Doelstellingen en waarden van de EU

Doelstellingen

De doelstellingen van de Europese Unie zijn:

• vrede, de Europese waarden en het welzijn van de EU-burgers bevorderen
• vrijheid, veiligheid en recht bieden, zonder binnengrenzen
• duurzame ontwikkeling op basis van een evenwichtige economische groei en prijsstabiliteit, een sterk concurrerende markteconomie met volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang, en milieubescherming
• sociale uitsluiting en discriminatie bestrijden
• wetenschappelijke en technologische vooruitgang bevorderen
• economische, sociale en territoriale samenhang en de solidariteit tussen de EU-landen verbeteren
• de rijke verscheidenheid van talen en culturen respecteren
• een economische en monetaire unie uitbouwen waarvan de munt de euro is

Waarden

De EU-waarden worden gedeeld door de EU-landen in een maatschappij waarin inclusie, tolerantie, rechtvaardigheid, solidariteit en non-discriminatie centraal staan. De volgende waarden zijn onmisbaar voor onze Europese levenswijze:

• Menselijke waardigheid
  De menselijke waardigheid is onschendbaar. Zij moet gerespecteerd en beschermd worden en is de basis van de grondrechten.

• Vrijheid
  De vrijheid van beweging geeft burgers het recht om overal in de EU te reizen en te wonen. Individuele vrijheden, zoals de eerbiediging van het privéleven en de vrijheid van denken, godsdienst, vergadering, meningsuiting en informatie worden beschermd door het Handvest van de grondrechten van de EU.

• Democratie
  Het functioneren van de EU is gebaseerd op de representatieve democratie. Alle Europese burgers hebben politieke rechten. Elke volwassen EU-burger heeft het recht om zich kandidaat te stellen en zijn of haar stem uit te brengen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement. EU-burgers hebben het recht om zich verkiesbaar te stellen in het land waar zij wonen of in hun land van herkomst.

• Gelijkheid
  Gelijkheid gaat over gelijke rechten voor de wet voor alle burgers. Het beginsel van gelijkheid tussen mannen en vrouwen ligt ten grondslag aan al het Europese beleid en vormt de basis voor de Europese integratie. Het geldt op alle gebieden. Het beginsel van gelijke beloning voor gelijk werk is sinds 1957 vastgelegd in het Verdrag. Hoewel er nog steeds ongelijkheid bestaat, heeft de EU op dit vlak aanzienlijke vooruitgang geboekt.

• Rechtsstaat
  De EU is gebaseerd op de rechtsstaat: alles wat zij doet, is gebaseerd op verdragen die vrijwillig en op democratische wijze door de EU-landen zijn aanvaard. Recht en justitie worden gehandhaafd door een onafhankelijke rechterlijke macht. De EU-landen hebben de definitieve jurisdictie aan het Europees Hof van Justitie gegeven, waarvan de arresten door alle partijen moeten worden geëerbiedigd.

• Mensenrechten
  De mensenrechten worden beschermd door het Handvest van de grondrechten van de EU. Zij omvatten het recht om gevrijwaard te blijven van discriminatie op grond van geslacht, ras, etnische afstamming, godsdienst, overtuiging, beperking, leeftijd of seksuele geaardheid, het recht op de bescherming van persoonsgegevens en het recht op toegang tot de rechter.

Deze doelstellingen en waarden vormen de basis van de EU en staan beschreven in het Verdrag van Lissabon en het Handvest van de grondrechten.

In 2012 heeft de EU de Nobelprijs voor de Vrede gekregen voor haar inzet voor vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa.

Van economische tot politieke unie

De Europese Unie is een uniek economisch en politiek partnerschap van 27 landen in Europa die samen een groot deel van dit continent beslaan.

De voorloper van de EU is ontstaan in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. In eerste instantie ging het vooral om economische samenwerking: de gedachte was dat landen die handel drijven met elkaar, van elkaar afhankelijk worden en dus niet zo snel met elkaar in conflict raken.

Het resultaat was de Europese Economische Gemeenschap (EEG), opgericht in 1958, waardoor aanvankelijk zes landen nauwere economische banden aanknoopten: België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland.

Sindsdien zijn er nog 22 landen toegetreden. Zij vormen samen een gigantische interne markt die nog altijd zijn volle potentieel niet bereikt heeft.

Op 31 januari 2020 heeft het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaten.

Wat als een puur economisch project is gestart, is inmiddels uitgegroeid tot een organisatie die zich bezighoudt met allerlei beleidsterreinen, van klimaat, milieu en gezondheid tot buitenlandse betrekkingen en veiligheid, justitie en migratie. Mede daarom kreeg de EEG in 1993 een nieuwe naam: Europese Unie (EU).

Stabiliteit, de euro, mobiliteit en groei

De EU zorgt al meer dan vijftig jaar voor vrede, stabiliteit en voorspoed. Zij heeft ook meer welvaart gebracht en een gemeenschappelijke Europese munt ingevoerd: de euro. Ruim 340 miljoen mensen in 19 landen gebruiken de euro en genieten van de voordelen.

Dankzij de afschaffing van de grenscontroles tussen de EU-landen kunnen mensen vrij reizen door bijna heel Europa. En het is nu ook veel makkelijker om elders in Europa te wonen, werken of op reis te gaan. Alle EU-burgers hebben het recht en de vrijheid om te kiezen in welk EU-land ze willen studeren, werken of van hun pensioen genieten. Elk EU-land moet EU-burgers op dezelfde manier behandelden als de eigen bevolking op het vlak van werk, sociale zekerheid en belastingen.

De belangrijkste economische motor van de EU is de interne markt. Hierdoor kunnen goederen, diensten, geld en personen vrij circuleren. Het is de bedoeling de mensen in Europa in de toekomst ook zo veel mogelijk te laten profiteren van de interne markt voor o.a. energie, kennis en kapitaal.

Transparante en democratische instellingen

De EU probeert de Europese instellingen transparanter en democratischer te maken. Besluiten worden zo openlijk mogelijk en zo dicht bij de burger als mogelijk genomen.

Meer en meer bevoegdheden zijn overgedragen aan het Europees Parlement. Maar ook de nationale parlementen spelen een belangrijkere rol en werken hand in hand met de Europese instellingen.

De EU is een representatieve democratie, de burgers kiezen rechtstreeks de leden van het Europees Parlement en de lidstaten zijn vertegenwoordigd in de Europese Raad en in de Raad van de EU.

Europese burgers worden aangemoedigd om bij te dragen aan het democratisch bestel van de Unie door hun mening over het EU-beleid te geven of verbeteringen van bestaande EU-wetgeving voor te stellen. Met Europese burgerinitiatieven hebben burgers meer invloed op EU-beleid dat van invloed is op hun dagelijks leven. Iedereen kan ook altijd een klacht indienen en vragen stellen over de toepassing van de EU-wetgeving.

De EU in de wereld

Handel

De Europese Unie is het grootste handelsblok ter wereld. Zij is 's werelds grootste exporteur van producten en diensten, en voor meer dan 100 landen ook de grootste importeur.

Vrij handelsverkeer tussen de lidstaten was een van uitgangspunten van de EU. De interne markt heeft dat mogelijk gemaakt. De EU wil ook de handel met de rest van wereld liberaliseren.

Humanitaire hulp

De EU helpt slachtoffers van conflicten en natuurrampen wereldwijd: elk jaar profiteren meer dan 120 miljoen mensen van deze steun. De EU en haar lidstaten zijn samen de grootste donor van humanitaire hulp ter wereld.

Diplomatie en veiligheid

De EU speelt een belangrijke rol in de diplomatie en werkt op internationaal niveau aan het bevorderen van de stabiliteit, veiligheid, welvaart, democratie, fundamentele vrijheden en de rechtsstaat.