Europejski Portal Młodzieżowy
Informacje i możliwości dla młodych ludzi w całej Europie

Sztuczki miejskie

Fot. duncan c / flickr.com
Potraktujmy miasto jako opowieść - przestrzeń publiczna i sztuka ulicy będą ważnymi bohaterami tej opowieści.

Sztuka publiczna, sztuka ulicy, street art, graffiti - to pojęcia nieostre i trudne do jednoznacznego określenia, jednak wszystkie one odpowiadają przyspieszonemu rytmowi życia miejskiego. Ten artykuł po sztuce w naszej przestrzeni to tylko krótki wstęp do zjawiska, którego pełniejsze poznanie warto zacząć po prostu od ulicy.

 

Istnieje główny podział na dwa rodzaje sztuki miejskiej:

  • sztuka publiczna - oficjalna sztuka tworzona dla przestrzeni publicznej, m.in. rzeźby, pomniki, freski, mozaiki, instalacje, murale,
  • sztuka ulicy - oddolna działalność artystyczna w przestrzeni publicznej, m.in. vlepki, szablony, napisy, graffiti, partyzantki miejskie.

 

Odbiorcami tych działań są przede wszystkim mieszkańcy miasta, społęczności lokalne, ale też przyjezdni, turyści, inni artyści i władze. Cechy tego rodzaju sztuki to: powszechność, różnorodność, nieprzewidywalność, dynamiczność, niejednoznaczność, efemeryczność, otwartość na interpretacje, złożoność, podatność na komercjalizację.

 

Graffiti

To tworzone w kolorze lub srebrze litery, które przedstawiają najczęściej imię malującego (writera) lub jego grupy (crew). W większości przypadków są wykonywane sprayem. Graffiti występuje także w formie malowanych postaci zwanych charakterami. Ten rodzaj ekspresji artystycznej wymieniany jest najczęściej w kontekście wandalizmu miejskiego.

 

 

Gdzie znaleźć: ściany, murki, pawilony, garaże, mosty, płoty, parkany, kszynki, dachy, pociągi, samochody.

Uwaga: często jako graffiti błędnie określany jest każdy przejaw twórczości na ścianach i murach.

 

Vlepki

Są to naklejki, przyklejki, wszelkiego rodzaju elementy do vlepiania: duże i małe, ozdobne lub komunikaty, ręczne lub drukowane. Spotykamy je wykonane na papierze, folii, drukach pocztowych, a nawet w postaci magnesów. Bardzo demokratyczna forma w duchu DIY ("zrób to sam"). Lubią występować w skupiskach.

 

 

Gdzie znaleźć: znaki, tabliczki, skrzynki, rury, słupy, szyby, ławki, kioski, przystanki, billboardy, komunikacja publiczna.

Uwaga: w krajobrazie miasta coraz częściej wypierane przez naklejki reklamowe i kibicowskie.

 

Szablony

Powstają poprzez wycięcie matrycy, która pokryta farbą tworzy wzór możliwy do powielania na większości powierzchni. Mozolne i precyzyjne wycinanie szablonów pozwala na bardzo szybkie odbijanie ich potem w różnych miejscach i pozostawienie na ulicy zarówno własnego komunikatu, jak i kunsztownego obrazu.

 

 

Gdzie znaleźć: ściany, bramy, skrzynki, murki, miejsca opuszczone.

Uwaga: trwałe, więc często wykorzystywane jako reklama.

 

Murale

Powszechnie akceptowane, prawie zawsze legalne, wielkoformatowe prace wykonywane różnymi technikami na ścianach budynków. Najczęściej malowane i wymagające czasu oraz odpowiedniego sprzętu (rusztowania, podnośnik). Pełniąróżne funkcje: estetyzują, przekazują treści, upamiętniają, informują, nagłaśniają. W ostatnich latach obserwujemy modę na murale, co niestety często odbija się na jakości prac, a ze względu na ich rozmiary - także krajobrazu miejskiego.

 

 

Gdzie znaleźć: Ściany kamienic i bloków, mury.

Uwaga: łatwo pomylić z reklamami malowanymi na ścianach. Jak odróżnić? Mural nie chce sprzedaż produktu, jest raczej nośnikiem dla beziteresownego przeżycia estetycznego czy intelektualnego.

 

Instalacje

To najbardziej obszerna i trudna do zdefiniowania forma sztuki publicznej. Bazuje na obiektach lub działaniach, które ingerują w zastaną przestrzeń publiczną lub konstruuje nową. Instalacje są także łącznikiem między daną przestrzenią a jej odbiorcą. Wykorzystują przeróżne materiały. Instalacje są zarówno stałe, jak i czasowe, legalne i (rzadziej) partyzanckie.

 

 

Gdzie znaleźć: place, dziedzińce, skwery, trawniki, budynki.

Uwaga: czasami naprawdę ciężko odróżnić instalacje od przypadkowych przedmiotów czy "porzuconych" na ulicy obiektów.

 

Pomniki i rzeźby

Są tradycyjnymi formami sztuki publicznej. Pełnią głównie funkcje upamiętniające, dlatego wykonywane są z trwałych materiałów takich jak marmur, brąz czy granit.

 

 

Gdzie znaleźć: ważne przestrzenie miast, place, skwery, parki, tereny przy instytucjach, miejsca wydarzeń historycznych.

Uwaga: mimo że pomniki i rzeźby coraz częściej schodzą z cokołów, w polskiej przestrzeni publicznej nadal niełatwo znaleźć dzieła wyłamujące się ze schematów przypisanych tradycji i upamiętnieniu.

 

Artykuł powstał dzięki "Miniprzewodnikowi po sztuce w przestrzeni publicznej - Sztuczki miejskie". Wszystkie zdjęcia pochodzą ze strony "warszawsKA SZtuka PUbliczna PUSZKA", gdzie można znaleźć jeszcze więcej przykładów sztuki miejskiej.

Opublikowane: pt., 16/05/2014 - 17:05


Tweet Button: 

Inne strony


Info for young people in the western balkans

Potrzebujesz pomocy lub porady ekspertów?

Mam pytanie