Evropski mladinski portal

Informacije in možnosti za mlade v Evropi.


Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla 1941-1960

W latach 1941-1960 Pokojowy Nobel nie został przyznany aż sześć razy. Spośród wręczonych nagród wiele z nich było uhonorowaniem działań podjętych na rzecz wprowadzenia nowego ładu po II wojnie światowej.

Cordell Hull

Urodzony w Tennessee, ambitny prawnik i demokrata Cordell Hull był wielokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla w drugiej połowie lat 30. Nagrody doczekał się tuż po wojnie, w roku 1945, za kluczową rolę jaką odegrał w powołaniu Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz za całokształt jego wysiłków pokojowych.

 

 

Hull, zwany także „ojcem ONZ”, mocno interesował się problemami nie tylko w Ameryce, ale i na całym świecie. Od 1936 roku widząc zagrożenie pokoju spowodowane rosnącą władzą dyktatorów, namawiał do wprowadzenia zbiorowego systemu bezpieczeństwa.

Kiedy wojna wybuchła jego wysiłek skupiał się na przygotowywaniu strategii powołania międzynarodowej organizacji na rzecz zachowania pokoju, posiadającej wystarczającą władzę ustawodawczą, gospodarczą i wojskową, aby go osiągnąć. Zgodnie z jego życzeniem ONZ zostało powołane w 1945 roku i zastąpiło nieskuteczną Ligę Narodów.

 

Podczas gdy jego wysiłki na rzecz powołania ONZ były godne podziwu, jego działania sześć lat wcześniej spotkały się z międzynarodową dezaprobatą. W latach 1933-1944 Hull pracował jako sekretarz stanu u boku prezydenta Franklina D. Roosevelta. 27 maja 1939 roku niemiecki transatlantyk „St Louis”, który dwa tygodnie wcześniej wypłynął z Hamburga, przybił do wybrzeża kubańskiej Havany. Na pokładzie było niecałe 1000 żydowskich uciekinierów, pełnych nadziei o azyl w Stanach Zjednoczonych, w celu uniknięcia nadchodzącego prześladowania przez Nazistów.

Pomimo rzekomej gotowości Roosevelta do przyjęcia uchodźców, Hull wraz z Południowymi Demokratami wyrazili mocny sprzeciw i zagrozili, że nie poprą go w nadchodzących wyborach, jeśli postąpi wbrew ich woli. 4 czerwca prezydent podpisał dokument o nieprzyjęciu uchodźców, zmuszając statek do powrotu do Europy. Niestety, ponad jedna czwarta pasażerów stała się później ofiarami Holokaustu.

 

Ralph Bunche

Urodzony w 1903 roku w Detroit, niesłychanie zdolny posiadacz doktoratu ze stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Harvarda, Ralph Bunche był pierwszym Afroamerykaninem, który zdobył Pokojową Nagrodę Nobla. Przyznano mu ją w roku 1950 za jego prace mediacyjne i doprowadzenie do zawieszenia broni w wojnie izraelsko-arabskiej.

Bunche, który zasłynął z pracy dla rządu Stanów Zjednoczonych i ONZ, w swoim życiu kierował się mottem „negocjacje ponad otwarty konflikt”. Od roku 1946 Bunche przewodniczył Radzie Powierniczej ONZ.

 

fot. David Shapinsky (CC BY-SA 2.0)

 

Największe zadanie jego kariery przyszło mu jednak wykonać w latach 1947 - 1949. 14 maja 1948 roku, kiedy powstało niezależne państwo Izrael, konflikt żydowsko-arabski w Palestynie przeobraził się w konflikt izraelsko-arabski. Swoim zasięgiem objął teren całego Bliskiego Wschodu i stał się jednym z najtrudniejszych konfliktów na świecie. Pierwsza wojna izraelsko-arabska wybuchła 15 maja 1948 roku pomiędzy nowoutworzonym państwem Izrael i sąsiednimi państwami arabskimi.
 

W 1948 roku, Bunche został mianowany czynnym mediatorem ONZ w sprawie Palestyny. Stało się to po śmierci jego zwierzchnika, Hrabii Folke Bernadotte, który zginął w ataku terrorystycznym z rąk żydowskich radykałów jesienią 1948 roku. Przejmując jego funkcję, Bunche wziął udział w rozmowach, które odbyły się na wyspie Rodos. Po 11 miesiącach nieustających pertraktacji, Bunchowi udało się wynegocjować porozumienia rozejmowe pomiędzy walczącymi państwami. To był pierwszy i póki co jedyny raz, kiedy wszystkie strony uczestniczące w konflikcie podpisały porozumienie o zawieszeniu broni z Izraelem.


 

George Marshall

Amerykański polityk, dowódca wojskowy oraz uczestnik I i II wojny światowej został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1953 roku. Marshall został nagrodzony za stworzenie planu pomocy gospodarczej dla Europy „European Recovery Program” po II wojnie światowej. Był jedynym zawodowym oficerem armii Stanów Zjednoczonych, który został wyróżniony Pokojową Nagrodą Nobla.

Plan uchwalony przez Kongres Stanów Zjednoczonych w kwietniu 1948 roku, zwany też „Planem Marshalla”, był realizowany w Europie w latach 1948-1951. Celem było wsparcie ekonomiczne oraz zapobieganie szerzeniu się komunizmowi. Projekt obejmował pomoc w postaci surowców mineralnych, produktów żywnościowych, kredytów i dóbr inwestycyjnych. Marshall oferował pomoc również ZSRR wraz z jego satelitami. Jednak państwa bloku wschodniego, w tym Polska i Czechosłowacja, odrzuciły program pod naciskiem Stalina, który uznał go za "imperialistyczny spisek".

 

Philip Noel-Baker

Urodzony w Londynie brytyjski polityk, dyplomata, pracownik akademicki i znany aktywista na rzecz międzynarodowego rozbrojenia był człowiekiem wielu talentów. Ukończył historię i ekonomię na uniwersytecie w Cambridge oraz biegle posługiwał się 7 językami.

Dodatkowo, jako zagorzały amator sportu, w 1920 roku zdobył srebrny medal w biegu na 1500 metrów na igrzyskach olimpijskich w Antwerpii. Noel Baker to jedyna osoba w historii, która wygrała zarówno medal olimpijski jak i Nagrodę Nobla. Philip Noel-Baker został nagrodzony w 1959 roku za całokształt jego wieloletniej pracy na rzecz światowego pokoju i rozbrojenia.