Διαδρομή πλοήγησης

Επικαιροποίηση : 25/11/2016

Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές

Όταν αγοράζετε αγαθά και υπηρεσίες σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ – από ιστοσελίδα, κατάστημα της περιοχής σας ή έμπορο του εξωτερικού – η ευρωπαϊκή νομοθεσία σάς προστατεύει έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

Όταν οι εταιρείες διαφημίζουν, πωλούν ή προμηθεύουν προϊόντα, οφείλουν να σας δίνουν επαρκώς ακριβείς πληροφορίες ώστε να μπορείτε να αποφασίζετε για την αγορά ενός προϊόντος πλήρως ενημερωμένοι. Περισσότερα για τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχουν οι συμβάσεις.

Αν δεν σας δώσουν αυτές τις πληροφορίες, οι πράξεις τους μπορεί να θεωρηθούν αθέμιτες. Έχετε το δικαίωμα να ζητήσετε αποζημίωση σε περίπτωση που πέσετε θύμα αθέμιτης πρακτικής.  

Παραπλανητικές και επιθετικές πρακτικές

Σας παρέχεται προστασία για 2 βασικές κατηγορίες αθέμιτων εμπορικών πρακτικών:

  • παραπλανητικές πρακτικές, είτε με πράξη (παροχή ψευδούς πληροφορίας) είτε με παράλειψη (απόκρυψη σημαντικής πληροφορίας)
  • επιθετικές πρακτικές, που σκοπό έχουν την άσκηση πίεσης για αγορά προϊόντος/υπηρεσίας.

Ορισμένες εμπορικές πρακτικές απαγορεύονται σε κάθε περίπτωση. Ιδού μερικές από τις πιο συνηθισμένες:

Διαφήμιση "δόλωμα"

Οι έμποροι δεν επιτρέπεται να διαφημίζουν προϊόντα/υπηρεσίες σε πολύ χαμηλές τιμές, αν δεν διαθέτουν επαρκή αποθέματα. Οφείλουν να ενημερώνουν τους καταναλωτές για τον διαθέσιμο αριθμό των προς πώληση προϊόντων/υπηρεσιών, καθώς και για τη διάρκεια ισχύος της εκάστοτε προσφοράς.

Μια αληθινή ιστορία

Ο Άλεξ είδε μια διαφήμιση για προσφορά αεροπορικών εισιτηρίων σε ειδική τιμή: "Ταξιδέψτε στη Βαρκελώνη με 1 μόνο ευρώ!"

Όταν προσπάθησε να κάνει κράτηση, δεν υπήρχαν πια εισιτήρια του 1 ευρώ. Τότε τηλεφώνησε στην υπηρεσία εξυπηρέτησης πελατών της εταιρείας, όπου τον πληροφόρησαν ότι η μειωμένη αυτή τιμή αφορούσε μόνο έναν περιορισμένο αριθμό θέσεων.

Υπέβαλε καταγγελία στο κέντρο καταναλωτών της χώρας του. Εκεί τον ενημέρωσαν ότι η αεροπορική εταιρεία έπρεπε να προσφέρει έναν εύλογο αριθμό εισιτηρίων στην τιμή της προσφοράς, ανάλογα με το εύρος της διαφημιστικής εκστρατείας και/ή (τουλάχιστον) να αναφέρει τον αριθμό των διαθέσιμων εισιτηρίων στην ειδική αυτή τιμή.

Αν και ο Άλεξ δεν μπόρεσε να λάβει εισιτήριο στην τιμή της προσφοράς, το εθνικό κέντρο καταναλωτών συμβούλευσε την εταιρεία να αποσύρει τη διαφήμιση, ώστε να μην πέσουν και άλλοι καταναλωτές στην ίδια παγίδα.

Δήθεν "δωρεάν" προσφορές

Οι έμποροι οφείλουν να δηλώνουν τις πραγματικές τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών τους. Δεν μπορούν να παρουσιάζουν μια επί πληρωμή υπηρεσία ως "δωρεάν", ή να προσφέρουν μια επιπλέον "δωρεάν" υπηρεσία, τη στιγμή που ουσιαστικά το πραγματικό κόστος αυτών των δήθεν "δωρεάν" υπηρεσιών περιλαμβάνεται ήδη στην κανονική τιμή.

Μια αληθινή ιστορία

Η Φραντσέσκα αγόρασε μέσω διαδικτύου μια υπηρεσία γραπτών μηνυμάτων. Στο κάτω μέρος της ιστοσελίδας, είδε ένα πλαίσιο που έλεγε "5 δωρεάν μηνύματα την ημέρα". Μόλις έκανε κλικ σ' αυτό, μεταφέρθηκε σε μια άλλη σελίδα που έλεγε ξανά "5 ΔΩΡΕΑΝ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ".

Αφού ακολούθησε τις οδηγίες, το σύστημα την πληροφόρησε ότι ήταν πλέον εγγεγραμμένη και ότι η χρέωση για τη συγκεκριμένη υπηρεσία ήταν 3 ευρώ την εβδομάδα. Όταν επισκέφθηκε τον ιστότοπο, διαπίστωσε - με μικρούς χαρακτήρες - ότι επρόκειτο για μια χρεωστική υπηρεσία.

Πρέπει να προσέχετε πάρα πολύ αυτού του είδους τις προσφορές και να ελέγχετε προσεκτικά τους προσφερόμενους όρους.

Χειραγώγηση παιδιών

Οι έμποροι δεν μπορούν να λένε στο παιδί σας να σας ζητά να του αγοράσετε τα προϊόντα τους. Παραινέσεις του τύπου "Αγόρασε το βιβλίο τώρα" ή "Ζήτα από τους γονείς σου να σου αγοράσουν αυτό το παιχνίδι" απαγορεύονται. Η απαγόρευση αυτή ισχύει για όλα τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, όπως η τηλεόραση και, κυρίως, το διαδίκτυο.

Μια αληθινή ιστορία

Η Σεσίλ εξεπλάγη όταν η κόρη της άρχισε ξαφνικά να της ζητά να της αγοράσει μια συλλογή DVD με τον αγαπημένο της ήρωα ενός βιβλίου.

Κάποια στιγμή όμως κατάλαβε, όταν είδε μια διαφήμιση για τα DVD που έλεγε "Το αγαπημένο σας βιβλίο κυκλοφορεί τώρα σε DVD: πείτε στη μαμά σας να σας το αγοράσει."

Τότε απευθύνθηκε σε έναν φορέα προστασίας των καταναλωτών, ο οποίος την ενημέρωσε ότι επρόκειτο για αθέμιτη πρακτική και, εν συνεχεία, υπέβαλε καταγγελία κατά της εταιρείας για να σταματήσει τη διαφημιστική εκστρατεία.

Ψευδείς ισχυρισμοί για διάφορες θεραπείες

Κάθε φορά που ένα προϊόν διαφημίζεται ως θεραπευτικό – για αλλεργίες, τριχόπτωση, απώλεια βάρους κ.λπ. – έχετε το δικαίωμα να γνωρίζετε αν οι σχετικοί ισχυρισμοί έχουν επιβεβαιωθεί επιστημονικώς. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν καμία βάση από ιατρική άποψη, και απλά προσφέρουν απατηλές ελπίδες.

Μια αληθινή ιστορία

Ο Μάριο έλαβε ένα γράμμα από εταιρεία του εξωτερικού, η οποία ισχυριζόταν ότι τα προϊόντα της έλυναν το πρόβλημα της φαλάκρας μέσα σε 3 εβδομάδες.

Ο Μάριο αποφάσισε να παραγγείλει το συγκεκριμένο προϊόν, καθώς το γράμμα έλεγε ότι η αποτελεσματικότητά του είχε δοκιμαστεί στην πράξη. Στην πραγματικότητα όμως, το προϊόν δεν είχε δοκιμαστεί στην πράξη, και τελικά δεν έφερε κανένα αποτέλεσμα.

Ο Μάριο επικοινώνησε με τον αρμόδιο φορέα προστασίας καταναλωτών της χώρας του και έμαθε ότι και πολλοί άλλοι καταναλωτές, που είχαν πέσει στην ίδια παγίδα, υπέβαλαν καταγγελία. Τον συμβούλεψαν λοιπόν να συμμετάσχει και αυτός στη δικαστική διαδικασία που είχε ήδη κινηθεί κατά της εταιρείας.

Κεκαλυμμένες διαφημίσεις στα μέσα ενημέρωσης

Δικαιούστε να γνωρίζετε αν ένα άρθρο εφημερίδας, ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα ή μια ραδιοφωνική εκπομπή έχουν ως "χορηγό" μια εταιρεία που επιδιώκει τη διαφήμιση των προϊόντων της. Αυτό πρέπει να γίνεται σαφές με εικόνες, λέξεις ή ήχο.

Μια αληθινή ιστορία

Ο Γιαν διάβασε σε ταξιδιωτικό περιοδικό ένα άρθρο για την πεζοπορία στην Ιρλανδία. Το άρθρο, το οποίο περιέγραφε την προσωπική εμπειρία ενός αναγνώστη, ανέφερε ότι μια συγκεκριμένη μάρκα εξοπλισμού, η οποία είχε χρησιμοποιηθεί στο ταξίδι, ήταν εξαιρετικά καλή.

Ο Γιαν αποφάσισε να διασταυρώσει την πληροφορία μέσω ενός διαδικτυακού φόρουμ και έμαθε ότι ο εξοπλισμός αυτής της μάρκας δεν εθεωρείτο ιδιαίτερα καλής ποιότητας. Πολλοί χρήστες του φόρουμ ανέφεραν ότι παρασύρθηκαν να το αγοράζουν, επειδή δεν γνώριζαν ότι το άρθρο είχε ως χορηγό τον παραγωγό του εξοπλισμού («κεκαλυμμένη διαφήμιση»).

Τότε ο Γιαν επικοινώνησε με οργάνωση καταναλωτών, η οποία τον ενημέρωσε ότι, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, το ταξιδιωτικό έντυπο έπρεπε να δηλώνει σαφώς ότι το συγκεκριμένο άρθρο αποτελούσε διαφήμιση. Η οργάνωση καταναλωτών επικοινώνησε με τον εκδότη του περιοδικού, ο οποίος εν συνεχεία δημοσίευσε σχετική διευκρίνιση, ζητώντας ταυτόχρονα συγγνώμη από τους αναγνώστες για την παραπλάνηση.

Το σύστημα της πυραμίδας

Πρόκειται για διαφημιστικό σύστημα στο οποίο πρέπει να πληρώσετε για να συμμετάσχετε, έναντι μελλοντικού ανταλλάγματος. Ωστόσο, το αντάλλαγμα αυτό εξαρτάται κυρίως από το αν θα φέρετε νέα άτομα στο σύστημα. Η πώληση ή κατανάλωση προϊόντων, αυτή καθεαυτή, παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Κάποια στιγμή, το σύστημα της πυραμίδας καταρρέει και οι τελευταίοι που μπαίνουν σ' αυτό χάνουν την επένδυσή τους.

Μια αληθινή ιστορία

Η Οάνα βρήκε δουλειά σε ένα δίκτυο μάρκετινγκ για πωλήσεις προϊόντων ομορφιάς. Της είπαν ότι θα κέρδιζε πολλά χρήματα στον ελεύθερο χρόνο της παραμένοντας στο σπίτι της.

Της ζήτησαν να πληρώσει προκαταβολικά ένα εφάπαξ τέλος εγγραφής και να φέρει 5 φίλους της στο δίκτυο. Όσο περισσότερους φίλους έφερνε, τόσο περισσότερα θα κέρδιζε. Οι φίλοι της θα κέρδιζαν επίσης χρήματα, αν έφερναν, με τη σειρά τους, 5 φίλους.

Η Οάνα δεν είχε αντιληφθεί ότι η κύρια πηγή του εισοδήματός της προερχόταν από τον αριθμό των ατόμων που θα έφερνε στο δίκτυο, και όχι από την πώληση προϊόντων ομορφιάς.

Αν βρεθείτε σε παρόμοια κατάσταση, θα πρέπει να επικοινωνήσετε με μια οργάνωση καταναλωτών, η οποία θα σας ενημερώσει για τα μέσα έννομης προστασίας που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε στη χώρα σας.

Παραπλανητικές προσφορές βραβείων, δώρων

Οι έμποροι δεν μπορούν να διαφημίζουν δήθεν "δωρεάν" βραβεία και δώρα, και μετά να σας ζητούν να πληρώσετε για να τα πάρετε. Αν λάβετε επιστολή ή ηλ. μήνυμα που λέει: "Συγχαρητήρια, κερδίσατε ένα δώρο!", προσέξτε γιατί μπορεί να πρόκειται για αθέμιτη πρακτική.

Μια αληθινή ιστορία

Η Εβελίνα έλαβε από εταιρεία μια επιστολή που την πληροφορούσε ότι είχε κερδίσει ένα δώρο αξίας 100 ευρώ. Την καλούσαν επίσης να τηλεφωνήσει για να παραλάβει το δώρο της μέσα σε μια εβδομάδα.

Όταν όμως τηλεφώνησε στον αριθμό που υπήρχε στην επιστολή, της είπαν ότι απλά επρόκειτο για διαφήμιση. Αντί να λάβει το δώρο, της είπαν ότι έπρεπε να αγοράσει οικιακές συσκευές, και μόνον τότε θα μπορούσε να συμμετάσχει σε κλήρωση.

Η Εβελίνα θύμωσε και αποφάσισε να μάθει κατά πόσον η εταιρεία είχε το δικαίωμα να εφαρμόζει τέτοιες πρακτικές. Επικοινώνησε με την ένωση καταναλωτών της χώρας της και έμαθε ότι αυτού του είδους οι πρακτικές απαγορεύονται. Η συγκεκριμένη ένωση καταναλωτών ήλθε σε επαφή με την εταιρεία, η οποία τελικά σταμάτησε να εφαρμόζει αυτή την πρακτική.

Δήθεν "ειδικά" πλεονεκτήματα

Οι έμποροι δεν μπορούν να ισχυρίζονται ότι σας προσφέρουν ειδικά δικαιώματα, όταν στην πραγματικότητα έχετε ήδη τα δικαιώματα αυτά βάσει της νομοθεσίας.

Μια αληθινή ιστορία

Ο Κωνσταντίνος από τη Θεσσαλονίκη αποφάσισε να αγοράσει έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή μέσω διαδικτύου.

Επέλεξε ένα διαδικτυακό κατάστημα που είχε μια ειδική προσφορά, η οποία έδινε στους αγοραστές 2ετή εγγύηση για τυχόν επισκευή ή αντικατάσταση του υπολογιστή, εφόσον διαπιστωνόταν ότι το προϊόν είναι ελαττωματικό ή δεν ανταποκρίνεται στη διαφήμιση.

Ο Κωνσταντίνος επείσθη ότι επρόκειτο για ειδική προσφορά, όμως η 2ετής εγγύηση αποτελεί εκ του νόμου υποχρέωση για κάθε έμπορο.

Πολλοί έμποροι ή κατασκευαστές προσφέρουν εμπορικές εγγυήσεις που καλύπτουν την επισκευή του προϊόντος, π.χ. για 1, 3 ή 5 χρόνια. Οι εγγυήσεις αυτές μπορεί να είναι δωρεάν ή να παρέχονται υπό όρους. Δεν μπορούν όμως να αντικαθιστούν την ελάχιστη 2ετή εγγύηση, την οποία οφείλει πάντα εκ του νόμου να σας παρέχει κάθε έμπορος.

Ο Κωνσταντίνος έγραψε στον έμπορο, ο οποίος παραδέχθηκε ότι επρόκειτο για λάθος και συμφώνησε να δώσει στον πελάτη του εμπορική εγγύηση για 1 επιπλέον έτος.

Αντικανονική χρήση περιορισμένων προσφορών

Όταν οι έμποροι σάς λένε ότι μια συγκεκριμένη προσφορά ισχύει για πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα, το κάνουν ενδεχομένως για να σας πιέσουν να αγοράσετε προτού αφιερώσετε λίγο χρόνο για να κάνετε την επιλογή σας πλήρως ενημερωμένοι. Αποτελεί αθέμιτη πρακτική ο ισχυρισμός ότι μια προσφορά είναι περιορισμένη χρονικά, τη στιγμή που στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει.

Μια αληθινή ιστορία

Ο Σιμόν από το Βέλγιο ήθελε να αγοράσει ένα ποδήλατο. Βρήκε λοιπόν μια ειδική προσφορά, που ίσχυε μόνο για 24 ώρες σε ένα ολλανδικό διαδικτυακό κατάστημα.

Το ποδήλατο δεν ήταν ακριβώς αυτό που έψαχνε, δεν είχε όμως χρόνο για να συγκρίνει καθώς η προσφορά δεν ίσχυε για πολύ. Έτσι, αποφάσισε γρήγορα να αγοράσει το ποδήλατο ώστε να επωφεληθεί από την έκπτωση του 50%.

Όμως, προς μεγάλη του έκπληξη, διαπίστωσε ότι ακριβώς η ίδια προσφορά υπήρχε στο διαδικτυακό κατάστημα μία εβδομάδα αργότερα. Ο Σιμόν αντελήφθη ότι επρόκειτο για δήθεν προσφορά που σκοπό είχε να τον πιέσει να αγοράσει το ποδήλατο. Υπέβαλε καταγγελία στον έμπορο, αλλά δεν έλαβε καμία απάντηση.

Τότε απευθύνθηκε στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτών στο Βέλγιο, το οποίο διαβίβασε το γεγονός στον αντίστοιχο φορέα της Ολλανδίας. Μετά από λίγες μέρες, το ολλανδικό κέντρο ενημέρωσε τον Σιμόν ότι, χάρη στην παρέμβασή τους, ο έμπορος έκανε τις δέουσες αλλαγές στον ιστότοπο.

Επίμονες και ανεπιθύμητες προσφορές

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, οι εταιρείες δεν επιτρέπεται να σας κάνουν επίμονες και ανεπιθύμητες προσφορές μέσω τηλεφώνου, φαξ, ηλ. ταχυδρομείου ή άλλου μέσου κατάλληλου για πωλήσεις εξ αποστάσεως.

Μια αληθινή ιστορία

Ο Μάργκους επισκέφθηκε ένα κατάστημα με έπιπλα κουζίνας και γράφτηκε συνδρομητής σε ενημερωτικό δελτίο για νέες προσφορές.

Ξαφνικά άρχισε να λαμβάνει διάφορες διαφημίσεις από περιοδικά μαγειρικής, κηπουρικής, αλεξιπτωτισμού, οικοκυρικής κ.λπ. Παρόλο που δεν ζήτησε ποτέ να περιληφθεί σε λίστα ηλεκτρονικών διευθύνσεων, μερικές φορές έφτανε να λαμβάνει μέχρι και 10 ηλ. μηνύματα την ημέρα! Τα αλλεπάλληλα αιτήματα του Μάργκους να αφαιρεθεί το όνομά του από τον κατάλογο παραληπτών δεν έφερναν κανένα αποτέλεσμα.

Τότε, μια φίλη του τον συμβούλεψε να επικοινωνήσει με το κέντρο καταναλωτών της χώρας του, δεδομένου ότι στο παρελθόν το κέντρο αυτό την είχε βοηθήσει να λύσει ένα παρόμοιο πρόβλημα. Μετά από παρέμβαση του κέντρου αυτού, η εταιρεία έβγαλε τελικά το όνομα του Μάργκους από τον κατάλογο ηλεκτρονικών διευθύνσεων.

Αν συναντήσετε πρακτικές που δεν εμπίπτουν στις παραπάνω περιπτώσεις αλλά τις κρίνετε αθέμιτες, επικοινωνήστε με την ένωση καταναλωτών της χώρας σαςEnglish ή το δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων ΚαταναλωτώνEnglish και ζητήστε τη συμβουλή τους.

Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε επίσης: Επιβολή και εφαρμογή της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικέςEnglish

Νομοθεσία της ΕΕ
Δημόσιες διαβουλεύσεις
    Χρειάζεστε βοήθεια από τις υπηρεσίες υποστήριξης;
    Ζητήστε βοήθεια και συμβουλές