Instytucje i organy UE w skrócie

• Parlament Europejski
• Rada Europejska
• Rada Unii Europejskiej
• Komisja Europejska
• Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
• Europejski Bank Centralny (EBC)
• Europejski Trybunał Obrachunkowy
• Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ)
• Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES)
• Europejski Komitet Regionów
• Europejski Bank Inwestycyjny (EBI)
• Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
• Europejski Inspektor Ochrony Danych (EIOD)
• Inne organy europejskie

Unikalna struktura instytucjonalna

W ramach jedynej w swoim rodzaju struktury instytucjonalnej Unii Europejskiej:

• ogólne priorytety UE ustala Rada Europejska, na posiedzeniach której zbierają się przywódcy Unii i państw członkowskich
• wybierani w bezpośrednich wyborach europosłowie reprezentują obywateli europejskich na forum Parlamentu Europejskiego
• interesy całej UE chroni Komisja Europejska – jej członków wyznaczają rządy krajowe
• rządy państw UE bronią interesów krajowych w Radzie Unii Europejskiej.

Ustalanie programu prac

Rada Europejska określa ogólny kierunek polityki UE, nie jest jednak uprawniona do przyjmowania prawa. Jej pracami kieruje przewodniczący – obecnie Charles Michel – a w jej skład wchodzą szefowie państw i rządów oraz przewodniczący Komisji. Rada odbywa posiedzenia przynajmniej dwa razy na pół roku, trwają one kilka dni.

Stanowienie prawa

W procesie stanowienia prawa UE uczestniczą trzy główne instytucje:

• Parlament Europejski, który reprezentuje obywateli UE i jest przez nich bezpośrednio wybierany
• Rada Unii Europejskiej, która reprezentuje rządy państw członkowskich. Pracom Rady przewodniczą kolejno poszczególne kraje UE w ramach tzw. prezydencji
• Komisja Europejska, która reprezentuje interesy całej Unii.

Te trzy instytucje w ramach „zwykłej procedury ustawodawczej” (dawna „współdecyzja”) wspólnie kształtują politykę i stanowią prawo obowiązujące w całej UE. Z reguły to Komisja proponuje nowe akty prawne, a Parlament i Rada je przyjmują. Komisja i państwa członkowskie odpowiadają potem za ich wdrażanie, zaś sama Komisja czuwa nad ich właściwym stosowaniem i wprowadzaniem w życie.

Proces decyzyjny w UE – więcej na temat procedur stanowienia prawa w UE

Państwa sprawujące prezydencję w Radzie UE w latach 2014–2020

Inne instytucje i organy UE

Ważną rolę odgrywają dwie inne instytucje:

• Trybunał Sprawiedliwości stoi na straży stosowania prawa europejskiego
• Trybunał Obrachunkowy kontroluje finansowanie działań Unii.

Uprawnienia i obowiązki wszystkich tych instytucji określono w traktatach, które stanowią podstawę wszystkich działań UE. W traktatach określono również zasady i procedury, których muszą przestrzegać instytucje UE. Treść traktatów uzgadniają prezydenci lub premierzy wszystkich państw UE, a ich ratyfikacji dokonują parlamenty krajowe.

Unia Europejska posiada szereg innych, wyspecjalizowanych instytucji i organów międzyinstytucjonalnych:

• Europejski Bank Centralny odpowiada za europejską politykę pieniężną
• Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) wspiera Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, który to urząd sprawuje obecnie Josep Borrell. Przewodniczy on posiedzeniom Rady do Spraw Zagranicznych oraz kieruje wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa, czuwając przy tym nad spójnością i koordynacją działań zewnętrznych UE.
• Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny reprezentuje społeczeństwo obywatelskie, pracodawców i pracowników
• Europejski Komitet Regionów reprezentuje władze regionalne i lokalne
• Europejski Bank Inwestycyjny finansuje projekty inwestycyjne UE i wspiera małe przedsiębiorstwa poprzez Europejski Fundusz Inwestycyjny
• Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich bada skargi dotyczące przypadków niewłaściwego administrowania w instytucjach i organach UE
• Europejski Inspektor Ochrony Danych odpowiada za ochronę danych osobowych obywateli
• Urząd Publikacji publikuje informacje o UE
• Europejski Urząd Doboru Kadr zajmuje się rekrutacją pracowników do instytucji i innych organów UE
• Europejska Szkoła Administracji zapewnia specjalistyczne szkolenia dla pracowników UE
• szereg wyspecjalizowanych agencji i zdecentralizowanych organów wypełnia wiele różnych zadań technicznych, naukowych i zarządczych