European Youth Portal

Information and opportunities for young people across Europe.


Warme wintertradities in Europa

Tijdens haar tijd in Roemenië maakte EuroPeer Grytine kennis met warme wintertradities uit de thuislanden van de andere vrijwilligers. Europese gebruiken die de grijze en gure maanden iets gezelliger maken.

Gestommel en gegniffel bij mijn deur. Nietsvermoedend roep ik wie daar is. Geen antwoord. Wanneer ik voor de zekerheid ga kijken, vind ik een chocoladeletter met gedicht op de grond. Sinterklaas alias lief huisgenootje heeft ons allemaal verrast! Los van de hele Zwarte Pieten-discussie word ik altijd blij van deze Nederlandse traditie. Het doet mij denken aan mijn EVS in Roemenië, toen ik bij de andere vrijwilligers iets lekkers en een klein gedicht in hun schoenen had gedaan.

Catalonië: Tió de Nadal

Soortgelijk aan het Sinterklaasfeest, krijgen kinderen in Catalonië ook cadeautjes. Zij hoeven niet hun schoen te zetten met een wortel voor Amerigo, maar ze moeten goed voor een boomstam zorgen. Een boomstam? Ja, de enige echte Tió de Nadal, een klein boomstronkje met een gezicht erop.

Tijdens de decembermaand krijgt Tió elke avond iets te eten en een kleedje over zich heen om warm te blijven, zodat hij op kerstavond alles (ofwel: lekkernijtjes) uit kan poepen. Aangezien Tió niet zomaar gaat snoeppoepen, moet er eerst worden gebeden door de kinderen (in een andere kamer, zodat de ouders het lekkers onder het kleedje kunnen leggen), gezongen en wordt Tió zachtjes met een stok geslagen. Alhoewel mijn mede-EVS’ers zó enthousiast waren dat ze Tió bijna kapotsloegen. Ze hadden wel netjes gezongen, dat dan weer wel.

Noorwegen: kerstkalenders

Het krijgen van iets lekkers, maar dan tijdens de hele decembermaand, is met de adventskalender algemeen bekend. De dagen voor kerst worden hiermee afgeteld. Het is van oorsprong een lutherse traditie, die vooral vanuit Duitsland en Oostenrijk bekend is geworden. Tegenwoordig heeft het zich verspreid naar veel meer landen, waaronder in Noorwegen. Hier maken ze gebruik van de julekalender, waarbij ‘jul’ kerst betekent. Veel Noren zien de hele decembermaand als kerst, dus het is één groot feest. Er worden meerdere kalenders zelf gemaakt, soms heel creatief.

Een makkelijke en leuke om zelf te proberen: een sinaasappel met 24 kruidnagels, waar je er elke dag één van uithaalt zodat het lekker gaat ruiken. Daarnaast wordt zelfs op tv ingespeeld op de julekalender, door dagelijks een episode te laten zien, waarbij de film aan het eind van december af is. De hele maand bingewatchen dus, wie wil dat nou niet?

Roemenië: de berendans

Dan zijn er nog de Oud & Nieuw-tradities. Waar wij braaf aftellen, oliebollen en appelflappen eten en vuurwerk afsteken, wordt in Roemenië de beruchte berendans opgevoerd. Deze speelt zich af tussen kerst en de jaarwisseling. In verschillende steden en dorpen gaan Roemenen gehuld in echte berenhuiden de straat op, voor een kleurrijke en lawaaiige optocht.

Eén persoon is de berentemmer, die de beren laat dansen, doodgaan en opstaan, begeleid door drummers. Het hele optreden staat symbool voor het achterlaten van het oude jaar en het inluiden van het nieuwe jaar. Hoe deze traditie precies is ontstaan is niet duidelijk, maar er wordt gezegd dat er in vroegere tijden gebruik werd gemaakt van echte beren…

Litouwen: užgavėnės

Tot slot een Litouws ritueel waarbij de winter wordt verbrand en de lente feestelijk wordt gevierd. Het heet Užgavėnės en speelt zich af in februari en maart. Het is vergelijkbaar met carnaval; er wordt vooral veel gezongen, gedanst en gegeten, om na deze periode te vasten.

Toen ik na mijn EVS een andere vrijwilligster opzocht in Vilnius maakte ik het feest zelf mee. We gingen pannenkoeken bakken, liedjes zingen, ons verkleden en vervolgens naar een dorpje om daar de hele dag te dansen en nog meer te eten. De symboliek van oud en nieuw komt terug in de afschrikwekkende maskers die mensen na het feest van zich ontdoen, een hilarisch theaterspel waarbij “de dunne” (het goede, de lente) “de dikke” (het slechte, de winter) constant achterna zit, en bovenal de verbranding van een immens grote pop. De winter wordt dan officieel beëindigd, waarbij mensen rondom het vuur uitbundig zingen en dansen. Als je daar niet warm van wordt…

Geschreven door EuroPeer Grytine Twijnstra