Podatki

Ostatnia aktualizacja 09/2011

Podatki dzielimy na bezpośrednie (obciążające podatnika) lub pośrednie (pobierane przez pośrednika, który z kolei obciąża ich kosztem kolejnego uczestnika łańcucha produkcji lub konsumenta końcowego).

Podatki bezpośrednie

Państwa UE mają szeroką swobodę decydowania o kształcie swoich systemów podatków bezpośrednich, tak by były one zgodne z celami i wymogami polityki wewnętrznej. Muszą jednak przy tym przestrzegać zasady swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału oraz zasady niedyskryminacji.

W zakresie opodatkowania bezpośredniego przyjęto na szczeblu UE zaledwie kilka aktów ustawodawczych, głównie ponieważ do ich przyjęcia wymagana jest jednomyślność.

Podatek dochodowy

Opodatkowanie przedsiębiorstw

W dziedzinie opodatkowania przedsiębiorstw przyjęte zostały trzy dyrektywy, a obecnie trwają dyskusje nad czwartą:

dyrektywa w sprawie spółek dominujących i spółek zależnych gwarantuje unikanie podwójnego opodatkowania w przypadku transgranicznych płatności dywidend w obrębie tej samej grupy przedsiębiorstw mających siedziby w różnych krajach UE
Dyrektywa UE w sprawie spółek dominujących i spółek zależnych
dyrektywa w sprawie łączenia spółek służy ograniczeniu niekorzystnych skutków podatkowych, jakie mogą wiązać się z transgranicznymi restrukturyzacjami przedsiębiorstw w obrębie UE
Dyrektywa UE w sprawie łączenia spółek
dyrektywa w sprawie odsetek i należności licencyjnych przewiduje zniesienie podwójnego opodatkowania odsetek i należności licencyjnych między powiązanymi spółkami, które mają siedziby w różnych krajach UE, poprzez zwolnienie ich z opodatkowania w tzw. państwie źródła
Opodatkowanie transgranicznych płatności odsetek i należności licencyjnych w UE
16 marca 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła propozycję dyrektywy w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych. Jej celem jest usunięcie przeszkód podatkowych, które utrudniają funkcjonowanie jednolitego rynku.
Dyrektywa w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych

Uzupełnieniem tych dyrektyw jest konwencja arbitrażowa, w której rozwiązano problemy związane z cenami transferowymi towarów, usług i wartości niematerialnych i prawnych.

Ceny transferowe i konwencja arbitrażowa UE

Inne inicjatywy Komisji

Celem najnowszych inicjatyw Komisji jest poprawa koordynacji systemów podatków bezpośrednich w krajach UE, tak by zlikwidować istniejące bariery fiskalne utrudniające sprawne funkcjonowanie jednolitego rynku.

Chodzi przede wszystkim o:

zniesienie dyskryminacji i podwójnego opodatkowania
zapobieganie przypadkom niezamierzonego braku opodatkowania i nadużyciom
obniżenie kosztów wynikających z przestrzegania przepisów, w sytuacji gdy dana osoba lub podmiot podlega więcej niż jednemu systemowi podatkowemu.

Celem koordynacji niezharmonizowanych systemów podatków bezpośrednich krajów UE jest to, aby były one zgodne nie tylko z prawodawstwem unijnym, ale również z systemami pozostałych państw członkowskich.

Komunikat w sprawie koordynacji systemów podatków bezpośrednich państw członkowskich [142 KB]

Komisja rozpoczęła już realizację wielu inicjatyw dotyczących koordynacji opodatkowania niezrealizowanych zysków kapitałowych w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych, przepisów podatkowych w odniesieniu do strat transgranicznych w przypadku spółek i grup, a także środków zwalczania nadużyć w zakresie podatków bezpośrednich – zarówno w obrębie Unii, jak i w odniesieniu do krajów do niej nienależących.

Inna inicjatywa to zalecenie w sprawie procedur w zakresie ulg w podatku u źródła, które dotyczy procedur stosowanych przez kraje UE w celu przyznania ulg w podatku u źródła od przychodu z transgranicznych papierów wartościowych.

Zalecenie w sprawie procedur w zakresie ulg w podatku u źródła [29 KB]

Dochodzenie praw

Każdy, kto sądzi, że padł ofiarą dyskryminacji podatkowej, która jest sprzeczna z przepisami prawa unijnego, może skierować skargę do Komisji Europejskiej.

Jeśli skarga okaże się uzasadniona, Komisja może rozpocząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Postępowanie takie może jednak służyć wyłącznie usunięciu elementów dyskryminujących w prawodawstwie krajowym lub praktykach przyjętych w danym kraju.

Złożenie skargi, niezależnie od wyniku działań Komisji, nie zapewnia ochrony praw osób wnoszących skargę na szczeblu krajowym. Osoby te powinny więc korzystać z procedur krajowych, aby ich sprawa nie została zamknięta.

Uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego
Złożenie skargi

Podatki pośrednie

Na mocy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kompetencji UE należy harmonizacja podatku pośredniego, w tym podstawy i stawek opodatkowania, w celu uniknięcia zakłóceń na rynku unijnym.

Artykuł 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej [842 KB]

VAT

Unia Europejska wprowadziła wspólny system VAT. Państwa członkowskie mogą sobie jednak pozwolić na pewną elastyczność, w tym także przy ustalaniu stawek podatku VAT.

Wspólny system podatku od wartości dodanej
Podatek VAT a działalność gospodarcza

Akcyza

Unia Europejska zharmonizowała strukturę i określiła szereg minimalnych stawek akcyzy − podatku pośredniego od konsumpcji lub użycia określonych produktów − na alkohol, tytoń i energię.

Akcyza na alkohol, tytoń i energię

Źródła informacji

Unia Europejska opracowała szereg szczegółowych baz danych podatkowych, które prowadzone są we współpracy z krajowymi służbami celnymi i podatkowymi.

Unijne bazy danych podatkowych

Programy

Program Fiscalis 2013 pomaga administracjom podatkowym w krajach UE we wdrażaniu i ulepszaniu systemów opodatkowania pośredniego.

Program, którego budżet na lata 2008–2013 wynosi 156,9 mln euro, ma na celu zwiększenie skuteczności działania organów podatkowych poprzez ściślejszą współpracę oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla osób i przedsiębiorstw podlegających opodatkowaniu.

Program Fiscalis

Sprawdź również przepisy w tej dziedzinie w: