Uw rechten en hoe ze te gebruiken

Bent u onderdaan van een EU-land? Dan bent u automatisch ook EU-burger. Daardoor heeft u een aantal belangrijke extra rechten en plichten.

Uw rechten als EU-burger

Welke rechten u als EU-burger heeft staat in het EU-Verdrag (artikel 18) en in het Handvest van de grondrechten (hoofdstuk V).

Worden uw rechten niet gerespecteerd en heeft u hulp nodig?

De Commissie geeft voorlichting over het EU-burgerschap, o.a. door regelmatig een Verslag hierover te publiceren.

Samenvattingen van EU-wetgeving over het EU-burgerschap

Reizen en wonen in de EU

Als EU-burger hebt u het recht om binnen de EU te reizen en te verhuizen, zonder dat u wordt gediscrimineerd op grond van uw nationaliteit.

U mag in elk EU-land gaan wonen mits u aan bepaalde voorwaarden voldoet. Die voorwaarden zijn afhankelijk van de vraag of u werkt, studeert, etc.

Uw stemrecht in de EU

Bij verkiezingen voor het Europees Parlement of bij gemeenteraadsverkiezingen mag u als EU-burger stemmen en zich kandidaat stellen in het EU-land waar u verblijft, en dit onder dezelfde voorwaarden als de burgers van dat land.

Verzoekschriften en klachten

U kunt een verzoekschrift indienen bij het Europees Parlement met een persoonlijk verzoek of over een kwestie van openbaar belang. Het onderwerp moet binnen de bevoegdheid van de EU vallen (dus niet op lokaal of nationaal zijn geregeld) en moet rechtstreekse gevolgen hebben voor u.

Klachten over wangedrag van een EU-instelling kunt u indienen bij de Europese Ombudsman.

U kunt ook rechtstreeks contact opnemen met een EU-instelling, en u hebt recht op een antwoord in het Nederlands (of in een van de andere 24 officiële EU-talen).

Consulaire bescherming

Als u in een land buiten de EU hulp nodig heeft, kunt u als EU-burger aanspraak maken op consulaire bescherming van de ambassade of het consulaat van een ander EU-land, mocht uw eigen land er geen ambassade of consulaat hebben.

U kunt bijvoorbeeld hulp vragen bij een overlijden, ongeval, ziekte, arrestatie, gevangenschap, geweldmisdrijf en repatriëring.

Inspraak in het EU-beleid

Burgerinitiatief: een zaak op de agenda zetten

Via een Europees burgerinitiatief kunt u de Europese Commissie vragen een wetsvoorstel in te dienen. U moet daarvoor minstens 1 miljoen handtekeningen verzamelen in minstens een kwart van de EU-landen (op dit moment zeven landen).

Actieve deelname aan het democratisch proces in de EU

• Het programma Europa voor de burgers moet Europeanen bewuster maken van de EU, haar geschiedenis en haar identiteit, hun beter informeren over hun rechten op grond van het EU-burgerschap, en hen meer betrekken bij de democratische besluitvorming van de EU.
• De Commissie houdt regelmatig openbare raadplegingen over aankomende initiatieven, zodat alle Europeanen hun mening kunnen geven.
• Tijdens de burgerdialogen in de hele EU wordt geluisterd naar en gediscussieerd over wat mensen bezighoudt.
• De Commissie houdt via de dialoog met het maatschappelijk middenveld de vinger aan de pols in verband met tal van onderwerpen.