an tAontas Eorpach

An Chipir

An Chipir

Forbhreathnú

Bratach na Cipire

An córas polaitiúil

Poblacht uachtaránachta is ea an Chipir. Is é an t-uachtarán an ceann stáit agus an ceann rialtais. Nuair a fuair an Chipir ballraíocht san Aontas, tháinig sí isteach ann mar oileán atá deighilte de facto ach is cuid den Aontas an t-oileán iomlán. Is saoránaigh den Aontas Eorpach iad baill de Phobal Turcach na Cipire ar an mbonn gur saoránaigh de thír san Aontas – Poblacht na Cipire – iad, cé go bhfuil cónaí orthu ar chuid den oileán nach bhfuil faoi smacht an rialtais. Tá dlí an Aontais ar fionraí i réimsí nach bhfeidhmíonn rialtas na Cipire (Rialtas na Poblachta) rialú éifeachtach orthu. Tá dhá theanga oifigiúla sa Chipir: an Ghréigis agus an Tuircis; is í an Ghréigis amháin atá ina teanga oifigiúil de chuid an Aontais Eorpaigh.

Áit ar léarscáil an Aontais

An trádáil agus an geilleagar

Seo na hearnálacha ba mhó i ngeilleagar na Cipire in 2018: an trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, seirbhísí iompair, cóiríochta agus bia (25.3 %), an córas riaracháin phoiblí, gníomhaíochtaí cosanta agus oideachais, sláinte an duine, agus gníomhaíochtaí oibre sóisialta (19.3 %), agus gníomhaíochtaí gairmiúla, eolaíocha agus teicniúla; gníomhaíochtaí seirbhísí riaracháin agus tacaíochta (10.4 %).

Is go tíortha laistigh den Aontas a thrádáiltear 28 % d’onnmhairí na Cipire (an Ghréig 6 % agus an Iodáil 2 %), agus maidir le honnmhairí go háiteanna lasmuigh den Aontas, téann 15 % díobh go hOileáin Cayman agus 9 % chun na Libia.

Ó thaobh allmhairí de, tagann 57 % ó Bhallstáit an Aontais (an Ghréig 18 % agus an Iodail 8 %), agus maidir le hallmhairí ó lasmuigh den Aontas, tagann 7 % ón gCóiré Theas agus 6 % ó Iosrael.

An Chipir san Aontas Eorpach

Parlaimint na hEorpa

Tá 6 Fheisire ag an gCipir i bParlaimint na hEorpa. Seo roinnt eolais faoi na Feisirí sin.

Oifig Pharlaimint na hEorpa sa Chipir

Comhairle an Aontais Eorpaigh

Is é a dhéantar i gComhairle an Aontais Eorpaigh go dtagann airí náisiúnta le chéile go rialta le dlíthe an Aontais a ghlacadh agus a mbeartais a chomhordú. Bíonn ionadaithe as rialtas na Cipire i láthair go rialta ag cruinnithe na Comhairle. Ní hiad na hionadaithe céanna a bhíonn i láthair ag gach cruinniú – tá sin ag brath ar an réimse beartais.

Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh

Ní uachtarán buan amháin (fearacht Uachtaráin an Choimisiúin agus na Parlaiminte) atá ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, is í an tír a bhfuil uachtaránacht na Comhairle faoina cúram a stiúrann an obair sin. Bíonn an ról sin ag gach Ballstát ar a sheal ar feadh 6 mhí.

Le linn na tréimhse 6 mhí sin, bíonn airí ó rialtas thír na huachtaránachta i bhfeighil ar chruinnithe na Comhairle sna réimsí beartais éagsúla, glacann siad páirt i leagan amach chláir na gcruinnithe sin agus éascaíonn siad an caidreamh le hinstitiúidí eile an Aontais Eorpaigh.

Na tréimhsí a raibh an uachtaránacht faoi chúram na Cipire lena linn:

Iúil-Nollaig 2012

Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh

Seo nasc chuig suíomh gréasáin seachtrachUachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh faoi láthair

An Coimisiún Eorpach

Is í Stella Kyriakides an Coimisinéir atá ainmnithe ag an gCipir chuig an gChoimisiún Eorpach agus cúraimí Sláinte agus Sábháilteachta Bia uirthi.

Tá oifig áitiúil ag an gCoimisiún i ngach Ballstát. "Ionadaíochtaí an Choimisiúin" a thugtar ar na hoifigí sin.

Ionadaíocht an Choimisiúin sa Chipir

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

5 ionadaí ag an gCipir ar Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa. Eagraíocht chomhairleach atá sa choiste sin ina bhfuil fostóirí, oibrithe agus grúpaí leasa eile. Faigheann na hinstitiúidí comhairle uaidh i dtaobh dlíthe atá beartaithe le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar an tionchar a bheadh ag na dlíthe sin ar dhálaí oibre agus sóisialta sna Ballstáit.

Coiste Eorpach na Réigiún

5 n-ionadaí ag an gCipir ar Choiste Eorpach na Réigiún, is é sin tionól an Aontais Eorpaigh d'ionadaithe réigiúnacha agus áitiúla. Faigheann na hinstitiúidí comhairle ón gcoiste sin i dtaobh dlíthe atá beartaithe le gur féidir an dearcadh atá ag gach réigiún faoi leith san Aontas i dtaobh na ndlíthe sin a thuiscint agus a chur san áireamh.

Buanionadaíocht chuig an Aontas Eorpach

Bíonn an Chipir i dteagmháil freisin le hinstitiúidí an Aontais Eorpaigh tríd an mbuanionadaíocht atá aici sa Bhruiséil. Sin "ambasáid na Cipire chuig an Aontas Eorpach" agus is é is príomhchúram di deimhin a dhéanamh de go bhfuil leasanna agus beartais na tíre á gcur chun cinn go héifeachtach san Aontas Eorpach.

Buiséid agus Maoiniú

Cá mhéad a íocann agus a fhaigheann an Chipir?

Déantar an méid atá le híoc ag gach tír de chuid an Aontais Eorpaigh a ríomh ar bhealach cothrom, de réir na n-acmhainní atá ag gach tír ar leith. Íocann na tíortha sin a bhfuil geilleagair mhóra acu níos mó airgid isteach sa bhuiséad ná na tíortha sin a bhfuil geilleagair bheaga acu – agus an bealach eile thart.
Níl sé d'aidhm ag buiséad an Aontais Eorpaigh an rachmas a athdháileadh, ach cuirtear béim ar riachtanais mhuintir na hEorpa ina n‑iomláine. 
Figiúirí 2018 don Chipir:

  • Caiteachas iomlán an Aontais Eorpaigh sa Chipir – € 0.264 billiún
    (comhionann le 1.31 % de gheilleagar na Cipire)
  • Ranníocaíocht iomlán le buiséad an Aontais Eorpaigh – € 0.180 billiún
    (comhionann le 0.89 % de gheilleagar na Cipire)

Tuilleadh figiúirí faoi bhuiséad, ioncam agus caiteachas an Aontais Eorpaigh:

Tionscadail sa Chipir a fuair maoiniú ón Aontas Eorpach 

An t-airgead a d'íoc an Chipir isteach i mbuiséad an Aontais Eorpaigh, úsáidtear é le cláir agus tionscadail a mhaoiniú i dtíortha uile an Aontais, m.sh. déanamh bóithre, maoiniú do thaighdeoirí agus cosaint an chomhshaoil.

Tuilleadh eolais faoin gcaoi a dtéann an maoiniú ón Aontas Eorpach chun tairbhe don Chipir.

Back to top