EU PROTECTS > Ons milieu > Brandend actueel: Hoe de EU helpt de levensbedreigende luchtvervuiling in Polen te bestrijden

“Met de steun van de EU hebben we onze oude vervuilende kolenverwarming vervangen door een nieuwe en betere ketel.”

Grzegorz Horwacik

In de EU veroorzaakt luchtvervuiling jaarlijks ongeveer 400 000 vroegtijdige sterfgevallen. Slechte luchtkwaliteit kan leiden tot longkanker, beroertes, hartaanvallen en acute ademhalingsziekten bij kinderen. 

De regio Małopolska is, samen met delen van Tsjechië en Slowakije, een van de meest vervuilde gebieden van Europa. De vervuiling is bijzonder ernstig in de winter wanneer mensen kolen en soms afval verbranden om hun huizen warm te houden, wat smog veroorzaakt die de gezondheid bedreigt. 

Via een EU-financieringsregeling bestrijdt de regio Małopolska de luchtvervuiling door gezinnen bij te staan. Deskundigen op het gebied van luchtkwaliteit en activisten geven gezinnen de nodige informatie en middelen om verouderde ketels te vervangen door schonere, kostenefficiënte verwarmingssystemen. Tot dusver zijn 27 000 verwarmingsketels vervangen. Deze omschakeling van een hele regio is een grote stap in de aanpak van de toxische verontreinigingsniveaus in Polen en veelbelovend voor andere gebieden in Europa die met ernstige luchtvervuiling te kampen hebben.

Brandend actueel: Hoe de EU helpt de levensbedreigende luchtvervuiling in Polen te bestrijden

In het zuiden van Polen subsidieert de EU de vervanging van meer dan 500 000 vervuilende kolenkachels in gezinswoningen. De nieuwe verwarmingsketels, die veel minder vervuilen, zijn een voorbeeld van hoe de EU bijdraagt aan de verbetering van de luchtkwaliteit in heel Europa.

Scroll verder

Anke Lükewille

Duitse, Europees Milieuagentschap

Denemarken

“Luchtvervuiling is misschien niet altijd zichtbaar, maar vaak merken we wel meteen irritatie aan onze ogen of keel. Langdurige blootstelling aan vuile lucht kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid op lange termijn, zoals aandoeningen van de luchtwegen of zelfs hartaanvallen.”

“Ik verzamel informatie over de verschillende types en oorzaken van luchtvervuiling in alle EU-landen. Sinds 2000 is de uitstoot van zwaveldioxide, voornamelijk van de verbranding van kolen, in de hele EU met meer dan 70% gedaald. Ook de aanwezigheid van giftige verontreinigende stoffen, zoals fijn stof, in de lucht die we inademen is aanzienlijk afgenomen. Hoewel dit al een groot succes is, leven veel Europeanen nog steeds in zwaar vervuilde gebieden.”

 

“We moeten ervoor zorgen dat de normen voor luchtkwaliteit in heel Europa worden nageleefd, zodat gezinnen niet onder vervuiling hoeven te lijden.”

 - Anke Lükewille

Thomas Henrichs

Duitser, eenheid luchtkwaliteit, Europese Commissie

België

“De gezondheid van de burgers is een topprioriteit voor de EU. De Europese wetgeving stelt grenswaarden vast voor gevaarlijke luchtverontreinigende stoffen en verplicht de EU-landen de vervuiling te controleren. Dat is met name van belang in sectoren als de opwekking van elektriciteit, de industriële productie of het wegvervoer.”

“We hebben successen geboekt: de afgelopen twee decennia zijn de emissies van de belangrijkste luchtverontreinigende stoffen afgenomen. Maar we hebben toch nog een lange weg te gaan voordat onze lucht helemaal schoon is.”

“We zorgen ervoor dat de EU-wetgeving voor schone lucht werkt, en we financieren initiatieven die de luchtkwaliteit in ons dagelijks leven verbeteren.”

 - Thomas Henrichs

Jiří Horák

Emissiewetenschapper, Technische Universiteit Ostrava

Tsjechië

“Ik noem mezelf Smokeman. Ik bezoek scholen, steden en dorpen in de regio Ostrava in Tsjechië. Ik reis in mijn mobiele energie-lab, dat is uitgerust met een draagbare kachel, die ik gebruik om hout, kolen en afval te verbranden. Op die manier kan ik mensen duidelijk maken wat voor giftige rook ze inademen als ze oude of slecht werkende verwarmingstoestellen gebruiken. Hier in deze regio van Tsjechië, net als in Polen en Slowakije, bereikt het EU-vervangingsprogramma voor verwarmingsketels steeds meer huiseigenaren en draagt het zo bij tot een verbetering van de luchtkwaliteit.”

“Met steun van de EU proberen we in steden en dorpen in Midden- en Oost-Europa af te raken van duizenden oude ketels.”

 - Jiří Horák

Tomasz Pietrusiak

Afdeling Milieu, kantoor van de woiwod van de regio Małopolska

Polen

“In mijn regio kost de luchtverontreiniging 3 miljard złoty (ongeveer 800 miljoen euro) per jaar aan gezondheidskosten. Met EU-subsidies hebben we 60 experts en wetenschappers in dienst genomen om het ketelvervangingsinitiatief in 55 Poolse gemeenten te promoten. Deze “eco-adviseurs” bezoeken scholen, gemeenschaps- en medische centra, en motiveren de bevolking om minder steenkool te gebruiken en hun oude ketels te vervangen door milieuvriendelijkere. Wij hopen tegen 2023 alle oude ketels in Małopolska te kunnen vervangen.”

“Wij willen onze successen delen met andere Europese regio’s die te maken hebben met verouderde, sterk vervuilende verwarmingssystemen.”

 - Tomasz Pietrusiak

Grzegorz Horwacik

Regio Małopolska (Klein-Polen)

Polen

“Ons huis is gebouwd in de jaren 1950. Vóór de vervanging van de ketel gebruikten we tot 11 ton kolen per jaar om ons huis te verwarmen. De smog was erg lastig, maar we hadden het geld niet om ons verwarmingssysteem te vervangen. Dankzij de EU ontvingen we een terugbetaling van bijna 2000 euro voor een nieuwe verwarmingsketel op gas. Dit dekte ongeveer 50% van de kosten. Het goede nieuws verspreidt zich snel. Twee buren hebben ook al een nieuwe gasketel.”

“Tegenwoordig worden in mijn regio in Polen meer en meer verwarmingsketels vervangen. Ik ben blij dat we weer schonere lucht kunnen inademen.”

 - Grzegorz Horwacik

Wist u dit?

Waterdichte updates

De EU-luchtkwaliteitsindex geeft in realtime gegevens over de luchtkwaliteit in heel Europa. Ontdek hoe schoon uw lucht nu is: http://airindex.eea.europa.eu/.

Ademen schaadt uw gezondheid

Primaire vervuilende stofdeeltjes (meestal “fijn stof” genoemd) zijn zo klein dat ze gemakkelijk kunnen worden ingeademd. Zodra ze in de longen zijn, vormen deze smog- en stofdeeltjes een ernstig gezondheidsrisico.

72%

fijnstofdeeltjes (PM10) wordt veroorzaakt door oude verwarmingsketels in Polen. Ze komen niet alleen van steenkool en andere vuile brandstoffen voor verwarmings- en elektriciteitssystemen. Het gaat ook om uitlaatgassen van auto’s, wegenwerken, verbranding in de landbouw en andere industriële activiteiten.

20 van de 28

EU-landen overschrijden nog steeds de EU-grenswaarden voor verontreinigende stoffen

20 miljard euro

Kost luchtvervuiling per jaar in termen van gezondheidszorg en verloren werkdagen in de EU.

4000

Het aantal meetstations voor de luchtkwaliteit in Europa.

WIE ZIJN DE ANDERE HELDEN DIE UW GEZONDHEID BESCHERMEN?

Sommigen komen misschien wel uit uw land.

Dankzij de EU is er een netwerk van lokale helden die samenwerken om ons te beschermen tegen milieuvervuiling, het uitsterven van bedreigde diersoorten, extreme temperaturen en veel meer. Van milieudeskundigen tot hulpverleners, van gezondheidsspecialisten tot maatschappelijk werkers, ontdek hoe de EU lokale helden in uw land ondersteunt.