Ścieżka nawigacji

Podziel się 
	Udostępnij na Facebook
  
	Twitter
  
	Udostępnij na google+
  
	Udostępnij na linkedIn
Ustaw normalny rozmiar czcionki Powiększ rozmiar czcionki o 200%Dodaj do ulubionychWłącz duży kontrast

Polska

Zrównoważony rozwój

Ostatnia aktualizacja 12/2012

Wymogi prawne

Artykuł 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ujmuje zasadę zrównoważonego rozwoju, według której  Państwo zapewnia ochronę środowiska kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.

Cele i priorytety ekologiczne wskazujące kierunek działań koniecznych dla zapewnienia właściwej ochrony środowiska naturalnego zostały określone w uchwalonych przez Sejm RP strategicznych dokumentach:

Minister Gospodarki, jako koordynator wdrażania strategii "Europa 2020" w Polsce, dokłada wszelkich starań, aby uwzględnić w polityce gospodarczej kwestie środowiskowe i społeczne.

Wysoki poziom zasobochłonności może być przeszkodą w rozwoju nowoczesnej i konkurencyjnej gospodarki, w związku z tym w Krajowym Programie Reform wskazano szereg działań wpisujących się w priorytet strategii "Europa 2020" dotyczący rozwoju zrównoważonego. Są to inwestycję w infrastrukturę ochrony środowiska, energetyczną i transportową oraz w zakresie rozwoju i wdrażania technologii środowiskowych. Inwestycje w nowoczesne i bardziej wydajne sieci przesyłowe, wspieranie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, nowe regulacje w obszarze gospodarki wodno-ściekowej i w obszarze gospodarki odpadami mają na celu zmniejszenie energochłonności i zasobochłonności polskiej gospodarki. Planowane są także inwestycje transportowe zmierzające do ograniczenia negatywnego wpływu transportu na środowisko naturalne.

Podejmowane kroki wspierają rozwój gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej. Przyczyniają się one do realizacji celu strategii "Europa 2020" w zakresie klimatu i energii oraz wpisują się w inicjatywę flagową - Europa efektywnie korzystająca z zasobów.

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR)

Koncepcja CSR, uważana za odpowiedź biznesu na wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem, oparta jest na zasadach dobrowolności i dialogu między interesariuszami.

Polski Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw, powołany Zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów Nr 38 z dnia 8 maja 2009 r., zajmuje się:

Celem zapewnienia sprawnej realizacji zadań Zespołu, powołane zostały cztery grupy robocze ukierunkowane na system promowania CSR, odpowiedzialne inwestycje, zrównoważoną konsumpcję oraz CSR w edukacji. Zadaniem grup roboczych jest wypracowanie rekomendacji dla Zespołu, umożliwiających tworzenie warunków dla rozwoju CSR w polskich realiach gospodarczych Grupy robocze skupiają szerokie grono ekspertów zaangażowanych w promowanie koncepcji reprezentujących stronę rządową, organizacje pozarządowe, stowarzyszenia producentów i konsumentów, środowisko naukowe i akademickie oraz społeczeństwo.

Normy

Normy zarządzania jakością

Norma ISO 9001:2008 zawiera wymagania dotyczące systemów zarządzania jakością. Umożliwia wykazanie  zdolności organizacji do ciągłego dostarczania wyrobów spełniających wymagania klienta oraz mających zastosowanie przepisów prawnych i innych, pozwalając organizacji na zwiększenie poziomu zadowolenia klienta. Może być stosowana do oceny  - przez strony wewnętrzne i zewnętrzne  łącznie z jednostkami certyfikującymi - zdolności organizacji do spełniania wymagań klientów, wymagań wynikających z przepisów oraz własnych wymagań organizacji. Jest podstawową normą dotyczącą zarządzania jakością.

Inne normy podstawowe opracowane w celu wspomagania organizacji we wdrażaniu i skutecznym funkcjonowaniu systemów zarządzania jakością to ISO 9000 i ISO 9004 oraz ISO 19011 (wytyczne auditowania systemów zarządzania).

ISO 9000:2005 opisuje podstawy systemów zarządzania jakością oraz definiuje podstawowe terminy dla systemów stosowane w tych normach. Odgrywa ważną rolę w rozumieniu i stosowaniu pozostałych norm z rodziny ISO 9000.

ISO 9004:2009 zawiera wytyczne, mające pomóc organizacji w osiągnięciu przez nią trwałego sukcesu w złożonym, wymagającym, ciągle zmieniającym się otoczeniu dzięki stosowaniu zarządzania jakością. Może być stosowana zarówno łącznie z ISO 9001 uzupełniając ISO 9001 - jak i samodzielnie.  

Oprócz ww. norm rodzina ISO 9000 obejmuje również  tzw. normy wspomagające (serii ISO 10000) dotyczące specyficznych zagadnień i elementów systemu zarządzania jakością, takich jak np. dokumentacja, szkolenie, aspekty ekonomiczne, zadowolenie klienta, zarządzanie pomiarami, metody statystyczne.

Wszystkie normy z rodziny  ISO 9000, stanowiącej podstawę zarządzania jakością, wprowadzane są do Polskich Norm.

Normy zarządzania środowiskowego

System ekozarządzania i audytu EMAS jest wspólnotowym instrumentem pozwalającym organizacjom na dobrowolne dokonanie oceny swojego wpływu na środowisko i poprawę działalności prośrodowiskowej.

Podstawowe wymagania i zasady funkcjonowania systemu EMAS w UE zdefiniowano w rozporządzeniu dopuszczającym dobrowolny udział organizacji w systemie EMAS we Wspólnocie.

Odpowiednio skonstruowane i skutecznie wdrażane systemy zarządzania środowiskowego mogą przyczynić się do zmniejszenia kosztów produkcji, na przykład poprzez:

  • zmniejszenie wykorzystania energii i materiałów;
  • zmniejszenie wytwarzania odpadów;
  • uwzględnienie kwestii środowiskowych na etapie projektowania produktu;
  • budowanie pozytywnego wizerunku organizacji;
  • poprawę relacji wspólnotowych.

Normy zarządzania środowiskowego serii ISO 14000 stanowią pomoc dla organizacji w zarządzaniu wpływem ich działań, wyrobów i usług na środowisko oraz minimalizacji oddziaływania na środowisko i efektywnym wykorzystaniu dostępnych zasobów na każdym etapie działalności.

ISO 14001:2004 zawiera wymagania i wytyczne stosowania dotyczące systemów zarządzania środowiskowego, które są strategicznym narzędziem pozwalającym zmniejszyć wpływ organizacji na środowisko i które obejmują wszelkie kwestie związane zarówno z działaniami, jak i wyrobami i usługami organizacji. Wymagania normy mogą być obiektywnie auditowane dla celów certyfikacji lub zadeklarowania zgodności z normą.

Wytyczne dotyczące ustanowienia, wdrożenia, utrzymania i doskonalenia systemu zarządzania środowiskowego oraz jego koordynacji z innymi systemami zarządzania zawiera ISO 14004.

Obok wymagań i wytycznych dotyczących systemu zarządzania środowiskowego normy z serii ISO 14000 obejmują szereg innych norm pomocniczych, takich jak:

  • ISO 14031 dotycząca efektów działalności środowiskowej;
  • ISO 14063 dotycząca komunikacji;
  • ISO 14040 i ISO 14044 zawierające wytyczne i wymagania  w zakresie oceny cyklu życia (LCA).

Metoda oceny cyklu życia bierze pod uwagę wszelkie czynniki, które mogą mieć potencjalnie wpływ na środowisko i zdrowie i które związane są z danym wyrobem lub procesem produkcji, pozwalając na przeanalizowanie, który z etapów produkcji niesie najwyższe ryzyko.

Seria ISO 14000 oprócz ww. norm zawiera również dokumenty odnoszące się do:  

  • auditowania i badań związanych;
  • etykietowania środowiskowego;
  • aspektów środowiskowych w projektowaniu i rozwoju wyrobów;
  • gazów cieplarnianych;
  • śladu węglowego wyrobów.

Wszystkie normy z serii ISO 14000, stanowiącej podstawę zarządzania środowiskowego, wprowadzane są do Polskich Norm.

Normy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

Normy dotyczące zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, serii PN-N-18000, wspomagają działania związane z poprawą stanu bezpieczeństwa pracy.

PN-N-18001:2004 zawiera wymagania dotyczące systemów zarządzania  bezpieczeństwem i higieną pracy, umożliwiających spełnienie wymagań prawnych i innych, jak również zapewniających zdrowie i bezpieczeństwo pracowników i pozwalających na wprowadzanie ciągłych udoskonaleń. Wymagania te mogą być obiektywnie auditowane dla celów certyfikacji lub zadeklarowania zgodności z normą.

W skład serii norm PN-N-18000 wchodzą również:

  • PN-N-18004 zawierająca  wytyczne i praktyczne wskazówki wspomagające wdrożenie zasad systemowego zarządzania w obszarze BHP w przedsiębiorstwie
  • PN-N-18002 zawierająca zawiera wytyczne postępowania przy przeprowadzaniu oceny ryzyka zawodowego
  • PN-N-18011 dotycząca audytowania

Prawo wymaga, aby firmy postępowały zgodnie z minimalnymi regułami społecznymi i środowiskowymi.

Procedury administracyjne

Norma dotycząca społecznej odpowiedzialności

PN-ISO 26000:2012 zawiera wytyczne dotyczące:

  • koncepcji, kontekstu, trendów i cech charakterystycznych społecznej odpowiedzialności;
  • zasad i praktyk związanych ze społeczną odpowiedzialnością ;
  • głównych obszarów i zagadnień związanych ze społeczną odpowiedzialnością;
  • integrowania, wdrażania i promowania zachowań odpowiedzialnych społecznie w całej organizacji oraz  w obrębie jej strefy  wpływów;
  • identyfikowania i angażowania interesariuszy;
  • komunikowania zobowiązań, efektów działań oraz innych informacji związanych z odpowiedzialnością społeczną

Ma zastosowanie do wszystkich organizacji niezależnie od formy własności, wielkości, rodzaju i lokalizacji. Nie ogranicza sie do społecznej odpowiedzialnosci biznesu (CSR).

Certyfikacja

Podmiot wprowadzający wyrób na rynek (producent, upoważniony przedstawiciel, importer lub dystrybutor) spotyka się często z potrzebą potwierdzenia zgodności wyrobu z wymaganiami określonymi w określonej specyfikacji odniesienia (np. normie, dyrektywie, rozporządzeniu lub innej specyfikacji wskazanej przez odbiorcę wyrobu).

Potrzeba potwierdzenia zgodności wynikająca z przepisów prawa (dyrektywa, rozporządzenie) powoduje konieczność przeprowadzenia certyfikacji obowiązkowej.

W przypadku certyfikacji obowiązkowej odpowiednie przepisy prawa regulują zakres podejmowanych działań oraz strony trzecie upoważnione do ich przeprowadzania, a także niezbędne kompetencje tych stron. Kompetencje stron trzecich są określone przepisami prawa (ustawowo) lub poprzez wymóg akredytacji. W Unii Europejskiej takimi przepisami prawa są rozporządzenia lub dyrektywy. W przypadku dyrektyw tzw. Nowego Podejścia potwierdzenie zgodności wyrobu z zasadniczymi wymaganiami określonymi w przepisach prawa związane jest z koniecznością przeprowadzenia przez podmiot oceny zgodności i umieszczenia na wyrobie oznakowania CE. W niektórych przypadkach ocena zgodności wymaga udziału strony trzeciej, czyli jednostki certyfikującej. W przepisach prawa może także wystąpić powołanie się na normy. W takim przypadku certyfikacja dotyczy zgodności z tymi normami.

Normy zawsze mogą stanowić skuteczne narzędzie służące wykazaniu zgodności z regulacjami na poziomie europejskim (dyrektywami implementowanymi przepisami prawa krajowego, rozporządzeniami Parlamentu Europejskiego obowiązującymi bezpośrednio w kraju członkowskim) oraz na poziomie krajowym. W przypadku dyrektyw Nowego Podejścia, zastosowanie normy zharmonizowanej daje producentowi/importerowi przywilej domniemania zgodności wyrobu z wymaganiami zasadniczymi dyrektywy.

Jeżeli produkt nie jest objęty harmonizacją, polskie prawo może wymagać wydania certyfikatu zgodności z normami przez upoważnioną do tego i wskazaną w przepisie jednostkę certyfikacyjną.

W przypadku wyrobów objętych obowiązkiem oznakowania CE stosuje się zasadę wzajemnego uznawania. Należy jednak pamiętać, że w przypadku materiałów budowlanych przepisy dotyczące wymaganych parametrów i zastosowań często różnią się w poszczególnych krajach UE.

Jeżeli uzyskanie certyfikatu zgodności z normami nie jest wymagane, możliwe jest zawarcie umowy pomiędzy dostawcą a odbiorcą w oparciu o prawo cywilne, zawierającej klauzulę wymagającą od dostawcy potwierdzenia zgodności wyrobu z dokumentem odniesienia (np. Polską Normą) za pomocą dobrowolnego certyfikatu wydanego przez stronę trzecią.

W przypadku certyfikacji dobrowolnej przez dostawcę wyrobu istnieje możliwość dobrowolnego zgłoszenia do certyfikacji i uzyskania certyfikatu zgodności z Polskimi Normami oraz prawa umieszczania na wyrobie  znaku zgodności z tymi normami - Znaku PN (PN), przyznanego  przez Polski Komitet Normalizacyjny.

Określenie Polska Norma odnosi się zarówno do normy krajowej, jak też każdego wdrożenia normy europejskiej (EN) czy też międzynarodowej (ISO, IEC) do zbioru norm krajowych. Znak PN, a także numer referencyjny Polskiej Normy, nie może zostać użyty w przypadku wyrobu, którego zgodność z Polską Normą deklaruje wyłącznie producent. Brak jest bowiem potwierdzenia przez Polski Komitet Normalizacyjny zgodności tego wyrobu z Polską Normą. .

Źródła informacji

Ministerstwo Gospodarki przygotowało we współpracy z Urzędem Zamówień Publicznych następujący dokument:

Podręcznik "Zrównoważony biznes" zawiera informacje na temat narzędzi i praktyk CSR dostępnych dla polskiego sektora przedsiębiorstw. Pokazano w nim także szanse związane ze zrównoważonym rozwojem, wskazując na dziedziny, w których możliwe jest uzyskanie przewagi konkurencyjnej.

Programy

Transformacja niskoemisyjna powinna być szansą na rozwój gospodarczy - to główne założenie prac nad Narodowym Programem Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej (NPRGN). Filozofią dokumentu jest zapewnienie korzyści ekonomicznych, społecznych i środowiskowych (zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju) płynących z działań zmniejszających emisje, osiąganych m.in. poprzez wzrost innowacyjności i wdrożenie nowych technologii, zmniejszenie energochłonności czy tworzenie nowych miejsc pracy, a w konsekwencji sprzyjających wzrostowi konkurencyjności gospodarki.

W tworzeniu dokumentu zdecydowano się na podejście oddolne (bottom-up), a zatem cel redukcyjny na 2050 r. nie został wyznaczony na początku prac, a będzie określony na podstawie identyfikacji i porównania różnych sfer ludzkiej aktywności, które nazwaliśmy  obszarami mającymi potencjał w zakresie transformacji niskoemisyjnej. Z listy wszystkich obszarów wdrażane będą jednak jedynie te z nich, które w długiej perspektywie nie stanowią obciążenia dla gospodarki, a priorytet nadany będzie tym, które redukując emisję dodatkowo pobudzają wzrost gospodarczy.

Aby lista obszarów była możliwie najpełniejsza, Ministerstwo Gospodarki chce zaangażować w prace nad dokumentem wszystkich zainteresowanych. Na jesień 2012 r. zorganizowano za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook konkurs na najlepszy obszar. Obszary są oceniane zarówno przez użytkowników portalu, jak i przez ekspertów oraz nagradzane (ogłoszenie wyników: 5 grudnia 2012 r.). Biorąc udział w konkursie i zgłaszając swój pomysł na korzystną dla gospodarki redukcję emisji każdy mógł stać się autorem NPRGN. Zgodnie z logiką prac nad dokumentem najwyżej ocenione zostaną pomysły przyczyniające się równocześnie do redukcji emisji i wzrostu gospodarczego w naszym kraju.

Program Ministerstwa Środowiska "Lider Polskiej Ekologii" nagradza firmy, które pomagają chronić środowisko i starają się rozwijać w sposób zrównoważony. Celem programu jest wyróżnienie przykładów sukcesu komercyjnego osiągniętego w sposób przyjazny dla środowiska.

Program "Czysty Biznes", organizowany przez Fundację Partnerstwo dla Środowiska, wyróżnia małe i średnie przedsiębiorstwa, które starają się chronić środowisko i które wdrażają w tym celu innowacyjne rozwiązania.

Program Krajowej Izby Gospodarczej "Przedsiębiorstwo Fair Play" promuje firmy kierujące się zasadą odpowiedzialności społecznej.

Przedsiębiorstwa planujące uzyskać oznaczenie ekologiczne w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko mogą uzyskać wsparcie finansowe.

Program Wsparcia Zgodności Środowiskowej (ECAP)   ma na celu:

  • zmniejszenie obciążeń administracyjnych MŚP;
  • promowanie wdrażania indywidualnie dopasowanych systemów zarządzania środowiskowego;
  • zasilenie pomocą finansową zrównoważonej produkcji w MŚP;
  • rozwój kompetencji i poprawę komunikacji, w tym dostępu do informacji.

Ministerstwo Środowiska prowadzi akcję Praca na czysto, która ma na celu:

  • zaangażowanie pracowników oraz zarządów firm i urzędów w przeprowadzenie wewnętrznych akcji edukacyjnych promujących proekologiczne zachowania;
  • wyróżnienie najlepszych akcji edukacyjnych z zakresu ochrony środowiska w firmach i urzędach;

Misją Krajowego Centrum Wdrożeń Czystszej Produkcji jest promowanie systemów zarządzania środowiskowego, zarówno tych formalnych (ISO 14001, Europejski system ekozarządzania i audytu - EMAS) i nieformalnych (Czystsza Produkcja), oraz działania edukacyjne w tej dziedzinie.

Pomoc i porady

Pomoc i porady

Krajowa Izba Gospodarcza organizuje szkolenie, ktorego celem jest zapoznanie kierownictwa organizacji i pracowników z nowym europejskim podejściem - przystosowanym do polskich warunków - do społecznej odpowiedzialności biznesu, pomagając firmom we wdrażaniu tych zasad.

Także Krajowa Izba Gospodarcza promuje i doradza, jak oszczędzać energię i poprawiać efektywność energetyczną w przedsiębiorstwie, co prowadzi do obniżenia kosztów a zarazem przyczynia się do ochrony środowiska,  w specjalnym przewodniku pt. Inteligentna Energia dla Firm, zamieszczonym w witrynie internetowej KIG

Polska Platforma Technologiczna Środowiska (PETP) zajmuje się wdrażaniem Planu Działań na rzecz Technologii Środowiskowych (ETAP). Zrzesza ona ponad 100 organizacji, przedstawicieli biznesowych i innych interesariuszy zaangażowanych w proces eko-innowacji w Polsce.

Skontaktuj się z pobliską organizacją biznesową

UE prowadzi sieć Enterprise Europe Network zrzeszającą lokalne organizacje biznesowe w większości krajów EuropyEnglish, które mogą być w stanie Ci pomóc.

Wybierz swój kraj oraz miejscowość i wpisz zapytanie poniżej.

Kraj

Austria

Feldkirch

Graz

Innsbruck

Klagenfurt

Linz

Salzburg

Wien

Belgia

Antwerpen

Arlon

Brugge

Brussels

Charleroi

Gent

Hasselt

Leuven

Libramont

Liège

Mons

Namur

Nivelles

Bułgaria

Dobrich

Plovidiv

Ruse

Sandanski

Sofia

Sofia

Stara Zagora

Vratsa

Yambol

Chorwacja

Osijek

Rijeka

Split

Varazdin

Zagreb

Cypr

Nicosia

Czechy

Brno

Liberec

Ostrava

Ostrava

Pardubice

Plzen

Praha

Usti nad Labem

Dania

Aalborg

Copenhagen

Herning

Kolding

Viborg

Estonia

Tallinn

Finlandia

Helsinki

Oulu

Tampere

Turku

Vantaa

Francja

Amiens

Annecy

Aulnat

Besançon

Bordeaux

Bourg en Bresse

Caen

Cayenne

Chalons-en-Champagne

Chambéry

Dijon

Fort-de-France

Grenoble

Lille

Limoges

Lyon

Marseille

Marseille

Marseille

Montpellier

Montpellier

Nancy

Nantes

Orléans

Paris

Pointe-à-Pitre

Poitiers

Privas

Rennes

Rouen

Saint-Denis

Saint-Etienne

Strasbourg

Toulouse

Valence

Grecja

Athens

Heraklion

Ioannina

Kavala

Kozani

Thessaloniki

Tripolis

Volos

Hiszpania

Albacete

Alicante

Badajoz

Barcelona

Bilbao

Bilbao

Ciudad Real

Donostia- San Sebastian

Ferrol

Las Palmas de Gran Canaria

Llanera

Logroño

Madrid

Murcia

Oviedo

Palma

Pamplona

Paterna (Valencia)

Santa Cruz de Tenerife

Santander

Santiago de Compostela

Sevilla

Toledo

Valencia

Valladolid

Vitoria- Gazteiz

Zaragoza

Holandia

Den Haag

Nieuwegein

Irlandia

Dublin

Litwa

Kaunas

Klaipėda

Vilnius

Luksemburg

Luxembourg

Malta

Pieta`

Niemcy

Berlin

Bremen

Bremenhaven

Chemnitz

Dresden

Düsseldorf

Erfurt

Frankfurt/Oder

Freiburg

Hamburg

Hannover

Kaiserslautern

Kiel

Konstanz

Leipzig

Magdeburg

Mannheim

Mülheim an der Ruhr

München

Potsdam

Reutlingen

Rostock

Saabrücken

Stuttgart

Trier

Ulm

Villingen-Schwenningen

Wiesbaden

Norwegia

Ås

Oslo

Stavanger

Tromsø

Polska

Bialystok

Gdańsk

Kalisz

Katowice

Kielce

Konin

Kraków

Lublin

Lublin

Olsztyn

Opole

Poznań

Rzeszów

Szczawno-Zdrój

Szczecin

Szczecin

Toruń

Warsaw

Warsaw

Wroclaw

Zielona Góra

Łódź

Portugalia

Aveiro

Braga

Coimbra

Évora

Faro

Funchal

Lisboa

Ponta Delgada

Porto

Rumunia

Arad

Bacau

Bucuresti

Cluj-Napoca

Constanta

Craiova

Galati

Iasi

Ramnicu Valcea

Timișoara

Slovenië

Koper

Ljubljana

Maribor

Szwecja

Borlänge

Göteborg

Jönköping

Kramfors

Luleå

Malmö

Örebro

Östersund

Stockholm

Umeå

Västerås

Växjö

Słowacja

Bratislava

Prešov

Węgry

Budapest

Debrecen

Győr

Nyíregyháza

Pécs

Szeged

Székesfehérvár

Zalaegerszeg

Włochy

Abruzzo

Aosta

Apulia

Apulia

Ascoli Piceno

Basilicata

Bologna

Bologna

Cagliari

Calabria

Calabria

Campania

Catania

Catania

Florence

Genova

Gorizia

Milano

Milano

Milano

Molise

Naples

Naples

Palermo

Palermo

Perugia

Pesaro

Pordenone

Ravenna

Rome

Rovereto

Sassari

Sicily

Terni

Torino

Torino

Torino

Trieste

Trieste

Udine

Venezia

Venezia

Venezia

Zjednoczone Królestwo

Belfast

Bristol

Cambridge

Cardiff

Coventry

Inverness

London

Manchester

Newcastle

Yorkshire and Humber

Łotwa

Riga

Wpisz treść wiadomości tutaj

* pole obowiązkowe (musisz wprowadzić dane)