European Union website, the official EU website

L-istorja tal-Unjoni Ewropea

L-istorja tal-Unjoni Ewropea

Il-Missirijiet Fundaturi tal-UE

Dawn il-mexxejja viżjonarji ispiraw il-ħolqien tal-Unjoni Ewropea li ngħixu fiha llum. Mingħajr l-enerġija u l-motivazzjoni tagħhom ma konniex inkunu qed ngħixu fil-klima ta’ paċi u stabbiltà li għalina llum saret xi ħaġa ovvja. Minn ġellieda tar-reżistenza sa avukati, il-missirijiet fundaturi kienu grupp varjat bl-istess ideali: Ewropa magħquda fil-ġid u s-sliem. Lil hinn mill-Missirijiet Fundaturi deskritti hawn taħt, ħafna oħrajn ħadmu bla heda u ispiraw il-proġett Ewropew. Din it-taqsima dwar il-Missirijiet Fundaturi hija xogħol fl-idejn.

1945 - 1959

Ewropa paċifika – il-bidu tal-kooperazzjoni

L-Unjoni Ewropea titwaqqaf biex jispiċċaw il-gwerer spissi u kollha dmija bejn il-ġirien, li kienu laħqu l-ogħla punt tagħhom fit-Tieni Gwerra Dinjija. Mill-1950, il-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar tibda tgħaqqad il-pajjiżi Ewropej mil-lat ekonomiku u politiku biex tiżgura paċi dejjiema. Is-sitt fundaturi huma l-Belġju, Franza, il-Ġermanja, l-Italja, il-Lussemburgu u n-Netherlands. Il-ħamsinijiet huma ddominati mill-gwerra bierda bejn il-Lvant u l-Punent. Il-protesti fl-Ungerija kontra r-reġim Komunista jitrażżnu mit-tankijiet Sovjetiċi fl-1956. Fl-1957, it-Trattat ta' Ruma joħloq il-Komunità Ekonomika Ewropea (KEE), jew is-"Suq Komuni".

1960 - 1969

Perjodu ta' tkabbir ekonomiku

Is-sittinijiet huma perjodu tajjeb għall-ekonomija, megħjun mill-fatt li l-pajjiżi tal-UE ma jibqgħux jitolbu d-dazji fit-twettiq tan-negozju bejniethom. Jaqblu wkoll dwar kontroll konġunt fuq il-produzzjoni tal-ikel biex kulħadd ikollu biżżejjed x'jiekol - u f'qasir żmien ikun hemm saħansitra produzzjoni agrikola eċċessiva. Ix-xahar ta' Mejju 1968 isir magħruf għall-irvellijiet tal-istudenti f'Pariġi, u ħafna tibdil fis-soċjetà u l-imġiba jibda jiġi assoċjat mal-"ġenerazzjoni tal-1968".

1970 - 1979

Komunità li qed tikber – l-ewwel tkabbir

Id-Danimarka, l-Irlanda u r-Renju Unit jissieħbu fl-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Jannar 1973, biex issa l-għadd ta' Stati Membri jitla' għal disgħa. Il-gwerra qasira, iżda brutali bejn l-Għarab u l-Iżraeljani ta' Ottubru 1973 tikkaġuna kriżi tal-enerġija u problemi ekonomiċi fl-Ewropa. L-aħħar dittaturi tal-lemin fl-Ewropa jispiċċaw bil-waqa' tar-reġim ta' Salazar fil-Portugall fl-1974 u bil-mewt tal-Ġeneral Franco ta' Spanja fl-1975. Il-politika reġjonali tal-UE tibda tittrasferixxi somom kbar ta' flus għall-ħolqien tal-impjiegi u għall-infrastruttura fiż-żoni l-foqra. Il-Parlament Ewropew iżid l-influwenza tiegħu fil-kwistjonijiet tal-UE u fl-1979, għall-ewwel darba, iċ-ċittadini kollha jivvutaw direttament għall-membri tagħhom. Il-ġlieda kontra t-tniġġis tintensifika fis-snin sebgħin. L-UE tadotta liġijiet biex tħares l-ambjent, permezz tal-kunċett ta' "min iniġġes iħallas" għall-ewwel darba.

1980 - 1989

Wiċċ ġdid għall-Ewropa - il-waqa' tal-ħajt ta' Berlin

It-trejdjunjin Pollakka, Solidarność, u l-mexxej tagħha Lech Walesa, isiru famużi fl-Ewropa u fid-dinja wara l-istrajks fit-tarzna ta' Gdansk fis-sajf tal-1980. Fl-1981 il-Greċja ssir l-għaxar membru tal-UE u Spanja u l-Portugall jingħaqdu ħames snin wara. Fl-1986 jiġi ffirmat l-Att Uniku Ewropew. Dan it-trattat hu l-bażi għal programm vast ta' sitt snin maħsub biex ineħħi l-ostakli għall-fluss liberu tal-kummerċ bejn il-fruntieri tal-UE biex b'hekk joħloq is-"Suq Uniku". Fid-9 ta' Novembru 1989 isseħħ taqliba politika ewlenija, bil-waqa' tal-Ħajt ta' Berlin u għall-ewwel darba wara 28 sena tinfetaħ il-fruntiera bejn il-Lvant u l-Punent tal-Ġermanja. Dan iwassal għar-riunifikazzjoni tal-pajjiż meta l-Ġermanja tal-Lvant u tal-Punent jingħaqdu f’Ottubru 1990.

1990 - 1999

Ewropa bla fruntieri

Bil-waqa' tal-komuniżmu fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, l-Ewropej isiru ġirien eqreb. Fl-1993 is-Suq Uniku jitlesta bl-"erba' libertajiet": tal-moviment tal-prodotti, tas-servizzi, tan-nies u tal-flus. Is-snin disgħin huma wkoll is-snin taż-żewġ trattati: it-Trattat ta' "Maastricht" dwar l-Unjoni Ewropea fl-1993 u t-Trattat ta' Amsterdam fl-1999. In-nies jibdew jaħsbu kif jistgħu jħarsu l-ambjent u kif l-Ewropej jistgħu jaġixxu flimkien rigward kwistjonijiet ta' sigurtà u difiża. Fl-1995 l-UE tikseb tliet membri ġodda: l-Awstrija, il-Finlandja u l-Iżvezja. Villaġġ żgħir fil-Lussemburgu jagħti l-isem lill-ftehimiet ta' "Schengen" li bil-mod il-mod jippermettu lill-persuni jivvjaġġaw mingħajr il-verifika tal-passaport fil-fruntieri. Miljuni ta' żgħażagħ jibdew jistudjaw barra minn pajjiżhom grazzi għall-appoġġ tal-UE. Il-komunikazzjoni ssir iktar faċli u iktar u iktar nies jibdew jużaw il-mowbajls u l-internet.

2000 – 2009

Aktar espansjoni

L-euro issa ssir il-munita l-ġdida għal bosta Ewropej. Matul dawn l-għaxar snin, aktar u aktar pajjiżi jadottaw l-euro. Il-11 ta' Settembru 2001 jsir sinonimu mal-"Gwerra kontra t-Terroriżmu" wara li jinħatfu l-ajruplani u jittajru f'bini fi New York u f'Washington. Il-pajjiżi tal-UE jibdew jaħdmu iktar mill-qrib flimkien biex jiġġieldu l-kriminalità. Il-qasmiet politiċi bejn il-Lvant u l-Punent tal-Ewropa fl-aħħar jispiċċaw meta 10 pajjiżi ġodda jissieħbu fl-UE fl-2004, segwiti mill-Bulgarija u r-Rumanija fl-2007. Il-kriżi finanzjarja tolqot l-ekonomija globali f’Settembru 2008. It-Trattat ta’ Lisbona jiġi ratifikat mill-pajjiżi kollha tal-UE qabel jidħol fis-seħħ fl-2009. Huwa jipprovdi lill-UE b’istituzzjonijiet moderni u metodi ta’ ħidma aktar effiċjenti.

2010 – illum

Għaxar snin ta’ sfida

Il-kriżi ekonomika globali tolqot sew lill-Ewropa. L-UE tgħin lil diversi pajjiżi jikkonfrontaw id-diffikultajiet tagħhom u tistabbilixxi l-"Unjoni Bankarja" għall-ħolqien ta’ settur bankarju aktar sikur u affidabbli. Fl-2012, l-Unjoni Ewropea tingħata l-Premju Nobel għall-Paċi. Fl-2013, il-Kroazja ssir it-28 membru tal-UE. It-tibdil fil-klima għadu prijorità fl-aġenda u l-mexxejja jaqblu li jnaqqsu l-emissjonijiet. Fl-2014 isiru l-elezzjonijiet Ewropej u jiġu eletti aktar Ewroxettiċi fil-Parlament Ewropew. Tiġi stabbilita politika tas-sigurtà ġdida wara l-annessjoni tal-Krimea mir-Russja. L-estremiżmu reliġjuż jiżdied fil-Lvant Nofsani u f'diversi pajjiżi u reġjuni madwar id-dinja, u dan iwassal għal kunflitti u gwerer li jirriżultaw f’ħafna persuni jaħarbu minn djarhom u jfittxu refuġju fl-Ewropa. L-UE mhux biss qed taffaċċja d-dilemma ta’ kif tieħu ħsiebhom, iżda wkoll issib lilha nnifisha fil-mira ta’ diversi attakki terroristiċi.