Ścieżka nawigacji

Rachunkowość - Polska

Ostatnia aktualizacja 10/2010

Wymogi prawne

W Ustawie o rachunkowości określono zasady rachunkowości i sporządzania sprawozdań finansowych.

Zasady rachunkowości

Podwójny zapis

Jednostki prowadzą rachunkowość zgodnie z zasadą podwójnego zapisu.

Rachunkowość

Księgi rachunkowe należy prowadzić z należytą uwagą i starannością, dbając o ich prawidłowość oraz możliwości weryfikacji, a także o systematyczność.

W księgach rachunkowych okresu sprawozdawczego powinno być ujęte każde zdarzenie gospodarcze, które miało miejsce w tym okresie sprawozdawczym. Wszystkie zdarzenia gospodarcze należy wprowadzić do ksiąg rachunkowych w postaci  zapisu na podstawie dowodów księgowych stwierdzających dokonanie operacji. W księgach rachunkowych jednostki powinny być ujęte wszystkie osiągnięte, przypadajace na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami  dotyczące danego roku obrotowego , niezależnie od terminu ich zapłaty.

Księgi rachunkowe obejmują:

  • dziennik (zawiera chronologiczne ujęcie zdarzeń, jakie nastąpiły w danym okresie sprawozdawczym);
  • księgę główną (konta księgi głównej zawierają zapisy o zdarzeniach w ujęciu systematycznym,na kontach ksiegi głównej obowiązuje ujęcie zarejestrowanych uprzednio lub równoczesnie w dzienniku zdarzeń,zgodnie z zasadą podwójnego zapisu);
  • księgi pomocnicze (zawierają zapisy będące uszczegółowieniem i uzupełnieniem zapisów kont księgi głównej);
  • zestawienia obrotów i saldkont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych ( zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej sporządzane jest na koniec każdego okresu sprawozdawczego, nie rzadziej niż na koniec miesiąca na postawie zapisów na kontach księgi głównej);
  • wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz) (potwierdzony inwentaryzcją aktywów i pasywów, sporządzany przez jednostki, które uprzednio nie prowadziły ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą, w pozostałych jednostkach rolę inwentarza spełnia zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocnicznych sporządzone na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych).

Badanie i ogłaszanie

Celem badania sprawozdania finansowego jest wyrażenie przez biegłego rewidenta pisemnej opinii wraz z raportem o tym, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne z zastosowanymi zasadami (polityką) rachunkowości oraz czy rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową, jak też wynik finansowy badanej jednostki.

Badaniu i ogłaszaniu podlegają roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych oraz roczne sprawozdania finansowe - kontynujących działalność:

  • banków i zakładów ubezpieczeń oraz zakładów reasekuracji;
  • jednostek działających na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych;
  • jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji;
  • pozostałych jednostek, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków:
    • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób;
    • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro;
    • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro.

Badaniu podlegają sprawozdania finansowe spółek przejmujących i spółek nowo zawiązanych, sporządzone za rok obrotowy, w którym nastąpiło połączenie, a także roczne sprawozdania finansowe jednostek sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości;

Badaniu i ogłaszaniu podlegają również roczne połączone sprawozdania finansowe funduszy inwestycyjnych z wydzielonymi subfunduszami oraz roczne sprawozdania jednostkowe subfunduszy.

Inwentaryzacja

Na ostatni dzień każdego roku obrotowego jednostki przeprowadzają inwentaryzację:

  • aktywów pieniężnych (z wyjątkiem zgromadzonych na rachunkach bankowych), papierów wartościowych w postaci materialnej, rzeczowych składników aktywów obrotowych, środków trwałych oraz nieruchomości zaliczonych do inwestycji, a także maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie - drogą spisu ich ilości z natury, wyceny tych ilości, porównania wartości z danymiksiąg rachunowych oraz wyjaśnienia i rozliczeniaewentualnych róznic;
  • aktywów finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych lub przechowywanych przez inne jednostki, w tym papierów wartościowych w formie zdematerializowanej, należności, w tym udzielonych pożyczek oraz powierzonych kontrahentom własnych składników aktywów- drogą otrzymania od banków i uzyskania od kontrahentów potwierdzeń prawidłowości wykazanego w księgach rachunkowych jednostki stanu tych aktywów oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic;
  • środków trwałych, do których dostęp jest znacznie utrudniony, gruntów oraz prawzakwalifikowanych do nieruchomości, należności spornych i wątpliwych, a w bankach również należności zagrożonych, należności i zobowiązań wobec osób nieprowadzących ksiąg rachunkowych, z tytułów publicznoprawnych a także aktywów i pasywów niewymienionych w pkt 1 i 2 oraz wymienionych w pkt 1 i 2, jeżeli przeprowadzenie ich spisu z natury lub uzgodnienia z przyczyn uzasadnionych nie było możliwe - drogą porównania danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji wartości tych składników.  

Inwentaryzacja drogą spisu z natury obejmuje się również znajdujące się w jednostce składniki aktywów, będące własnością innych jednostek, powierzone jej do sprzedaży, przechowania, przetwarzania lub używania, powiadamiając te jednostki o wynikach spisu.

Termin i częstotliwość inwentaryzacji uważa się za dotrzymane, jeżeli inwentaryzację:

  • składników aktywów (z wyłączeniem aktywów pieniężnych, papierów wartościowych, produktów w toku produkcji oraz materiałów, towarów i produktów gotowych, dla których kierownik jednostki podjął decyzję o stosowaniu metody prowadzenia kont ksiąg pomocniczych polegającą na odpisywaniu w koszty wartości materiałów i towarów na dzień ich zakupu lub produktów gotowych w momencie ich wytworzenia, połączone z ustalaniem stanu tych składników aktywów i jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu, nie później niż na dzień bilansowy) rozpoczęto nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku;
  • zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową - przeprowadzono raz w ciągu 2 lat;
  • nieruchomości zaliczonych do środków trwałych oraz inwestycji jak też znajdujących się na terenie strzeżonym innych środków trwałych oraz maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie - przeprowadzono raz w ciągu 4 lat;
  • zapasów towarów i materiałów (opakowań) objętych ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki - przeprowadzono raz w roku;
  • zapasów drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną - przeprowadzono raz w roku.

Inwentaryzację przeprowadza się również na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości.

Procedury administracyjne

Sprawozdawczość finansowa Sprawozdania finansowe sporządza się na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych oraz na inny dzień bilansowy, stosując odpowiednio zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego.

Sprawozdanie finansowe składa się z:

  • bilansu,
  • rachunku zysków i strat,
  • informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.

Sprawozdanie finansowe jednostek podlegających badaniu obejmuje ponadto:

  • zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym,
  • rachunek przepływów pieniężnych.

Jednostka, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy nie osiągnęła dwóch z następującychtrzech wielkości:

  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło nie więcej niż 50 osób;
  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego w walucie polskiej nie przekroczyła równowartości 2 mln EUR;
  • przychody netto ze sprzedaży produktów i towarów oraz operacji finansowych w walucie polskiej nie przekroczyły równowartości 4 mln EUR.

może sporządzić sprawozdanie finansowe w formie uproszczonej, wykazując informacje w zakresie ustalonym w załączniku nr 1 ustawy o rachunkowości literami i cyframi rzymskimi. Informację dodatkową sporządza się w odpowiednio uproszczonej formie.

Przechowywanie i przekazywanie dokumentów oraz badanie, ogłaszanie i publikowanie

Zatwierdzone roczne sprawozdania finansowe podlegają trwałemu przechowywaniu.

Pozostałe zbiory przechowuje się co najmniej przez okres:

  • księgi rachunkowe - 5 lat;
  • karty wynagrodzeń pracowników bądź ich odpowiedniki - przez okres wymaganego dostępu do tych informacji, wynikający z przepisów emerytalnych i rentowych - przez okres 50 lat od dnia zakończenia przez ubezpieczonego pracy u danego płatnika oraz podatkowych, nie krócej niż 5 lat;
  • dowody księgowe dotyczące wpływów ze sprzedaży detalicznej - do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy, nie krócej jednak niż do dnia rozliczenia osób, którym powierzono składniki aktywów objęte sprzedażą detaliczną;
  • dowody księgowe dotyczące środków trwałych w budowie, pożyczek, kredytów oraz umów handlowych, roszczeń dochodzonych w postępowaniu cywilnym lub objętych postępowaniem karnym albo podatkowym - przez 5 lat od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym operacje, transakcje i postępowanie zostały ostatecznie zakończone, spłacone, rozliczone lub przedawnione;
  • dokumentację przyjętego sposobu prowadzenia rachunkowości - przez okres nie krótszy niż 5 lat od upływu jej ważności;
  • dokumenty dotyczące rękojmi i reklamacji - 1 rok po terminie upływu rękojmi lub rozliczeniu reklamacji;
  • dokumenty inwentaryzacyjne - 5 lat;
  • pozostałe dowody księgowe i dokumenty - 5 lat.

Okres przechowywania ustalony dla ww. pozostałych zbiorów oblicza się od początku roku następującego po roku obrotowym, którego dane zbiory dotyczą.

Kierownik jednostki składa we właściwym rejestrze sądowym:

  • roczne sprawozdanie finansowe;
  • opinię biegłego rewidenta, jeżeli sprawozdanie podlegało badaniu;
  • odpis uchwały bądź postanowienia organu zatwierdzającego o zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego i podziale zysku lub pokryciu straty;
  • sprawozdanie z działalności (w przypadku spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, towarzystw reasekuracji wzajemnej, spółdzielni i przedsiębiorstw państwowych)

- w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego.

Kierownik jednostki sporządzającej uproszczone sprawozdanie finansowe w miejsce opinii biegłego rewidenta, składa do rejestru sądowego informację o rodzaju tej opinii wraz ze wskazaniem czy zawiera ona dodatkowe objaśnienia.

Ponadto, kierownik jednostki, której sprawozdanie finasowe podlega badaniuzobowiązany jest złożyć do ogłoszenia

  • wprowadzenie do sprawozdania finansowego stanowiące część informacji dodatkowej,
  • bilans,
  • rachunek zysków i strat,
  • zestawienie zmian w kapitale własnym oraz,
  • rachunek przepływów pieniężnych za rok obrotowy.

- w ciągu 15 dni od dnia ich zatwierdzenia, wraz z opinią biegłego rewidenta oraz odpisem uchwały bądź postanowienia organu zatwierdzającego o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego i podziale zysku lub pokryciu straty.

Ogłoszenie to następuje w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski B", a w odniesieniu do spółdzielni - w "Monitorze Spółdzielczym ".

Sprawdź również przepisy w tej dziedzinie w:

Życie i przemieszczanie się w Europie

Pomoc

Pomoc

Enterprise Europe Network - punkty kontaktowe

Sieć Enterprise Europe Network zapewnia przedsiębiorstwom informacje i porady za pośrednictwem  lokalnych punktów kontaktowych.

  • Enterprise Europe Network English

Znajdź najbliższy punkt kontaktowy, aby otrzymać indywidualną pomoc:

Dalsza pomoc

Krajowa Izba Gospodarcza zapewnia doradztwo specjalistyczne z zakresu księgowości, aby wspierać nowo utworzone przedsiębiorstwa w prowadzeniu ksiąg i sporządzaniu sprawozdań finansowych. Izba oferuje również doradztwo z zakresu zarządzania finansowego.