European Youth Portal

Information and opportunities for young people across Europe.

Ponad 20 proc. Polaków zagrożonych jest ubóstwem i wykluczeniem społecznym (fot. Damian Dada/flickr.com)

Polacy w cieniu biedy

Poziom zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym jest w Polsce mniejszy niż średnio w Unii Europejskiej. W dodatku od dziewięciu lat sytuacja systematycznie się poprawia.

Skąd wiadomo, ilu Polaków ma kłopoty finansowe lub socjalne? Polski rząd mierzy to stosując trzy kryteria. Po pierwsze – za rodzinę (gospodarstwo domowe) zagrożone ubóstwem uznaje się takie, którego dochód jest niższy – uwaga – od mediany ekwiwalentnych dochodów do dyspozycji w danym kraju. Nie wchodząc w szczegóły – obecnie chodzi o kwotę ok. 1000 zł w przypadku jednej osoby i 2100 zł dla rodziny czteroosobowej.

 

W opisie drugiego kryterium też znajdziemy trudne słowa. „Pogłębiona deprywacja materialna” oznacza, że dane rodzina nie może – z powodów finansowych – zaspokoić co najmniej czterech z dziewięciu podstawowych potrzeb. Co to za potrzeby? Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wymienia:  możliwość opłacenia raz w roku tygodniowego wyjazdu dla wszystkich członków gospodarstwa domowego; jedzenie co drugi dzień mięsa, ryb lub wegetariańskiego odpowiednika; ogrzewanie mieszkania zgodne z potrzebami; możliwość pokrycia niespodziewanych wydatków; terminowe opłacanie rachunków i rat oraz posiadanie telewizora, samochodu, pralki i telefonu.

 

Ostatnie kryterium dotyczy czasu pracy członków rodziny w roku poprzedzającym badanie. Jeżeli czas ten był niższy niż 20 proc. pełnego rocznego potencjalnego czasu pracy, wówczas takie rodziny uznaje się za żyjące w gospodarstwach „o bardzo niskiej intensywności pracy”.

 

Do zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym zalicza się te osoby, które spełniają choć jedno z powyższych kryteriów. W Polsce takich osób w 2011 r. było 10,2 mln, co stanowiło 27,2 proc. całej ludności. Na tle Unii to wynik nienajgorszy – we Wspólnocie wskaźnik ten sięga 24,2 proc. W 2011 r. w Polsce zagrożonych ubóstwem było ok. 6,6 mln osób, pogłębionej deprywacji doświadczało ok. 4,9 mln, a ok. 2,1 mln osób żyło w gospodarstwach domowych z niską intensywnością pracy (wartości te nie sumują się do 10,2 mln, bo część osób spełniało więcej niż jedno kryterium).

 

Co ważne, odsetek osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym systematycznie w Polsce maleje (w latach 2008–2013 r. ich liczba spadła o 1,74 mln osób), choć w 2011 r. w UE zanotowano wzrost o 0,8 pkt. proc. Dzięki działaniom planowanym przez rząd do roku 2020 wskaźnik osób zagrożonych wykluczeniem społecznym ma spaść do ok. 22 proc. Pytanie, czy wówczas nie trzeba będzie zmienić kryteriów – czy brak telewizora będzie miał wówczas znaczenie?