EU PROTECTS > Ár dTimpeallacht > An cheist mhór: An chaoi a gcuidíonn an t-Aontas Eorpach le dul i ngleic le truailliú aeir marfach sa Pholainn

“Le cabhair ó mhaoiniú ón Aontas Eorpach, chuireamar coire nua feabhsaithe in ionad ár sean-téitheoir guail truaillitheach."

Grzegorz Horwacik

San Aontas Eorpach, tá truailliú aeir mar chúis le thart ar 400,000 bás anabaí gach bliain. Is féidir le droch-chaighdeán aeir a bheith mar chúis le hailse scamhóg, strócanna, taomanna croí agus géarghalair riospráide i leanaí. 

Is é an réigiún Maopopolska sa Pholainn ceann de na réigiúin is truaillithe san Eoraip, chomh maith le codanna den tSeicia agus den tSlóvaic. Bíonn truailliú thar a bheith trom sa gheimhreadh nuair a dhónn daoine gual agus uaireanta dramhaíl, chun a dtithe a choinneáil te, ach lena scaoiltear toitcheo isteach san aer, rud a chuireann sláinte an duine i mbaol. 

Trí scéim mhaoinithe de chuid an Aontais Eorpaigh, tá réigiún Maopopolska sa Pholainn ag dul i ngleic le truailliú aeir tí. Tá saineolaithe agus gníomhaithe cáilíochta aeir ag déanamh cinnte go bhfuil an treoir agus na modhanna ag tithe maidir le córais téimh níos glaine, atá éifeachtach ó thaobh costais de a chur in ionad coirí gualbhreoslaithe atá as dáta. Go dtí seo, rinneadh 27,000 coire a athsholáthar. Is céim mhór é an trasdul seo ar fud an reigiúin chun aghaidh a thabhairt ar leibhéil truaillithe thocsaineacha na Polainne, agus a thugann dóchas do limistéir eile san Eoraip atá ag dul i ngleic le truailliú aeir.

An cheist mhór: An chaoi a gcuidíonn an t-Aontas Eorpach le dul i ngleic le truailliú aeir marfach sa Pholainn

I ndeisceart na Polainne, tá an tAontas Eorpach ag maoiniú athsholáthair de níos mó ná 500,000 sorn gualbhreoslaithe truaillitheacha i dteaghlaigh. Is samplaí amháin iad na coirí nua - lena ngearrtar truailleáin atá mar chúis le toitcheo - den chaoi a bhfuil an tAontas Eorpach ag cabhrú le feabhas a chur ar chaighdeán an aeir ar fud na hEorpa.

Scrollaigh le leanúint ar aghaidh

Anke Lükewille

Gníomhaireacht Comhshaoil Eorpach, Gearmánach

An Danmhairg

“B’fhéidir nach mbíonn truailliú aeir le feiceáil i gcónaí, ach d'fhéadfadh tionchar a bheith aige orainn láithreach ar nós greadfach sna súile nó tochas sa scornach. D’fhéadfadh tionchar níos tromchúisí a bheith ag neamhchosaint ar aer salach ar feadh tréimhse fhada ar shláinte ar feadh san fhadtéarma, mar shampla cliseadh riospráide nó taom croí fiú. “

“Bailím faisnéis faoi chineálacha truailliú aeir éagsúla agus faoi na cúiseanna éagsúla atá le truailliú aeir i ngach tír san Aontas Eorpach. Ó 2000 i leith, tá laghdú ar fud an Aontais Eorpaigh de níos mó ná 70% tagtha ar astaíochtaí sulfair dé-ocsaíde, a d’eascair go príomha as dó guail. Tá laghdú suntasach tagtha chomh maith ar thruailleáin thocsaineacha san aer a análaímid, mar shampla cáithníní beaga deannaigh. Cé gur mhórghníomh é seo, tá go leor Eorpaigh fós ina gcónaí i gceantair ina bhfuil go leor truaillithe iontu. "

 

“Ní mór dúinn a chinntiú go ndéantar caighdeáin cháilíochta aeir a urramú ar fud na hEorpa, ionas nach mbeidh ar theaghlaigh maireachtáil le truailliú.”

 - Anke Lükewille

Thomas Henrichs

Gearmánach, An tAonad um Chaighdeán Aeir, An Coimisiún Eorpach

An Bheilg

“Is príomhthosaíocht don Aontas Eorpach í sláinte na saoránach. Le dlíthe Eorpacha leagtar síos teorainneacha maidir le truailleáin aeir contúirteacha agus ceanglaítear ar thíortha an Aontais Eorpaigh truailliú a rialú. Tá sé seo tábhachtach, go háirithe, in earnálacha cosúil le giniúint leictreachais, táirgeadh tionsclaíoch nó iompar de bhóthar. “

“Tá rath orainn go dtí seo: le fiche bliain anuas, tá laghdú tagtha ar na hastaíochtaí de na príomhthruailleán aeir. Ach, tá obair fós le déanamh againn chun a chinntiú go bhfuil ár n-aer glan.”

“Déanaimid cinnte go bhfeidhmíonn dlíthe an Aontais Eorpaigh maidir le haer glan, agus tugaimid maoiniú do thionscnaimh a fheabhsaíonn caighdeán an aeir inár saol laethúil.”

 - Thomas Henrichs

Jiří Horák

Eolaí astaíochtaí, Ollscoil Theicniúil Ostrava

An tSeicia

“Tugaim an 'Smokeman / Fear Deataigh ‘ orm féin. Tugaim cuairt ar scoileanna, bailte agus sráidbhailte sa réigiún Ostrava sa tSeicia. Taistealaím i mo shaotharlann fhuinnimh shoghluaiste atá feistithe le sorn iniompartha, a úsáidim chun adhmad, gual agus dramhaíl a dhó. Is cur chuige teagmhálach é seo chun a thaispeáint do dhaoine an múch tocsaineach atá á hanálú acu mar gheall ar a seantéitheoirí nó mar gheall ar a téitheoirí a fheidhmíonn go dona. Anseo i mo réigiún sa tSeicia, cosúil leis an bPolainn agus an tSlóvaic, tá níos mó úinéirí tí ar an eolas faoi chlár athsholáthair coire an Aontais Eorpaigh agus, mar thoradh air seo, cuirfidh sé le caighdeán aeir níos fearr.

“Le tacaíocht an Aontais Eorpaigh, táimid ag obair i mbailte agus i sráidbhailte i Lár agus in Oirthear na hEorpa chun fáil réidh leis na mílte sean-choirí.”

 - Jiří Horák

Tomasz Pietrusiak

Roinn Comhshaoil, Oifig Mharascail don réigiún Maopopolska

An Pholainn

“I mo réigiún, is ionann truailliú aeir agus PLN 3 billiún (thart ar € 800 milliún) in aghaidh na bliana i gcostais sláinte. Le maoiniú an Aontais Eorpaigh, d'fhostaíomar 60 saineolaí agus eolaí aeir ghlan chun an tionscnamh athsholáthair coire a chur chun cinn i 55 bardas sa Pholainn. Tugann na 'éiceachomhairleoirí' seo cuairt ar scoileanna, ionaid phobail agus ionaid leighis, ag bailiú nirt i measc na gcónaitheoirí chun níos lú guail a dhó agus chun smaoineamh ar uasghrádú a dhéanamh ar a gcuid coirí do chinn nach ndéanann an t-oiread sin díobhála don timpeallacht. Faoi 2023, tá súil againn go mbeidh gach seanchoire athsholáthartha sa réigiún Maopopolska. "

“Is mian linn an rath atá bainte amach againn a roinnt le réigiúin eile san Eoraip atá ag déileáil le córais téimh mhórthruaillitheacha, atá as dáta.”

 - Tomasz Pietrusiak

Grzegorz Horwacik

Réigiún Małopolska

An Pholainn

“Tógadh ár dteach sna 1950idí. Sula ndearnadh ár gcoire a athsholáthar, bhíomar ag dó suas le 11 tonna guail sa bhliain chun ár dtithe a théamh. Bhí an toitcheo thar a bheith achrannach, ach ní raibh an t-airgead againn chun ár gcóras téimh a athsholáthar. Buíochas le cistí an Aontais Eorpaigh fuaireamar aisíoc de bheagnach € 2,000 do choire nua gáschumhachtaithe. Chumhdaigh sé seo thart ar 50% de na costais. Tá an teachtaireacht dhearfach ag scaipeadh go tapa. D'athraigh beirt dár gcomharsana go coire nua gáis. "

“Sa lá atá inniu i mo réigiún sa Pholainn, tá níos mó agus níos mó coirí á n-athsholáthar. Táim ag tnúth le haer i bhfad níos glaine a análú. “

 - Grzegorz Horwacik

An raibh a fhios agat?

Nuashonruithe aer-obacha

In Innéacs um Chaighdeán Aeir an Aontais Eorpaigh tugtar sonraí ar cháilíocht aeir ar fud an Aontais Eorpaigh i bhfíor-am. Faigh amach cé chomh glan is atá d'aer faoi láthair: http://airindex.eea.europa.eu/.

Ag fanacht leis an easanálú

Tá na príomhcháithníní truailleáin (dá ngairtear 'ábhar cáithníneach’ freisin) chomh beag sin go bhféadtar iad a ionanálú go héasca. Uair agus atá siad sna scamhóga, bíonn rioscaí tromchúiseacha ann don tsláinte mar gheall ar na cáithníní deannaigh agus toitcheo seo.

72 %

Céatadán de na príomhcháithníní truailleáin (PM10) de bharr seanchoirí tí sa Pholainn. Ní hamháin a eascraíonn na truailleáin seo atá inár n-aer, as gual a dhó agus as breoslaí salacha eile a úsáidtear i gcórais téimh agus leictreachais. Ach eascraíonn siad as sceitheadh gluaisteán, oibreacha bóthair, dó talmhaíochta agus oibríochtaí tionsclaíocha eile.

20 tír as 28 tír

Líon thíortha an Aontais Eorpaigh atá fós os cionn teorainneacha truailleán an Aontais Eorpaigh.

€20 billiún

Costas an truaillithe aeir gach bliain i dtéarmaí cúram sláinte agus laethanta oibre caillte ar fud an Aontais Eorpaigh.

4,000

Líon na stáisiún a dhéanann monatóireacht ar cháilíocht an aeir ar fud na hEorpa.

CÉ hIAD NA LAOCHRA EILE A CHOSNAÍONN ÁR SLÁINTE?

D'fhéadfadh sé gur as do thír féin cuid acu.

Tá líonra de laochra áitiúla ann atá nasctha le chéile tríd an Aontas Eorpach agus atá ag obair as lámh a chéile chun muid a chosaint ar thruailliú, ar chaillteanas speiceas atá i mbaol, ar theochtaí foircneacha agus ar nithe eile. Ó shaineolaithe comhshaoil go freagróirí éigeandála, ó speisialtóirí sláinte go oibrithe sóisialta, faigh amach an chaoi a dtugann an tAontas Eorpach tacaíocht do laochra áitiúla i do thír féin.