EU PROTECTS > Nasze środowisko > Palący problem: jak UE pomaga w zwalczaniu śmiertelnie groźnego zanieczyszczenia powietrza w Polsce

„Dzięki finansowaniu ze środków UE wymieniliśmy nasz stary piec węglowy na nowy, lepszy kocioł”.

Grzegorz Horwacik

W UE zanieczyszczenie powietrza prowadzi rocznie do około 400 tys. przypadków przedwczesnej śmierci. Niska jakość powietrza może prowadzić do raka płuc, udaru, zawałów serca i ostrych chorób układu oddechowego u dzieci. 

Województwo małopolskie oraz niektóre regiony Czech i Słowacji, to jeden z najbardziej zanieczyszczonych obszarów w Europie. Poziom zanieczyszczenia jest szczególnie wysoki w zimie. Aby ogrzać domy, ludzie palą w piecach węglem, a czasem nawet odpadami. W ten sposób powstaje smog, który zagraża zdrowiu ludzi. 

W ramach unijnego systemu finansowania województwo małopolskie walczy z zanieczyszczeniem powietrza spowodowanym przez gospodarstwa domowe. Eksperci w dziedzinie jakości powietrza i aktywiści dbają o to, aby gospodarstwa domowe otrzymywały pomoc i środki potrzebne do wymiany przestarzałych kotłów węglowych na czystsze, oszczędne systemy ogrzewania. Dotychczas wymieniono 27 tys. kotłów. Taka zmiana w skali całego regionu stanowi wielki krok w kierunku rozwiązania problemu toksycznych poziomów zanieczyszczenia w Polsce i daje nadzieję na poprawę sytuacji również w innych regionach Europy zmagających się z poważnym zanieczyszczeniem powietrza.

Palący problem: jak UE pomaga w zwalczaniu śmiertelnie groźnego zanieczyszczenia powietrza w Polsce

UE finansuje wymianę ponad 500 tys. zanieczyszczających powietrze pieców węglowych w gospodarstwach domowych w południowej Polsce. Nowe kotły, które zmniejszają ilość zanieczyszczeń prowadzących do powstawania smogu, to jeden z przykładów tego, w jaki sposób UE przyczynia się do poprawy jakości powietrza w całej Europie.

Przewiń dalej

Anke Lükewille

Niemcy, Europejska Agencja Środowiska

Dania

„Zanieczyszczenie powietrza nie zawsze widać gołym okiem, ale może wywoływać objawy bezpośrednie, takie jak pieczenie oczu lub drapanie w gardle. Długotrwałe narażenie na zanieczyszczone powietrze może mieć poważniejsze skutki dla zdrowia, takie jak niewydolność oddechowa czy nawet zawał serca”.

„Zbieram informacje o różnych rodzajach i źródłach zanieczyszczenia powietrza we wszystkich krajach UE. Od 2000 r. emisje dwutlenku siarki pochodzące głównie ze spalania węgla spadły w całej UE o ponad 70 proc. W powietrzu, którym oddychamy, mniej jest również toksycznych zanieczyszczeń, takich jak cząstki pyłu. Dotychczas udało się sporo osiągnąć, ale wielu Europejczyków nadal żyje na bardzo zanieczyszczonych obszarach”.

 

„Musimy zagwarantować przestrzeganie norm jakości powietrza w całej Europie, aby ludzie nie musieli oddychać zanieczyszczonym powietrzem”.

 - Anke Lükewille

Thomas Henrichs

Niemcy, Dział ds. Jakości Powietrza, Komisja Europejska

Belgia

„Zdrowie obywateli jest jednym z priorytetów UE. W europejskich przepisach przewidziano ograniczenia dotyczące niebezpiecznych zanieczyszczeń powietrza i nałożono na kraje UE wymóg kontrolowania zanieczyszczeń. Ma to szczególne znaczenie w takich sektorach, jak produkcja energii elektrycznej, produkcja przemysłowa czy transport drogowy”.

„Odnieśliśmy sukces: w ciągu ostatnich dwudziestu lat spadł poziom emisji głównych zanieczyszczeń powietrza. Wciąż jednak mamy jeszcze wiele do zrobienia, aby powietrze w UE było czyste”.

„Zapewniamy skuteczność unijnych przepisów dotyczących jakości powietrza. Oprócz tego finansujemy inicjatywy, które poprawiają jakość powietrza w codziennym życiu”.

 - Thomas Henrichs

Jiří Horák

Naukowiec badający emisje zanieczyszczeń, Uniwersytet Techniczny w Ostrawie

Czechy

„Mówię na siebie »Smokeman«. Odwiedzam szkoły, miasteczka i wsie w okolicach Ostrawy. Podróżuję w mobilnym laboratorium energetycznym wyposażonym w kuchenkę, w której palę drewno, węgiel i odpady. Jest to praktyczny sposób na pokazanie słuchaczom toksycznych oparów, które wdychają, gdy używają starych lub źle działających urządzeń grzewczych. W moim regionie Czech, podobnie jak w Polsce i na Słowacji, unijny program wymiany kotłów dociera do coraz większej liczby właścicieli domów, co z kolei przyniesie poprawę jakości powietrza”.

„Dzięki wsparciu ze środków unijnych prowadzimy działania w Europie Środkowo-Wschodniej, aby pozbyć się tysięcy starych kotłów”.

 - Jiří Horák

Tomasz Pietrusiak

Departament Środowiska, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Polska

„W moim regionie zanieczyszczenie powietrza generuje koszty zdrowotne rzędu 3 mld złotych rocznie. Dzięki środkom z funduszy UE zatrudniliśmy 60 ekspertów i naukowców w dziedzinie czystego powietrza, których zadaniem jest propagowanie wymiany kotłów w 55 polskich gminach. Ci „doradcy ekologiczni” odwiedzają szkoły, domy kultury i zakłady opieki zdrowotnej i zachęcają lokalnych mieszkańców do ograniczenia spalania węgla oraz wymiany starych kotłów na nowe, które są mniej szkodliwe dla środowiska. Mamy nadzieję, że do 2023 r. wszystkie stare kotły w województwie małopolskim zostaną wymienione”.

„Chcemy dzielić się naszymi doświadczeniami z innymi regionami w Europie, w których funkcjonują przestarzałe systemy grzewcze powodujące poważne zanieczyszczenie powietrza”.

 - Tomasz Pietrusiak

Grzegorz Horwacik

Województwo małopolskie

Polska

„Nasz dom został wybudowany w latach 50. ubiegłego wieku. Zanim wymieniliśmy kocioł, spalaliśmy nawet 11 ton węgla rocznie, aby ogrzać nasz dom. Smog był ogromnie dokuczliwy, ale nie mieliśmy pieniędzy na wymianę systemu grzewczego. Ze środków unijnych otrzymaliśmy zwrot prawie 2 tys. euro za zakup nowego kotła gazowego. To około 50 proc. kosztów. Dobre wieści szybko się rozchodzą. Dwóch sąsiadów już zainstalowało nowe kotły gazowe”.

„Dzisiaj w naszym regionie liczba wymienianych kotłów cały czas rośnie. Bardzo się cieszę, że teraz będzie można oddychać czystszym powietrzem”.

 - Grzegorz Horwacik

Czy wiesz, że...

Kontrola jakości

Unijny wskaźnik jakości powietrza zapewnia dane dotyczące jakości powietrza w całej UE w czasie rzeczywistym. Na tej stronie możesz sprawdzić, jak czyste jest powietrze, którym oddychasz: http://airindex.eea.europa.eu/.

Wstrzymując oddech

Cząstki zanieczyszczeń pierwotnych (zwane również „cząstkami stałymi”) są tak małe, że mogą być z łatwością wdychane. Takie cząstki smogu i pyłu, kiedy dostają się do płuc, mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia.

72 proc.

Procentowa ilość cząstek zanieczyszczeń pierwotnych (PM10) emitowanych przez stare kotły domowe w Polsce. Spalanie węgla i innych niskiej jakości paliw wykorzystywanych w systemach grzewczych i elektrycznych nie jest jedynym źródłem tych zanieczyszczeń. Do innych ich źródeł należą: spaliny samochodowe, roboty drogowe, spalanie w rolnictwie i inne działania przemysłowe.

20 z 28

Liczba państw UE, które nadal przekraczają dopuszczalne unijne limity zanieczyszczeń.

20 mld euro

Roczne koszty zanieczyszczenia powietrza w postaci opieki zdrowotnej i liczby dni niezdolności do pracy w całej UE.

4 tys.

Liczba stacji monitorowania jakości powietrza w całej Europie.

KIM SĄ POZOSTALI BOHATEROWIE CHRONIĄCY NASZE ZDROWIE?

Możliwe, że niektórzy z nich pochodzą z Twojego kraju.

W UE funkcjonuje sieć lokalnych bohaterów, którzy podejmują wiele wspólnych działań, między innymi aby w Europie nie było zanieczyszczenia, gatunki zagrożone nie wyginęły, a temperatura powietrza nie osiągała ekstremalnych wartości. Od ekspertów ds. ochrony środowiska po służby ratownicze, od specjalistów w dziedzinie opieki zdrowotnej po pracowników socjalnych – UE wspiera lokalnych bohaterów w Twoim kraju.