European Union website, the official EU website

Deich mbliana ina ndearnadh tuilleadh méadaithe

Deich mbliana ina ndearnadh tuilleadh méadaithe


2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009

Méadú breise

Is é an euro an t-airgeadra nua i gcás mórchuid de mhuintir na hEorpa. I gcaitheamh na ndeich mbliana sin ghlac tuilleadh tíortha an euro. An 11 Meán Fómhair 2001, dáta nach féidir a scaradh ón ‘gCogadh in éadan na Sceimhlitheoireachta’, nuair a tiomáineadh aerlínéir fhuadaithe isteach i bhfoirgnimh i Nua-Eabhrac agus Washington. Thosaigh tíortha an Aontais Eorpaigh ag obair i ndlúthpháirtíocht le chéile chun an choireacht a chomhrac. Fógraíodh go raibh na deighiltí polaitiúla idir oirthear agus iarthar na hEorpa leigheasta ar deireadh in 2004, nuair a tháinig 10 dtír nua isteach san Aontas Eorpach in 2004, agus ina ndiaidh, in 2007, an Bhulgáir agus an Rómáin. Bhuail géarchéim airgeadais an geilleagar domhanda i Meán Fómhair 2008. Dhaingnigh tíortha uile an Aontais Eorpaigh Conradh Liospóin agus tháinig sé i bhfeidhm in 2009. Dá bharr sin, bhíothas in ann institiúidí nua-aoiseacha agus modhanna oibre éifeachtúla a chur ar bun don Aontas Eorpach.

11 Meán Fómhair 2001

An 11 Meán Fómhair 2001 tiomáineadh eitleáin fhuadaithe isteach sa dá thúr, na 'Twin Towers', a bhí ag an Ionad Trádála Domhanda i Nua-Eabhrac agus i bhfoirgneamh an Phentagon i gcathair Washington. Fuair beagnach 3 000 duine bás. Thug tíortha an Aontais Eorpaigh tacaíocht dhaingean do na Stáit Aontaithe sa chomhrac i gcoinne na sceimhlitheoireachta idirnáisiúnta.

1 Eanáir 2002

Tháinig nótaí agus boinn euro isteach ina n-airgeadra dlithiúil in 12 Bhallstát. Beart mór casta ab ea a bpriontáil, a mbualadh agus a ndáileadh. Bhí breis agus 80 billiún bonn san áireamh. Is ionann na nótaí i ngach tír. Tá an t-éadán céanna ar na boinn ar an taobh ar a bhfuil an luach luaite, agus tá siombail náisiúnta ar an taobh eile. Cuireadh i saorchúrsaíocht ar fad iad. Rud neamhghnách ab ea é ar dtús, ticéad don iompar poiblí a cheannach i Madrid le bonn Fionlannach (nó le bonn ó thír ar bith eile), ach níorbh fhada gur thosaíomar ag déanamh neamhiontais dá leithéid.

2003

Lean an réabhlóid chumarsáide ar aghaidh. Faoin am seo bhí rochtain ardluais ar an idirlíon ag cuid mhór daoine sna scoileanna agus sa bhaile. San am sin, is trí theachtaireachtaí téacs a chur is mó ab fhearr le daoine chun fanacht i dteagmháil le chéile. Tamall beag de bhlianta ina dhiaidh sin, thosaigh daoine ar fhóin chliste a úsáid agus ar chumarsáid a dhéanamh le chéile go leitheadach trí na meáin shóisialta.

31 Márta 2003

Mar chuid dá bheartas eachtrach agus slándála ghlac an tAontas Eorpach oibríochtaí síochánaíochta air féin sna Balcáin, i bPoblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine ar dtús agus i mBoisnia agus sa Heirseagaivéin ina dhiaidh sin. Tháinig fórsaí an Aontais Eorpaigh in ionad aonaid de chuid NATO (Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh) sa dá chás. Go hinmheánach, chinn an tAontas Eorpach limistéar saoirse, slándála agus ceartais a chruthú do gach saoránach faoi 2010.

1 Bealtaine 2004

Tháinig ocht dtír atá i lár agus in oirthear na hEorpa isteach san Aontas Eorpach, mar atá Poblacht na Seice, an Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin, an Ungáir, an Pholainn, an tSlóivéin agus an tSlóvaic agus is mar sin a cuireadh deireadh, faoi dheireadh thiar thall, le deighilt na hEorpa a shocraigh na Cumhachtaí Móra 60 bliain roimhe sin ag Comhdháil Yalta sa Chrimé. Rinneadh Ballstáit den Chipir agus de Mhálta chomh maith.

Na Ballstáit Na Ballstáit: an Ghearmáin, an Fhrainc, an Iodáil, an Ísiltír, an Bheilg, Lucsamburg, an Danmhairg, Éire, an Ríocht Aontaithe, an Ghréig, an Spáinn, an Phortaingéil, an Ostair, an Fhionlainn agus an tSualainn.

Na Ballstáit nua Na Ballstáit nua: Poblacht na Seice, an Chipir, an Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin, an Ungáir, Málta, an Pholainn, an tSlóivéin agus an tSlóvaic.

Tíortha is iarrthóirí ar bhallraíocht Tíortha is iarrthóirí ar bhallraíocht: an Bhulgáir, an Rómáin agus an Tuirc.

 Léarscáil – Ballstáit an Aontais Eorpaigh in 2004 © Stefan Chabluk

29 Deireadh Fómhair 2004

Shínigh 25 Bhallstát an Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip. Ceapadh é chun cinnteoireacht agus bainistiú daonlathach a chuíchóiriú san Aontas Eorpach, aontas ina raibh 25 thír agus tuilleadh fós le teacht isteach. Nuair a vótáil saoránaigh na Fraince agus na hÍsiltíre araon i gcoinne an Bhunreachta i reifrinn in Meitheamh 2005, d’fhógair ceannairí an Aontais Eorpaigh "tréimhse mhachnaimh".

 

16 Feabhra 2005

Tháinig Prótacal Kyoto i bhfeidhm, an conradh idirnáisiúnta arb é ab aidhm dó srian a chur leis an téamh domhanda agus astaíochtaí gáis cheaptha teasa a chiorrú. Bhí an tAontas Eorpach ar thús cadhnaíochta riamh anall sna hiarrachtaí tionchar an athraithe aeráide a mhaolú. Ní raibh na Stáit Aontaithe ina pháirtí sa bprótacal.

1 Eanáir 2007

Tháinig dhá thír eile, atá in oirthear na hEorpa, isteach san Aontas Eorpach – an Bhulgáir agus an Rómáin – rud a d'fhág go raibh 27 mBallstát san Aontas Eorpach faoin am seo. Ar na tíortha eile a bhí ina n-iarrthóirí ar bhallraíocht an tráth seo, bhí an Chróit, Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine agus an Tuirc.

Na Ballstáit Na Ballstáit: an Ghearmáin, an Fhrainc, an Iodáil, an Ísiltír, an Bheilg, Lucsamburg, an Danmhairg, Éire, an Ríocht Aontaithe, an Ghréig, an Spáinn, an Phortaingéil, an Ostair, an Fhionlainn, an tSualainn, Poblacht na Seice, an Chipir, an Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin, an Ungáir, Málta, an Pholainn, an tSlóivéin agus an tSlóvaic.

Na Ballstáit nua Na Ballstáit nua: an Bhulgáir agus an Rómáin.

Tíortha is iarrthóirí ar bhallraíocht Tíortha is iarrthóirí ar bhallraíocht: an Chróit, Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine agus an Tuirc.

Léarscáil – Ballstáit an Aontais Eorpaigh in 2007 © Stefan Chabluk

13 Nollaig 2007

Shínigh 27 mBallstát an Aontais Eorpaigh Conradh Liospóin, lenar leasaíodh na Conarthaí a tugadh isteach roimhe sin. Is é is aidhm do Chonradh Liospóin an tAontas a dhéanamh níos daonlathaí, níos éifeachtúla agus níos trédhearcaí, agus dá bharr sin é a chur ar a chumas dul i ngleic le dúshláin dhomhanda, cuir i gcás an t-athrú aeráide, ceisteanna slándála agus an fhorbairt inbhuanaithe. Dhaingnigh tíortha uile an Aontais Eorpaigh Conradh Liospóin agus tháinig sé i bhfeidhm an 1 Nollaig 2009.

Meán Fómhair 2008

Bhuail géarchéim mhór airgeadais geilleagar an domhain. Iasachtaí le haghaidh morgáistí sna Stáit Aontaithe ba bhunúdar leis an ngéarchéim. Bhí deacrachtaí ag cuid mhór banc Eorpach. Mar gheall ar an ngéarchéim tháinig ann do chomhar eacnamaíoch níos dlúithe idir tíortha an Aontais Eorpaigh.

2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009
Féach freisin: