Cele i wartości UE

Cele

Cele Unii Europejskiej obejmują:

• wspieranie pokoju, wartości UE i dobrobytu obywateli UE
• zagwarantowanie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w przestrzeni bez granic wewnętrznych
• promowanie zrównoważonego rozwoju opartego na trwałym wzroście gospodarczym i stabilności cen, na wysoce konkurencyjnej gospodarce rynkowej umożliwiającej pełne zatrudnienie i postęp społeczny oraz na ochronie środowiska
• zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminacji
• wspieranie postępu naukowo-technicznego
• zwiększanie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz solidarności między państwami członkowskimi
• ochrona bogatej różnorodności kulturowej i językowej
• ustanowienie unii gospodarczej i walutowej, której walutą jest euro.

Wartości

Wartości UE są wspólne dla społeczeństw państw członkowskich, w których najważniejsze są włączenie społeczne, tolerancja, sprawiedliwość, solidarność i niedyskryminacja. Wartości te są integralną częścią europejskiego stylu życia:

• Godność człowieka
  Godność człowieka jest nienaruszalna. Musi być szanowana i chroniona. Stanowi podstawę praw podstawowych.

• Wolność
  Wolność poruszania się daje obywatelom prawo do swobodnego przemieszczania się po Europie i przebywania na terytorium Unii. Swobody jednostki, takie jak poszanowanie życia prywatnego, wolność myśli, wyznania, zgromadzeń i wypowiedzi oraz swobodny dostęp do informacji są chronione na mocy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

• Demokracja
  Podstawą funkcjonowania UE jest demokracja przedstawicielska. Każdy obywatel Unii korzysta również z praw politycznych. Każdy pełnoletni obywatel UE ma prawo kandydować i głosować w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Obywatele UE mają prawo do kandydowania i głosowania w swoim państwie pobytu lub w państwie pochodzenia.

• Równość
  Wszyscy obywatele UE są równi wobec prawa. Zasada równości kobiet i mężczyzn leży u podstaw wszystkich polityk europejskich i stanowi podstawę integracji europejskiej. Ma ona zastosowanie we wszystkich dziedzinach. Zasada równego wynagrodzenia za pracę o równej wartości została zapisana w traktacie w 1957 r. Choć wciąż zauważalne są pewne nierówności, UE poczyniła w tym względzie znaczne postępy.

• Praworządność
  UE opiera się na zasadzie praworządności. Oznacza to, że podstawą wszystkich jej działań są traktaty, przyjęte dobrowolnie i demokratycznie przez jej państwa członkowskie. Prawa i sprawiedliwości strzeże niezależne sądownictwo. Państwa członkowskie uznały ostateczną właściwość Trybunału Sprawiedliwości, którego wyroki muszą być przestrzegane przez wszystkich.

• Prawa człowieka
  Prawa człowieka są chronione na mocy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Obejmują one prawo do bycia wolnym od dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, a także prawo do ochrony danych osobowych i prawo do dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Te cele i wartości stanowią podstawę UE i są określone w traktacie lizbońskim oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

W 2012 r. UE dostała Pokojową Nagrodę Nobla za działania na rzecz pokoju, pojednania, demokracji i praw człowieka w Europie.

Od unii gospodarczej do unii politycznej

UE jest jedyną w swoim rodzaju unią gospodarczą i polityczną między 27 krajami europejskimi, które razem zajmują większą część kontynentu.

Zalążek UE powstał po drugiej wojnie światowej. Pierwsze etapy integracji polegały na usprawnieniu współpracy gospodarczej zgodnie z zasadą, że kraje, które prowadzą ze sobą wymianę handlową, odnoszą z niej korzyści, a zatem będą raczej unikać konfliktów.

I tak w 1958 r. utworzono Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG). Na początku ściślejsza współpraca gospodarcza obejmowała sześć krajów: Belgię, Francję, Holandię, Luksemburg, Niemcy i Włochy.

Od tego czasu przystąpiło kolejnych 22 członków i udało się utworzyć ogromny jednolity rynek (tzw. rynek wewnętrzny), który nieustannie rozwija swój potencjał.

31 stycznia 2020 r. Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej.

Wspólnota, która na początku była wyłącznie unią gospodarczą, stopniowo zaczęła obejmować różne obszary polityki: od klimatu, ochrony środowiska i zdrowia po stosunki zewnętrzne i bezpieczeństwo oraz sprawiedliwość i migrację. Odzwierciedleniem postępów w integracji była zmiana nazwy z Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) na Unię Europejską (UE) w 1993 r.

Stabilność, wspólna waluta, mobilność i wzrost

Unii Europejskiej zawdzięczamy ponad pół wieku pokoju, stabilności i dobrobytu, pomoc w podnoszeniu standardów życia i wprowadzenie jednolitej waluty europejskiej – euro. Obecnie ponad 340 milionów obywateli w 19 krajach używa euro jako swojej waluty i korzysta z jego zalet.

Dzięki zniesieniu kontroli granicznych między krajami UE można o wiele swobodniej podróżować po prawie całej Europie. O wiele łatwiej jest również podróżować, zamieszkać i podjąć pracę w innym kraju UE. Dzięki temu każdy obywatel UE ma prawo i swobodę wyboru, w którym państwie członkowskim chce pracować, studiować czy też osiedlić się na emeryturze. Każde państwo członkowskie musi traktować obywateli innego państwa UE pod względem zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego i podatków w taki sam sposób, w jaki traktuje swoich własnych obywateli.

Główną siłą napędową gospodarki unijnej jest jednolity rynek. Umożliwia on swobodne przemieszczanie się ludzi, towarów, usług i kapitału. UE dąży do rozwijania olbrzymich możliwości, jakie oferuje, również w obszarze energii, wiedzy i rynków kapitałowych, tak aby Europejczycy mogli czerpać z niego jak największe korzyści.

Demokratyczne i przejrzyście działające instytucje

UE nadal stara się zwiększyć przejrzystość działania swoich instytucji i wzmocnić ich demokratyczny charakter. Decyzje są podejmowane w sposób jak najbardziej otwarty i zbliżony do obywatela.

Uprawnienia Parlamentu Europejskiego, wybieranego w wyborach bezpośrednich, zostały rozszerzone, a parlamenty narodowe odgrywają większą rolę dzięki współpracy z instytucjami europejskimi.

Poza tym w UE obowiązuje zasada demokracji przedstawicielskiej, obywatele są bezpośrednio reprezentowani na poziomie Unii w Parlamencie Europejskim, a państwa członkowskie – w Radzie Europejskiej i Radzie UE.

Obywatele UE są zachęcani do udziału w życiu demokratycznym Unii przez wyrażanie swoich poglądów na etapie kształtowania polityki UE lub proponowanie usprawnień istniejących przepisów i kierunków polityki. Dzięki europejskiej inicjatywie obywatelskiej obywatele mają więcej do powiedzenia na temat obszarów polityki UE, które mają wpływ na ich życie. Mogą również składać skargi oraz nadsyłać zapytania dotyczące stosowania prawa UE.

UE w świecie

Handel

Unia Europejska jest największym blokiem handlowym na świecie. Jest największym na świecie eksporterem towarów i usług i oraz głównym rynkiem importowym dla ponad 100 krajów.

Wolny handel między członkami UE to jedna z zasad, które leżą u podstaw UE. Jest on możliwy dzięki sprawnemu funkcjonowaniu jednolitego rynku. Poza swoimi granicami UE działa również na rzecz liberalizacji handlu światowego.

Pomoc humanitarna

Unia Europejska jest zaangażowana w pomoc ofiarom katastrof spowodowanych przez człowieka i klęsk żywiołowych na całym świecie i udziela pomocy ponad 120 mln osób rocznie. Unia łącznie ze swoimi państwami członkowskimi jest największym dawcą pomocy humanitarnej na świecie.

Dyplomacja i bezpieczeństwo

UE odgrywa ważną rolę w dyplomacji i działa na rzecz wspierania stabilności, bezpieczeństwa, dobrobytu, demokracji, podstawowych wolności i praworządności na szczeblu międzynarodowym.