Do chearta – agus conas leas a bhaint astu

Is saoránaigh den Aontas Eorpach iad náisiúnaigh ar fad thíortha an Aontais. Tá cearta agus freagrachtaí tábhachtacha breise agatsa de bhrí gur shaoránach den Aontas Eorpach thú.

Do chearta mar shaoránach den Aontas Eorpach

Tá na cearta seo leagtha amach sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (Airteagal 18) agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha (Caibidil V).

An dteastaíonn cabhair uait do chearta a fheidhmiú?

Chun feasacht faoi shaoránacht an Aontais Eorpaigh a mhúscailt i measc an phobail agus na n-údarás náisiúnta, foilsíonn an Coimisiún go tréimhsiúil Tuarascáil ar Shaoránacht an Aontais Eorpaigh.

Achoimrí ar reachtaíocht an Aontais i réimse shaoránacht an Aontais

Cónaí a aistriú agus cónaí a dhéanamh san Aontas Eorpach

Mar shaoránach den Aontas Eorpach, tá an ceart agat cónaí a aistriú agus cónaí a dhéanamh laistigh den Aontas gan idirdhealú i do choinne ar bhonn do náisiúntachta.

Féadfaidh tú cur fút in aon tír san Aontas a fhad is a chomhlíonann tú coinníollacha áirithe, agus tá na coinníollacha sin ag brath ar cé acu atá tú ag obair, ag cónaí, etc. sa tír i gceist.

Páirt a ghlacadh i saol polaitiúil an Aontais Eorpaigh

Tá an ceart ag gach saoránach den Aontas Eorpach vótáil agus seasamh i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa agus i dtoghcháin áitiúla sa Bhallstát ina bhfuil sé ag cur fúthu, ar na coinníollacha céanna le náisiúnaigh na tíre sin.

Achainíocha agus gearáin

Féadfaidh tú achainí ar Pharlaimint na hEorpa i dtaca le riachtanas nó gearán pearsanta, nó le ceist a bhaineann le leas an phobail. Caithfidh an t-ábhar a bheith faoi chúram an Aontais Eorpaigh (i.e. ní féidir ábhar a chinntear ar leibhéal áitiúil nó náisiúnta a bheith ann) agus caithfidh baint dhíreach a bheith aige leatsa.

Is féidir gearán a dhéanamh leis an Ombudsman Eorpach maidir le mí-iompar institiúide nó comhlachta den Aontas Eorpach.

Is féidir leat dul i dteagmháil go díreach le hinstitiúidí an Aontais Eorpaigh agus le comhlachtaí comhairleacha an Aontais freisin, agus tá tú i dteideal freagra in aon cheann de 24 theanga oifigiúla an Aontais.

Cosaint chonsalach

Má tá cabhair de dhíth ort i dtír nach bhfuil san Aontas Eorpach, toisc gur saoránach den Aontas tú tá tú i dteideal cosaint chonsalach ó ambasáid nó ó chonsalacht tíre ar bith eile den Aontas más rud é nach bhfuil ambasáid ná consalacht ag do thírse sa tír áirithe sin.

Is féidir leat cúnamh a iarraidh i gcásanna amhail bás, timpiste nó tinneas, gabháil nó coimeád, coir fhoréigneach agus aisdúichiú.

An dóigh le páirt a ghlacadh i gceapadh beartas an Aontais

Tionscnamh ó na saoránaigh: an clár oibre a shocrú

Faoin Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh, is féidir leat achainí a chur faoi bhráid an Choimisiúin Eorpaigh reachtaíocht a ullmhú. Ní foláir do mhilliún duine ar a laghad ón gceathrú cuid de thíortha an Aontais ar a laghad (sin 7 dtír faoi láthair) an achainí a shíniú.

Páirt ghníomhach a ghlacadh i ndaonlathas an Aontais Eorpaigh

• An Eoraip ar son na Saoránach – is é aidhm an chláir seo léargas a thabhairt do dhaoine ar an Aontas Eorpach, ar a stair agus ar a ilghnéitheacht, feasacht a mhéadú faoi na cearta a ghabhann le saoránacht den Aontas, agus rannpháirtíocht sa daonlathas a mhéadú ar leibhéal an Aontais Eorpaigh.
• Reáchtálann an Coimisiún comhairliúcháin phoiblí go rialta maidir leis na tionscnaimh atá á bpleanáil aige chun an deis a thabhairt do shaoránaigh uile na hEorpa a gcuid tuairimí a chur in iúl i leith na dtionscnamh sin.
• Comhphlé leis na Saoránaigh – reáchtáiltear na fóraim seo i gcathracha ar fud an Aontais chun cluas a thabhairt do bharúlacha na saoránach agus chun tuairimí a roinnt faoi na ceisteanna is cás leo.
• Comhphlé Sibhialta – plé idir an Coimisiún agus eagraíochtaí sochaí sibhialta a bhfuil speisialtacht acu in ábhar ar leith.