EU PROTECTS > Ár dTimpeallacht > Eangach shábhála don turtar mara: An tslí a gcabhraíonn an tAontas Eorpach chun ár n-éiceachórais mhuirí a chosaint

“Is éard atá i gceist le caomhnú an turtair mhara an speiceas seo atá i mbaol a chaomhnú, de bhrí go bhfuil ról ríthábhachtach aige san éiceachóras sláintiúil muirí ar a mbímid ar fad ag brath.”

ANDREAS DEMETROPOULOS

Cuid riachtanach den éiceachóras muirí sa Mheánmhuir agus i Muir Aidriaid is ea an turtar mara. Cosnaíonn an turtar mara ceapacha féar mara trí chothaithigh a iompar chun an chladaigh. Bhí na créatúir mhaorga seo i mbaol riamh ó chreachadóirí, ach inniu is iad líonta iascaireachta, lanna liáin agus truailliú an baol is mó. 

Tá taighdeoirí, eagraíochtaí neamhrialtasacha agus saorálaithe ar fud na hEorpa ag obair go dian chun an turtar mara a chosaint – déanann siad faireachán ar líon na dturtar mara, scaipeann siad eolas fúthu agus gníomhaíonn siad nuair a bhíonn an turtar mara i mbaol. 

Cuirtear cistiú an Aontais Eorpaigh ar fáil chun an turtar mara a chaomhnú mar chuid den iarracht chun na farraigí agus an pláinéad a chosaint don todhchaí. 

Eangach shábhála don turtar mara: An tslí a gcabhraíonn an tAontas Eorpach chun ár n-éiceachórais mhuirí a chosaint

Tá an turtar mara ar an domhan le 100 milliún bliain nó mar sin agus is cuid thábhachtach d'éiceachóras na bhfarraigí iad. Tacaíonn an tAontas Eorpach le taighdeoirí ó gach cearn den mhór-roinn chun a ngluaiseachtaí a rianú agus créatúir atá ag teacht faoi bhagairt an t-am ar fad a chosaint.

Scrollaigh le leanúint ar aghaidh

Paolo Casale

Ollscoil Pisa

An Iodáil

“Déanaimid faireachán ar an turtar mara agus é ag ithe agus i mbun neadaireachta feadh chóstaí na hEorpa. Ba mhór an chabhair é tacaíocht airgeadais an Aontais Eorpaigh chun staidéar a dhéanamh ar speiceas atá ríthábhachtach san éiceachóras muirí."

“Ní dhéanann aon tionscadal eile ar an ábhar seo taighdeoirí ó thíortha éagsúla Eorpacha a aontú ar an tslí seo.”

 

 

 

 

 

 

 

“Ní féidir cosaint a thabhairt don turtar mara gan tuiscint ar ghluaiseachtaí an turtair.”

 - Paolo Casale

Dr. Draško Holcer

Músaem Stair an Dúlra na Cróite

An Chróit

“Tá Muir Aidriaid Thuaidh an-tábhachtach mar áit bheathaithe don turtar mara. Le tacaíocht ón Aontas Eorpach, táimid ag aimsiú slite chun soilse LED a úsáid mar uirlis leis an oiread turtar mara a ghabhtar i líonra iascaireachta a mhaolú.”

"Tá i gceist againn an teicneolaíocht seo a chur chun cinn i measc iascairí, mar aon le bearta eile caomhnaithe a thabhairt isteach sa cheantar.” 

 

 

“Tuigeann mórchuid iascairí gur gá dúinn dul i gcabhair ar an turtar mara.”

 - Dr Drasko Holcer

Eirini Kasimati

ARCHELON – Cumann na Gréige um Chosaint an Turtair Mhara

An Ghréig

“Tá uimhir ghutháin ar fáil do dhaoine nuair a aimsítear turtar mara gortaithe – bímid ar fáil gach aon lá den bhliain.” 

“Tugtar an turtar anseo chuig an ionad tarrthála ar bhus, bád farantóireacht nó uaireanta in eitleán, fiú.”

 

 

 

 

“Uaireanta fanann na turtair anseo ar feadh roinnt míonna, nó bliain, fiú.”

 - Eirini Kasimati

Andreas Demetropoulos

Cumann Fidhúlra na Cipire

An Chipir

“Thosaigh mé ag cur spéise sa turtar mara thiar sna 1970í. Thit mé i ngrá leo ar an gcéad amharc! Thosaigh an tionscadal le foireann bheag, an chéad tionscadal dá shórt sa Mheánmhuir. Is dóigh go bhfuil an-tábhacht le caomhnú an turtair, agus is cuid ríthábhachtach é de na hiarrachtaí atá ar bun ar fud an domhain chun an bhithéagsúlacht a chaomhnú.”

 

 

 

 

 

 

"Tá i bhfad níos mó turtar feicthe againn i mbun neadaireachta sa Chipir, ón mbliain 2012.”

 - Andreas Demetropoulos

Arbh eol duit?

132,000

Líon na dturtar mara a théann i bhfostú i líonta iascaireachta gach bliain sa Mheánmhuir.

12,000

Líon na gciliméadar a fhéadfaidh turtar mara baineann a thaisteal gach dhá nó trí bliana chun filleadh ar an trá mar ar goradh í i dtús a saoil. Is ar an trá seo féin a bheireann sí a cuid uibheacha féin mar thurtar fásta.

LIFE EUROTURTLES

Faoi mar is léir ón ainm, is comhiarracht é an tionscadal AE seo chun go mbeidh an turtar mara sábháilte sa Mheánmhuir Thoir feasta (6 thír AE atá páirteach – an Iodáil, Málta, an tSlóivéin, an Chróit, an Ghréig, an Chipir), faoi cheannas Mhúsaem Stair an Dúlra sa Chróit le tacú ó eagraíochtaí amhail ARCHELON.

Ná cuir isteach air

Faoi líonra Natura 2000 an Aontais Eorpaigh déantar limistéir áirithe san Eoraip a ainmniú agus a chosaint, le cinntiú go mbeidh ann do na speicis is mó atá i mbaol san Eoraip, agus dá ngnáthóga. Tá tránna na Meánmhara Thoir san áireamh sa líonra seo – mar a bhfuil áiteanna póraithe an na dturtar ceannramhar.

Scéim lena dtabharfar ár bhfarraigí slán

Tá cómhaoiniú curtha ar fáil ag an Aontas Eorpach do 120 tionscadal, as ar cuireadh €320 milliún ar fáil le caitheamh ar shláinte ár bhfarraigí agus ár n-aigéin.

Speicis neamhchoitianta a chosaint

Le cistiú ón Aontas Eorpach, chuir an tAontas Idirnáisiúnta um Chaomhnú an Dúlra agus Acmhainní Nádúrtha Liosta Dearg Eorpach liosta i dtoll a chéile de na speicis Eorpacha atá faoi bhagairt ionas gur féidir gníomh caomhnaithe a dhéanamh lena stádas a fheabhsú.

CÉ hIAD NA LAOCHRA EILE ATÁ AG COSAINT AN CHOMHSHAOIL?

Is féidir gurb as do thír féin do chuid acu, fiú.

Tá líonra laochra áitiúla ann, arb é an tAontas Eorpach a nascann iad, a oibríonn le chéile chun muid a chosaint ar bhagairtí comhshaoil, truailliú, speicis i mbaol a chailleadh agus tuilleadh. Faigh amach conas a thacaíonn an tAontas Eorpach le laochra áitiúla i do thír féin, ina measc caomhantóirí, oifigigh chustam, oifigigh shábháilteachta bia agus foirne freagartha tuilte.