Europejski Portal Młodzieżowy
Informacje i możliwości dla młodych ludzi w całej Europie

Tak podobni, tak różni

Wielokulturowość to dla Polaków pojęcie, które należy ponownie wypełnić treścią. Po II wojnie światowej kraj nad Wisłą stał się w zasadzie kulturowym monolitem, a kontakty polskich obywateli z obcokrajowcami były mocno ograniczone

W XVI wieku Polskę stawiano za wzór całej Europie. Była krajem, w którym obok Polaków i Litwinów żyli również Rusini, Ormianie, Niemcy i Tatarzy, a nawet Włosi, Szkoci i Holendrzy. W miastach sąsiadowały ze sobą kościoły, synagogi, zbory i cerkwie, odmienności nie stanowiły jednak powodów do zatargów. Wydarzenia polityczne spowodowały, że pół tysiąca lat później Polacy zostali w swoich granicach niemal sami. Obecnie mniejszości narodowe i etniczne stanowią zaledwie ułamek społeczeństwa. Najwięcej w Polsce mieszka Niemców (ok. 147 tys.), Ukraińców (51 tys.) i Białorusinów (46 tys.), istotne grupy etniczne stanowią Karaimi, Łemkowie, Romowie i Tatarzy. Co ciekawe, narodowość żydowską w ostatnim spisie powszechnym (2012 r.) zadeklarowało zaledwie 4 tys. osób, choć przed II wojną Żydzi stanowili oni ok. 10 proc. populacji Polski.

 

Jednorodność kulturowa Polski nie oznacza, że kultura kraju nad Wisłą nie ma różnych odcieni. Bardzo charakterystyczne lokalne cechy kulturowe (język, obrzędy, stroje) wykształciły się m.in. na Śląsku (Ślązacy), Pomorzu (Kaszubi), północnym Mazowszu i Podlasiu (Kurpiowie) czy Małopolsce (Górale). Niektórzy mieszkańcy tych terenów deklarują się jako mniejszość etniczna lub nawet narodowa.

 

Podobnie wygląda sytuacja jeśli chodzi o wyznawane religie. Według badań, wyznanie katolickie deklaruje aż 95 proc. Polaków, choć w ostatnich latach ten odsetek maleje. Stosunkowo dużą grupę wyznaniową stanowią też w Polsce prawosławni (głównie na wschodzie Polski), nie brakuje też muzułmanów, świadków Jehowy i protestantów – należy do nich m.in. były przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek.

 

Wiele inicjatyw kulturalnych i społecznych nastawionych jest na ponowne odkrycie i spopularyzowanie mniej znanych kultur mieszkańców Polski. Wśród nich są m.in. Festiwal Łódź Czterech Kultur (niemieckiej, żydowskiej, polskiej i rosyjskiej), Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie czy Festiwal Watra Łemkowska. Szacunek dla historii polskich Żydów wyraża też powstanie w 2012 r. Muzeum Historii Żydów Polskich. Więcej o wydarzeniach promujących wielokulturowość na stronie Kalejdoskop Kultur. Ciekawe inicjatywy wśród młodzieży, promujące wielokulturowość, wspiera unijny program „Młodzież w działaniu”, realizowany w Polsce przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji.

 

Przypadki nietolerancji, ksenofobii, rasizmu czy antysemityzmu nigdy nie nabrały w Polsce masowego charakteru, a po 1990 r. są systematycznie tępione przez wszystkie kolejne rządy. Na straży równych praw stoi Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacje pozarządowe, takie jak Nigdy Więcej i Helsińska Fundacja Praw Człowieka.