European Union website, the official EU website

An Chipir

Forbhreathnú: 

Tá an Chipir suite sa taobh thoir thuaidh den Mheánmhuir, ó dheas ón Tuirc. Is í an t-oileán is mó in oirthear na Meánmhara í agus tá sí ar an tríú tír is lú san Aontas Eorpach. Nuair a fuair an Chipir ballraíocht san Aontas, tháinig sí isteach ann mar oileán atá deighilte de facto ach is cuid den Aontas an t-oileán iomlán. Is saoránaigh den Aontas Eorpach iad baill de Phobal Turcach na Cipire ar an mbonn gur saoránaigh de thír san Aontas – Poblacht na Cipire – iad, cé go bhfuil cónaí orthu ar chuid den oileán nach bhfuil faoi smacht an rialtais.

Seo na hearnálacha ba mhó i ngeilleagar na Cipire in 2015: an trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, seirbhísí iompair, cóiríochta agus bia (28.7 %), an córas riaracháin phoiblí agus cúrsaí cosanta, oideachais, sláinte agus oibre sóisialta (20.2 %) agus gníomhaíochtaí eastáit réadaigh (11.1 %).

Is iad an Ghréig, Éire agus an Ríocht Aontaithe na tíortha is mó a n‑easpórtálann an Chipir earraí chucu agus is iad an Ghréig, an Ríocht Aontaithe agus an Iodáil na tíortha is mó a n‑iompórtálann sí earraí uathu.

Príomhchathair: 

an Niocóis

Achar: 

9 251 km²

Daonra: 

847 008 (2015)

Daonra mar % de dhaonra iomlán an Aontais Eorpaigh: 

0.2 % (2015)

Olltáirgeacht intíre (OTI): 

EUR 17.421 billiún (2015)

Teangacha oifigiúla de chuid an Aontais Eorpaigh: 

an Ghréigis

Córas Polaitiúil: 

poblacht pharlaiminteach

Ina Ballstát ó: 

1 Bealtaine 2004

Líon na bhFeisirí atá aici i bParlaimint na hEorpa: 

6

Airgeadra: 

Euro. Ball den limistéar euro ón 1 Eanáir 2008

I Limistéar Schengen: 

 Níl an Chipir ina ball de Limistéar Schengen.  

Uachtaránacht na Comhairle: 

Bhí Uachtaránacht Chomhairle an AE faoi chúram na Cipire an t-aon uair amháin riamh in 2012.

An Chipir san AE

Parlaimint na hEorpa

Tá 6 Fheisire ag an gCipir i bParlaimint na hEorpa. Seo roinnt eolais faoi na Feisirí sin.

Oifig Pharlaimint na hEorpa sa Chipir

Comhairle an AE

Is é a dhéantar i gComhairle an AE go dtagann airí náisiúnta le chéile go rialta le dlíthe an AE a ghlacadh agus a mbeartais a chomhordú. Bíonn ionadaithe as rialtas na Cipire i láthair go rialta ag cruinnithe na Comhairle. Ní hiad na hionadaithe céanna a bhíonn i láthair ag gach cruinniú – tá sin ag brath ar an réimse beartais.

Uachtaránacht Chomhairle an AE

Ní uachtarán buan amháin (fearacht Uachtaráin an Choimisiúin agus na Parlaiminte) atá ar Chomhairle an AE. Ina ionad sin, is í an tír a bhfuil uachtaránacht na Comhairle faoina cúram a stiúrann an obair sin. Bíonn an ról sin ag gach Ballstát ar a sheal ar feadh 6 mhí.

Le linn na tréimhse 6 mhí sin, bíonn airí ó rialtas thír na huachtaránachta i bhfeighil ar chruinnithe na Comhairle sna réimsí beartais éagsúla, glacann siad páirt i leagan amach chláir na gcruinnithe sin agus éascaíonn siad an caidreamh le hinstitiúidí eile an AE.

Na tréimhsí a raibh an uachtaránacht faoi chúram na Cipire lena linn:

Iúil-Nollaig 2012

Tuilleadh eolais faoin uachtaránacht atá ar Chomhairle an AE faoi láthair

An Coimisiún Eorpach

Is é Christos Stylianides an té a cheap an Chipir ina Choimisinéir ar an gCoimisiún Eorpach. Cabhair Dhaonnúil agus Bainistiú Géarchéimeanna na cúraimí atá air.

Tá oifig áitiúil ag an gCoimisiún i ngach Ballstát. "Ionadaíochtaí an Choimisiúin" a thugtar ar na hoifigí sin.

Ionadaíocht an Choimisiúin sa Chipir

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

5 ionadaí ag an gCipir ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta. Eagraíocht chomhairleach atá sa choiste sin – ina bhfuil fostóirí, oibrithe agus grúpaí leasa eile. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar an tionchar a bheadh ag na dlíthe sin ar dhálaí oibre agus sóisialta sna Ballstáit.

Coiste na Réigiún

5 ionadaí ag an gCipir ar Choiste na Réigiún, sin tionól d'ionadaithe réigiúnacha agus áitiúla ar leibhéal an AE. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis an gcoiste sin chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le gur féidir an dearcadh atá ag gach réigiún faoi leith san AE i dtaobh na ndlíthe sin a thuiscint agus a chur san áireamh.

Buanionadaíocht chuig an AE

Bíonn an Chipir i dteagmháil freisin le hinstitiúidí an AE tríd an mbuanionadaíocht atá aici sa Bhruiséil. Sin "ambasáid na Cipire chuig an AE" agus is é is príomhchúram di deimhin a dhéanamh de go bhfuil leasanna agus beartais na tíre á gcur chun cinn go héifeachtach san AE.

Buiséid agus Maoiniú

An méid airgid a thugann an Chipir don AE agus an méid a fhaigheann sí ar ais

Tá an méid airgid a íocann na Ballstáit isteach i mbuiséad an AE roinnte go cothrom eatarthu de réir na n-acmhainní atá ag gach tír ar leith. Íocann na tíortha sin a bhfuil geilleagair mhóra acu níos mó airgid isteach sa bhuiséad ná na tíortha sin a bhfuil geilleagair bheaga acu. Níl sé mar aidhm le buiséad an AE an rachmas a athdháileadh, ach cuirtear béim ar riachtanais mhuintir na hEorpa ina n‑iomláine. 

Miondealú ar chaidreamh airgeadais na Cipire leis an AE in 2015: 

  • Caiteachas iomlán an AE sa Chipir:  EUR 0.203 billiún
  • Caiteachas iomlán an Aontais, agus é tugtha mar chéatadán d'ollioncam náisiúnta na Cipire: 1.16 %
  • Ranníocaíocht iomlán na Cipire isteach i mbuiséad an AE: EUR 0.212 billiún
  • Ranníocaíocht na Cipire le buiséad an Aontais, agus í tugtha mar chéatadán dá hollioncam náisiúnta: 1.21 % 

Tuilleadh figiúirí faoi bhuiséad, ioncam agus caiteachas an AE:

Tionscadail sa Chipir a fuair maoiniú ón AE 

An t-airgead a d'íoc an Chipir isteach i mbuiséad an AE, úsáidtear é le cláir agus tionscadail a mhaoiniú i dtíortha uile an AE – m.sh. déanamh bóithre, maoiniú do thaighdeoirí agus cosaint an chomhshaoil.

Tuilleadh eolais faoin gcaoi a dtéann an maoiniú ón AE chun tairbhe don Chipir.

Eolas praiticiúil