηγείται από την αρχή της ανάληψης ιδίας ευθύνης και από τον διάλογο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών της και των ενδιαφερόμενων χωρών εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών και τοπικών αρχών. Επίσης στη διαδικασία θα εμπλέκονται η κοινωνία των πολιτών, τα εθνικά και τοπικά κοινοβούλια, καθώς και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς.

Τα κονδύλια θα χορηγούνται υπό τη μορφή πολυετών ενδεικτικών προγραμμάτων, που θα βασίζονται σε αποτελέσματα και σε διεθνώς συμφωνηθέντες στόχους, και ιδίως στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, από κοινού με τα κράτη μέλη, συμμετέχουν στη διαδικασία έγκρισης των εν λόγω προγραμμάτων.

Για την αναπτυξιακή συνεργασία η Επιτροπή έχει καταρτίσει μια διαφανή μεθοδολογία που βασίζεται σε ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες, και η οποία λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας και τις εξελίξεις της πολιτικής κατάστασης και της κατάστασης ασφαλείας τους. Επίσης εξετάζει τις δεσμεύσεις και τις επιδόσεις των χωρών εταίρων όσον αφορά τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις, την κοινωνικοοικονομική τους ανάπτυξη και την ικανότητα απορρόφησης. Θα δίνεται προτεραιότητα στις χώρες που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ανάγκες, ιδίως στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες ή στις χώρες που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση. Προκειμένου να προωθηθεί η συνοχή και η αποτελεσματικότητα των πολιτικών της ΕΕ, προκρίνεται ο κοινός προγραμματισμός εκ μέρους της ΕΕ και των κρατών μελών της, ενώ παράλληλα δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής και σε άλλους δωρητές κατά περίπτωση.

Όσον αφορά τις γειτονικές χώρες, οι σχετικές ατζέντες σύνδεσης, οι προτεραιότητες εταιρικής σχέσης και τα άλλα από κοινού συμφωνηθέντα ισοδύναμα έγγραφα αποτελούν βασικά στοιχεία αναφοράς για τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων της στήριξής τους από την ΕΕ.

Όσον αφορά τον νέο Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας, το πλαίσιο προγραμματισμού της κάθε προτεραιότητας θα προετοιμάζεται βάσει των συνολικών αναγκών της χώρας, ώστε να μπορέσουν να επιτευχθούν οι από κοινού συμφωνηθέντες στόχοι. Το ύψος της χρηματοδότησης που διατίθεται για κάθε προτεραιότητα θα είναι πλήρως διαφανές. Οι εταίροι θα καλούνται να καταρτίσουν στρατηγικές στις οποίες θα καθορίζεται ο τρόπος εκπλήρωσης των στόχων της κάθε προτεραιότητας πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η ανάληψη ιδίας ευθύνης από τις χώρες. Στη συνέχεια η χρηματοδότηση θα κατανέμεται βάσει της αρχής του «δίκαιου μεριδίου» και διαφανών κριτηρίων όπως η ωριμότητα του έργου/προγράμματος, ο αναμενόμενος αντίκτυπος και η πρόοδος που σημειώνεται στο κράτος δικαίου, στα θεμελιώδη δικαιώματα και στην οικονομική διακυβέρνηση.

Στο πλαίσιο του νέου ΠΔΠ θα συνεχιστεί το Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο ;

Ο νέος Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας περιλαμβάνει ένα επενδυτικό πλαίσιο για την εξωτερική δράση. Το πλαίσιο αυτό επεκτείνει το προηγούμενο Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο και αντλεί από τον ιδιωτικό τομέα πρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους για τη βιώσιμη ανάπτυξη, ώστε να προαχθεί η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς. Θα υποστηρίζει τις επενδύσεις στις χώρες εταίρους για τη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας, την ενίσχυση των δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών, την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της βιώσιμης γεωργίας, και τη στήριξη της ψηφιακής οικονομίας. Αξιοποιώντας την επιτυχημένη εμπειρία του Εξωτερικού Επενδυτικού Σχεδίου, το νέο επενδυτικό πλαίσιο θα αποτελείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο για Βιώσιμες Επενδύσεις (ΕΤΒΑ+) και από την Εξωτερική Δράση Εγγύησης.

Το ΕΤΒΑ+ θα εξορθολογίζει την υπάρχουσα δομή εξασφαλίζοντας παγκόσμια κάλυψη στον συνδυασμό μέσων (blending) στις εγγυήσεις και στις άλλες χρηματοδοτικές λειτουργίες. Η Εξωτερική Δράση Εγγύησης θα έχει ικανότητα ύψους 60 δισ. ευρώ για την κάλυψη των δράσεων του ΕΤΒΑ+, καθώς και της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής και των δανείων προς τρίτες χώρες. Σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα και χάρη στο αποτέλεσμα μόχλευσης, θα μπορεί να κινητοποιηθεί έως και μισό τρισ. ευρώ σε επενδύσεις για την περίοδο 2021-2027.

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στις γειτονικές χώρες της ΕΕ, στα Δυτικά Βαλκάνια και στην Αφρική, καθώς και στις χώρες που πλήττονται από αστάθεια ή συγκρούσεις, στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και στις υπερχρεωμένες φτωχές χώρες ή στις περιοχές που πάσχουν από ελλιπείς υποδομές και συνδεσιμότητα.

Τι επιπτώσεις θα έχει η νέα δομή χρηματοδότησης για τις γειτονικές χώρες;

Η νέα δομή χρηματοδότησης παρέχει την αναγκαία ευελιξία και συνοχή, ενώ παράλληλα διατηρεί τα βασικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ειδικής σχέσης της ΕΕ με τις γειτονικές της χώρες. Η ενδεικτική χρηματοδότηση για τις γειτονικές χώρες της ΕΕ διαμορφώνεται στα 22 δισ. ευρώ, αυξημένη κατά 24 % σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Από όλα τα κονδύλια της εξωτερικής δράσης, το συγκεκριμένο παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αύξηση. Σε περίπτωση που εκδηλωθούν νέες κρίσεις και προκλήσεις στην περιοχή των γειτονικών της χωρών, η ΕΕ θα μπορεί να αντιδράσει γρήγορα και ευέλικτα, χάρη στο αποθεματικό ευελιξίας ύψους 10.2 δισ. ευρώ.

Με ποιους τρόπους ο μηχανισμός θα εγγυάται τη διατήρηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της πολιτικής γειτονίας;

Ο μηχανισμός περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο αφιερωμένο στην περιοχή γειτονίας, το οποίο περιέχει ειδικές προβλέψεις που εφαρμόζονται μόνο στην ανατολική και νότια γειτονία. Οι ιδιαιτερότητες αυτές, καθώς και οι βασικές αρχές, διατηρούνται και ενισχύονται ·ιδίως η προσέγγιση βάσει επιδόσεων («αναλογικά κέρδη») και η διαφοροποιημένη προσέγγιση που παρέχουν κίνητρα για την υλοποίηση των πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί από κοινού. Επίσης θα συνεχιστεί η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και των χωρών εταίρων, τόσο στην ανατολική όσο και στη νότια γειτονία, δεδομένων των πολύ θετικών αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα.

Γιατί να μην υπάρξει ένα χωριστό μέσο;

Δεν χρειάζεται ένα χωριστό μέσο για να καταδειχθεί ότι η πολιτική γειτονίας παραμένει βασική προτεραιότητα της Επιτροπής. Η πολιτική γειτονίας βρίσκεται στον πυρήνα του νέου Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας. Ο νέος μηχανισμός παρέχει την απαραίτητη ευελιξία και συνοχή, ενώ παράλληλα διαφυλάσσει τις βασικές ιδιαιτερότητες της ειδικής σχέσης της ΕΕ με τις γειτονικές της χώρες. Το γεγονός αυτό αντανακλά τη μακροπρόθεσμη δέσμευσή μας προς τους εταίρους μας και τη μεγάλη σημασία που αποδίδουμε στις ειδικές τους σχέσεις με την ΕΕ.

Τι ακριβώς είναι ο νέος Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ III);

Ο νέος Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ III) θα εντάσσεται σαφώς στο πλαίσιο της στρατηγικής «Μια αξιόπιστη προοπτική διεύρυνσης για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και μια ενισχυμένη δέσμευση της ΕΕ προς τις χώρες αυτές». Ο νέος ΜΠΒ φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαδικασία μετασχηματισμού των Δυτικών Βαλκανίων μέσω των έξι εμβληματικών πρωτοβουλιών που περιλαμβάνονται στη στρατηγική για τα Δυτικά Βαλκάνια. Στόχος των πρωτοβουλιών αυτών είναι να στηρίξουν την εφαρμογή αξιόπιστων προγραμμάτων οικονομικής μεταρρύθμισης και να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για τις μελλοντικές προσχωρήσεις. Ταυτόχρονα, ο ΜΠΒ III θα είναι αρκετά ευέλικτος ώστε να προσαρμόζεται στην εξελισσόμενη κατάσταση στην Τουρκία και να αντανακλά τις εξελίξεις στις σχέσεις μας με την εν λόγω χώρα. Με τον νέο μηχανισμό θα ενισχυθεί η ενωσιακή καθοδήγηση, δεδομένου ότι ο προγραμματισμός δεν θα βασίζεται στα κονδύλια ανά χώρα, αλλά σε προτεραιότητες. Με τον τρόπο αυτό καθίστανται δυνατές, αφενός η επιβράβευση των επιδόσεων και της προόδου που σημειώνουν οι εταίροι στην υλοποίηση των βασικών προτεραιοτήτων, και αφετέρου η αύξηση της ευελιξίας, ώστε να μπορούμε να ανταποκρινόμαστε στις εξελισσόμενες ανάγκες τους καθώς προετοιμάζονται να προσχωρήσουν στην ΕΕ.

Θα υπάρχουν διαθέσιμα χρήματα, εάν κατά τη διάρκεια του ΠΔΠ προσχωρήσουν νέα κράτη μέλη;

Στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό ισχύει ο κανόνας ότι το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο αναθεωρείται ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες δαπανών που προκύπτουν από την προσχώρηση νέων κρατών μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προκειμένου οι χώρες εταίροι να βοηθηθούν να φτάσουν σε αυτό το στάδιο, η προενταξιακή βοήθεια έχει αυξηθεί σημαντικά, σύμφωνα με τις προτεραιότητες, στα 14,5 δισ. ευρώ (από 12,8 δισ. ευρώ). Θα είναι διαθέσιμοι περισσότεροι πόροι για τα Δυτικά Βαλκάνια από ό, τι στο προηγούμενο ΠΔΠ, και οι νέες προσχωρήσεις θα προετοιμάζονται έγκαιρα.

Η ευρωπαϊκή πυρηνική ασφάλεια εντάσσεται στον διευρυμένο Μηχανισμό Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας;

Η πυρηνική ασφάλεια αποτελεί σημαντικό μέρος της εξωτερικής δράσης της ΕΕ. Ο Μηχανισμός για την Πυρηνική Ασφάλεια θα συνδέεται στενά με τον Μηχανισμό Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (ΜΓΑΔΣ) και θα τον συμπληρώνει. Ωστόσο, επειδή ορισμένες πυρηνικές δραστηριότητες εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Συνθήκης Ευρατόμ (ιδίως στο άρθρο 203), δεν είναι συμβατές με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία του ΜΓΑΔΣ. Ως εκ τούτου, ο Μηχανισμός συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας πρέπει να συνιστά χωριστή νομική πράξη με χωριστή νομική βάση, θα συμπληρώνει όμως απρόσκοπτα τον διευρυμένο μηχανισμό ΜΓΑΔΣ.

Θα υπάρξουν αλλαγές στην ενωσιακή πολιτική ανθρωπιστικής βοήθειας ή στη χρηματοδότησή της;

Η ΕΕ παραμένει ο μεγαλύτερος πάροχος ανθρωπιστικής βοήθειας στον κόσμο, και έχει αυξήσει τη χρηματοδότηση για να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανθρωπιστικές προκλήσεις. Η ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ θα εξακολουθήσει να παρέχεται αποκλειστικά βάσει των αναγκών και να φτάνει στους ανθρώπους που την έχουν ανάγκη ανεξαρτήτως ιθαγένειας, θρησκείας, φύλου, εθνοτικής καταγωγής ή πολιτικών πεποιθήσεων. Η χρηματοδότηση θα εξακολουθήσει να παρέχεται μόνο μέσω έμπιστων ανθρωπιστικών εταίρων όπως οργανισμών του ΟΗΕ, ΜΚΟ και διεθνών οργανισμών —και όχι κυβερνήσεων.

Με ποιον τρόπο θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί η ΕΕ την υλοποίηση των δαπανών της στον τομέα της εξωτερικής δράσης;

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί τακτικά τις δράσεις της και θα εξετάζει την πρόοδο που σημειώνεται, υλοποιώντας τη δέσμευσή της για εστίαση στα αποτελέσματα και στην αποτελεσματικότητα. Στο σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης συμμετέχει το εσωτερικό προσωπικό, καθώς και εταίροι υλοποίησης και εξωτερικοί εμπειρογνώμονες. Η αποτελεσματικότητα, η αποδοτικότητα, η προστιθέμενη αξία της ΕΕ και η συνοχή με άλλες πολιτικές της ΕΕ θα αξιολογούνται βάσει συναφών και συγκεκριμένων δεικτών, όπως: αξιολόγηση του κράτους δικαίου, αριθμός των παιδιών που εμβολιάζονται κατά ασθενειών με την υποστήριξη της ΕΕ, ποσοστό της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δείκτες πολιτικής σταθερότητας και απουσίας βίας. Τα αντλούμενα διδάγματα θα συμβάλουν στον εντοπισμό δυνατοτήτων για βελτίωση των πολιτικών της ΕΕ και των αποτελεσμάτων τους, καθώς και στη μεγιστοποίηση του αντικτύπου τους.

Οι αξιολογήσεις θα κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο και θα τροφοδοτούν τις σχετικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Πώς θα αποτραπεί η κατάχρηση της χρηματοδότησης π.χ. για τη χρηματοδότηση διεφθαρμένων κυβερνήσεων;

Η ενωσιακή χρηματοδότηση παρακολουθείται αυστηρά στο σύνολό της και οι εταίροι που τη λαμβάνουν υποχρεούνται να ακολουθούν αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές ώστε να διασφαλίζεται η ορθή αξιοποίησή της.

Προκειμένου η χρηματοδότηση της ΕΕ να φτάνει σε εκείνους που την έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, η ΕΕ έχει θεσπίσει και θα συνεχίσει να εφαρμόζει ένα στέρεο σύστημα ελέγχων συμμόρφωσης που περιλαμβάνει εκτεταμένους εκ των προτέρων ελέγχους τόσο από εξωτερικούς ελεγκτές όσο και από υπαλλήλους της Επιτροπής. Το σύστημα ελέγχου περιλαμβάνει μέτρα πρόληψης, ανίχνευσης και διόρθωσης.

Η μη τήρηση των υψηλών προτύπων της ΕΕ μπορεί να επιφέρει την αναστολή και την ανάκτηση κεφαλαίων.

Περισσότερες πληροφορίες

Δελτίο Τύπου

Νομικά κείμενα και ενημερωτικά δελτία σχετικά με τις γειτονικές χώρες και τον υπόλοιπο κόσμο

Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη

Περισσότερες πληροφορίες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το μέλλον

MEMO/18/4124

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Ερωτήσεις του κοινού: Europe Direct τηλεφωνικά 00 800 67 89 10 11 ή με ηλεκτρονικό μήνυμα


Side Bar