European Union website, the official EU website

Gnóthaí eacnamaíocha agus airgeadaíochta

Gnóthaí eacnamaíocha agus airgeadaíochta

Déanann tíortha an Aontais a mbeartais eacnamaíocha náisiúnta a chomhordú le gur féidir leo gníomhú le chéile nuair a bhíonn dúshláin rompu, géarchéimeanna eacnamaíocha agus airgeadais mar shampla. Is mó comhordú arís a dhéanann na 19 dtír a bhfuil an euro mar airgeadra acu.

Tá gach Ballstát den Aontas (bíodh sé sa limistéar euro nó ná bíodh) páirteach san aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta, ar creat é i gcomhair comhar eacnamaíoch atá ceaptha cruthú post agus fás inmharthana a chur chun cinn agus comhordú a dhéanamh ar an iarracht dul i ngleic le dúshláin dhomhanda eacnamaíocha agus airgeadais.

Freagra comhordaithe ar an ngéarchéim

Ó thosaigh an ghéarchéim airgeadais agus eacnamaíoch i mí Dheireadh Fómhair 2008, tá na rialtais náisiúnta, an Banc Ceannais Eorpach (BCE) agus an Coimisiún ag obair i gcomhar le chéile chun:

  • cobhsaíocht airgeadais a thabhairt ar ais agus na dálaí cearta a chruthú i gcomhair fáis agus fostaíochta, trí bhearta maoirseachta agus idirghabhála a chomhordú agus trí chúnamh a thabhairt do bhainc
  • coigilteas a chosaint, tríd an ráthaíocht náisiúnta ar chuntais bhainc a mhéadú go €100,000 ar a laghad in aghaidh an chustaiméara in aghaidh an bhainc
  • fáil ar chreidmheas ar phraghas réasúnta a chinntiú i gcomhair gnólachtaí agus teaghlach
  • córas rialachais airgeadais agus eacnamaíoch níos fearr a chur ar bun san Aontas

Le cosc a chur ar shuaitheadh ollmhór ar an gcóras baincéireachta, tháinig rialtais áirithe san Aontas i gcabhair ar na bainc nuair a bhí cruóg leis agus thug siad tacaíocht dóibh ar scála nach raibh feicthe riamh roimhe sin. Idir 2008 agus 2011, cuireadh €1.6 trilliún – sin 13 % d'olltáirgeacht intíre bhliantúil an Aontais – isteach sa chóras i bhfoirm ráthaíochtaí nó caipitil dhírigh.

Le cobhsaíocht airgeadais an Aontais a chaomhnú agus deireadh a chur le teannas i margaí fiachais cheannasaigh sa limistéar euro, tá líontán sábháilteachta cruthaithe ag an Aontas do thíortha sa limistéar euro a bhfuil deacrachtaí acu: an Sásra Cobhsaíochta Eorpach (SCE). Ghabh SCE áit na n-uirlisí sealadacha a bhí ann roimhe, agus is é an institiúid airgeadais iltaobhach is mó ar domhan é. Tá sé d'acmhainn aige suas le €500 billiún a thabhairt in iasachtaí.

Idir 2011 agus 2013, thug an tAontas rialacha nua níos déine isteach (conradh idirnáisiúnta san áireamh) chun maoirseacht níos righne a dhéanamh ar fhiachas agus ar easnamh poiblí – á chinntiú nach gcaitheann na rialtais airgead thar a n-acmhainn.

Forás a bhí sna rialacha sin ar phríomhuirlis an Aontais i dtaca le cobhsaíocht eacnamaíoch agus smacht fioscach, is é sin an Comhshocrú Cobhsaíochta agus Fáis, agus chuir siad go mór lena éifeacht:

  • tuilleadh béime a chur ar leibhéil arda fiachais rialtais a laghdú
  • an Nós Imeachta Maidir Le hEasnamh Iomarcach a choigeartú ionas gur féidir é a chur i bhfeidhm ní hamháin i gcás easnamh buiséid i mbliana ar leith, ach i gcás fadhbanna doimhne bunúsacha le fiachas rialtais.
  • timthriall bliantúil de chomhordú beartais eacnamaíoch a chur ar bun, leis an gCoimisiún á stiúradh. Déantar anailís ghrinn gach bliain ar athchóirithe eacnamaíoch rialtais an Aontais agus tugtar moltaí dóibh do na 12-18 mí atá le teacht.
  • rialacha fioscacha a chur i bhfeidhm go docht, lena n-áirítear pionóis a bhfuil éifeacht leo a ghearradh ar thíortha sa limistéar euro a bhriseann rialacha fioscacha.
  • socruithe nua lena ndéantar monatóireacht ar mhíchothromaíochtaí eacnamaíocha contúirteacha – bolgáin sócmhainní (i bpraghsanna tithe, scaireanna srl.) agus laghdú iomaíochais mar shampla – lena dtéitear i ngleic leo sula gcuirtear cobhsaíocht eacnamaíocht tíre, nó an limistéir euro nó an Aontais go deimhin, i mbaol.

Tuilleadh eolais ar fhreagra an Aontais ar an ngéarchéim a thosaigh i 2008.

Buntáistí an euro

Tá an t-airgeadra aonair in úsáid ag beagnach 340 milliún duine san Aontas, agus seo a leanas na buntáistí a bhaineann leis:

  • Ní gá do dhaoine airgead a mhalartú a thuilleadh agus iad i mbun taistil nó gnó laistigh den limistéar euro, rud a shábhálann am agus costais.
  • Cosnaíonn sé i bhfad níos lú (nó tada) íocaíochtaí trasteorann a dhéanamh.
  • Tá sé níos éasca ag tomhaltóirí agus ag gnólachtaí praghsanna a chur i gcomparáid le chéile, rud a spreagann gnólachtaí a bhíonn ag gearradh praghsanna arda na praghsanna sin a ísliú.

Is ionann bheith sa limistéar euro agus ráthaíocht go mbeidh praghsanna cobhsaí. Socraíonn BCE na príomhrátaí úis ar leibhéil atá ceaptha boilsciú a choimeád gearr do 2%, ach faoina bhun. Bainistíonn sé sciar de chúlchistí airgeadraí eachtracha an limistéir euro agus is féidir leis idirghabháil a dhéanamh sna margaí airgeadraí le tionchar a imirt ar ráta malairte an euro.

A bhuí le méid agus neart an limistéir euro trí chéile, is láidre agus is cobhsaí atá an t-airgeadra agus is fearr an chosaint atá ar fáil do thíortha an limistéir ar shuaitheadh ón taobh amuigh agus ar luaineacht i margaí airgeadra, ná mar atá ag tíortha aonair.

An chaoi a dtéann Ballstáit den Aontas isteach sa limistéar euro

Tá ar gach tír san Aontas an euro a ghlacadh nuair atá a geilleagar réidh chuige – cé is moite den Danmhairg agus den Ríocht Aontaithe de thoradh díolúine oifigiúil a tugadh dóibh.

Le gur féidir le tír teacht isteach sa limistéar euro, ní foláir ráta malairte cobhsaí a bheith ag airgeadra na tíre sin le dhá bhliain. Tá coinníollacha diana eile ann freisin maidir le:

  • rátaí úis
  • easnaimh bhuiséid
  • leibhéal fiachais an rialtais
  • rátaí boilscithe

Íocaíochtaí trasteorann níos saoire

Ní hamháin go gcoinníonn BCE praghsanna cobhsaí, ach cinntíonn sé freisin go bhfuil aistrithe in euro chuig daoine i dtíortha eile den limistéar euro chomh saor agus is féidir do bhainc agus a gcuid custaiméirí.

I gcás suimeanna móra airgid, oibríonn BCE agus na bainc cheannais náisiúnta córas íocaíochtaí fíor-ama ar a dtugtar TARGET 2. Nuair a chuirfear tús le TARGET2-Urrúis i mí an Mheithimh 2015, beidh próiseas aonair le hidirbhearta urrús thar theorainneacha san Eoraip a shocrú. Is é an Eurochóras (bainc cheannais an limistéir euro agus BCE) a dhéanfaidh sin.

Tá iarracht déanta ag BCE agus ag an gCoimisiún an tairbhe atá le baint as íocaíochtaí níos éifeachtaí agus níos saoire a chur ar fáil don ilchríoch ar fad – tríd an limistéar aonair d'íocaíochtaí euro.

Dá bharr sin, i 34 thír Eorpacha caitear le gach íocaíocht in euro (aistrithe bainc, dochar díreach, cártaí, srl.) ar an mbealach ceannann céanna, bíodh an íocaíocht sin idir páirtithe in aon tír amháin nó i dtíortha éagsúla.

Aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta agus an euro

Bileog eolais a foilsíodh i mí Dheireadh Fómhair 2016

Is cuid den tsraith 'AN tAONTAS EORPACH AGUS' an foilseachán seo.