Eerlijk concurreren

Bijgewerkt 07/2011

Concurrentie is van doorslaggevend belang voor de economische groei en is dan ook een centrale doelstelling van het EU-beleid. Daarom heeft de EU gezorgd voor een reeks voorschriften om de vrije en eerlijke concurrentie te waarborgen. De Europese Commissie waakt erover dat de concurrentie niet wordt verstoord en kan tegen concurrentievervalsend gedrag optreden.

EU-concurrentiebeleid

Antitrustbeleid

Antitrustregels verbieden concurrentiebeperkende overeenkomsten tussen bedrijven en misbruik van machtsposities op een markt.

Antitrustbeleid

Overeenkomsten

Overeenkomsten tussen twee of meer bedrijven waardoor de concurrentie wordt beperkt, zijn verboden (art. 101 van het EG-Verdrag). Een voorbeeld zijn kartels tussen concurrenten waarbij prijsafspraken worden gemaakt of markten worden verdeeld.

Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Sommige overeenkomsten hebben gunstige gevolgen, bijvoorbeeld technische vooruitgang of verbetering van de distributie, en kunnen daarom worden toegelaten. Daarom zijn er zelfs groepsvrijstellingen voor bepaalde categorieën, zoals onderzoek en ontwikkeling, en technologieoverdracht. Deze overeenkomsten moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen om met de EU-concurrentievoorschriften verenigbaar te zijn.

Kartels

Misbruik van machtspositie op een markt

Bedrijven met een machtspositie binnen een markt mogen daar geen misbruik van maken (artikel 102 van het Verdrag). Misbruik is bijvoorbeeld het gebruiken van prijsdumping om concurrenten uit de markt te dringen.

Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Als een kleinere onderneming hierover een klacht indient, krijgt die daarom bijzondere aandacht van de Europese Commissie.

Om de mededingingsregels te kunnen handhaven kan de Commissie onderzoeken starten en sancties opleggen. Zij kan informatie eisen en in bedrijfsruimtes onaangekondigde inspecties verrichten. Bedrijven die de antitrustregels van de EU schenden, kunnen boetes opgelegd krijgen of hun gedrag moeten aanpassen.

Fusies

Grote bedrijven met fusieplannen moeten de goedkeuring van de Europese Commissie krijgen, ongeacht waar zij gevestigd zijn: het criterium is de omvang van hun activiteiten binnen de EU. Voor fusies van kleine bedrijven moeten meestal geen EU-procedures worden gevolgd maar kunnen er wel nationale voorschriften van toepassing zijn.

Fusiewetgeving
Fusies – Europese Unie Fusies – Europese Unie

Staatssteun

EU-landen gebruiken soms overheidsgeld om economische activiteiten te bevorderen of om nationale industrieën te beschermen. Dat soort staatssteun kan bepaalde bedrijven ten opzichte van hun concurrenten bevoordelen en zode concurrentie verstoren. Daarom is staatssteun volgens het Verdrag in principe verboden.

Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Er bestaan uitzonderingen voor steun die door een gemeenschappelijk belang wordt gerechtvaardigd en het Verdrag somt omstandigheden op waarin staatssteun toegelaten is. De Europese Commissie houdt toezicht op dergelijke steun en weegt de positieve en negatieve effecten op de concurrentie tegen elkaar af.

Staatssteunwetgeving
Staatssteuntoezicht

Bedrijven kunnen met een online-klachtenformulier staatssteun aan hun concurrenten melden als zij vermoeden dat die steun illegaal is.

Klachtenformulier

Vrijstellingen

De EU heeft in de loop der jaren groepsvrijstellingsverordeningen vastgesteld die duidelijk aangeven wanneer steun gerechtvaardigd is en die de EU-landen toelaten bepaalde types steun toe te kennen zonder de Commissie vooraf in te lichten.

De bestaande voorschriften zijn nu gebundeld in een algemene groepsvrijstellingsverordening, die met name van toepassing is op: Kleine bedrijven, regionale ontwikkeling, onderzoek, innovatie, opleidingen, werkgelegenheid en risicokapitaal, milieubescherming en het bevorderen van het ondernemerschap.

Algemene groepsvrijstellingsverordening

Staatssteun aan kleine bedrijven

De algemene groepsvrijstellingsverordening maakt het de EU-landen eenvoudiger om kleine bedrijven te steunen, met eenvoudigere regels en een hogere drempel. Staatssteun onder die drempel wordt niet beschouwd als verstoring van de concurrentie. De verordening sluit ook aan bij de "Small Business Act" voor de EU, waardoor EU-landen kleine bedrijven op verschillende momenten in hun levenscyclus kunnen steunen.

Handbook on Community state aid rules for SMEs [221 KB]
Een "Small Business Act" voor Europa

Hervorming staatssteun

Sinds 2005 worden de EU-landen aangemoedigd om minder maar meer gerichte steun te verlenen om banen en groei te stimuleren en om iets te ondernemen tegen de markttekortkomingen waarkleine bedrijven mee te maken krijgen.

Hervorming staatssteun

Zie ook de wetgeving over dit onderwerp in: