Ścieżka nawigacji


Podziel się 
	Udostępnij na Facebook
  
	Twitter
  
	Udostępnij na google+
  
	Udostępnij na linkedIn
Ustaw normalny rozmiar czcionkiPowiększ rozmiar czcionki o 200%Dodaj do ulubionychWłącz duży kontrast
Ustaw normalny rozmiar czcionkiPowiększ rozmiar czcionki o 200%Dodaj do ulubionychWłącz duży kontrast

Polska

Normy społeczne

Ostatnia aktualizacja 12/2012

Wymogi prawne

Polski Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.

Standardy socjalne

Równość i brak dyskryminacji

Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia. Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną jest bezprawna, bez względu na to, czy pracownik jest zatrudniony na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

Za bezpieczeństwo i higienę pracy odpowiedzialny jest pracodawca. Jego obowiązkiem jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym stosowanie środków zapobiegających wypadkom przy pracy, chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą.

Pracodawca zobowiązany jest oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną  pracą oraz stosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko, informować pracowników o ryzyku zawodowym i zasadach ochrony przed zagrożeniami. Pracodawca jest także zobowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej, jeśli są niezbędne dla ochrony przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy.

Według ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z pracą i które skutkuje urazem lub śmiercią. Za choroby zawodowe uważa się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli spowodowane zostały czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Prawo pracy

Kodeks pracy szczegółowo reguluje nawiązanie i rozwiązanie stosunku pracy, podstawowe zasady ustalania wynagrodzeń, kwestie czasu pracy i urlopów, zatrudnienia osób nieletnich, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kwestie związane z układami zbiorowymi pracy.

Umowa o pracę

Zawierając umowę o pracę, pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w czasie i miejscu przez niego wyznaczonym. Pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Umowa o pracę powinna być zawarta w formie pisemnej i określać strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki zatrudnienia i płacy, a w szczególności:

  • rodzaj pracy,
  • miejsce wykonywania pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy,
  • wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi pracy,
  • wymiar czasu pracy.

Warunki pracy

Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, a z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać 48 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym. Za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje dodatkowe wynagrodzenie lub czas wolny rozliczany na zasadach określanych w Kodeksie pracy.

Wymiar corocznego urlopu przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze godzin jest następujący:

  • 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;
  • 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.

Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

  • 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Co najmniej 2 tygodnie urlopu macierzyńskiego mogą przypadać przed przewidywaną datą porodu.

Kodeks pracy reguluje również szczegółowo sytuację pracowników przyjmujących dziecko na wychowanie.

Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu. W takim przypadku niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego udziela się pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko, na jego pisemny wniosek.

Pracownikowi-ojcu przysługuje urlop ojcowski w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia.

Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia.

Ponadto, pracownik może skorzystać z urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia, jeżeli z powodu stanu zdrowia dziecko wymaga osobistej opieki.

Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu. Powinno także uwzględniać ilość i jakość świadczonej pracy.

Aby chronić wynagrodzenie pracowników, polski Kodeks pracy zawiera zapis zabraniający pracownikowi zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia oraz przeniesienia takiego prawa na inną osobę.

Minimalne gwarantowane wynagrodzenie w 2013 r. wynosi 1600 zł brutto, dla pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin.

Ochrona pracy

Spory z zakresu prawa pracy rozstrzygają sądy pracy. Kodeks pracy stanowi jednak, że pracodawca i pracownik powinni dążyć do polubownego załatwienia sporu.

Kodeks postępowania cywilnego zawiera specjalne procedury dotyczące prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, których celem jest ułatwienie pracownikom dochodzenia swoich roszczeń.

W Polsce zasady prowadzenia akcji strajkowej regulowane są przez ustawę o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Ustawa ta nie przyznaje pracodawcy prawa do lokautu. Za nieprzestrzeganie prawa grozi kara grzywny lub kara ograniczenia wolności.

Uzupełnieniem wymogów dotyczących zarządzania kadrami są podstawowe reguły społeczne.

Firmy mogą z własnej inicjatywy swobodnie wychodzić poza minimalne prawne wymogi społeczne.

Procedury administracyjne

Pracodawca rozpoczynający działalność ma obowiązek, w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności, zawiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy.

Ubezpieczenia społeczne

Informacje na temat przesyłania danych pracowników do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), informacje na temat sposobu opłacania składek i procedury identyfikacji płatnika można znaleźć w następującym dokumencie:

Na stronie ZUS-u znaleźć można następujące procedury:

Źródła informacji

Sekcja Kadry na stronie katalogu usług Krajowej Izby Gospodarczej zawiera informacje i usługi związane z zatrudnieniem i zarządzaniem kadrami.

Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym ( IPED - Institute for Private Enterprise and Democracy) IPED przy Krajowej Izbie Gospodarczej opracował i upowszechnia wśród przedsiębiorstw standard zarządzania kapitałem ludzkim "Zatrudnienie Fair Play". To przedsięwzięcie przyczynia się do zminimalizowania dyskryminacji jako istotnego problemu rynku pracy. Stosowanie standardu pomaga przystosować przedsiębiorstwo i pracowników do zmian strukturalnych w gospodarce.

Programy

Krajowa Izba Gospodarcza prowadzi program Przedsiębiorstwo Fair Play promujący etykę przedsiębiorczości w kontaktach z klientami, partnerami, pracownikami, udziałowcami, społecznością lokalną oraz władzami lokalnymi i państwowymi, a także w przestrzeganiu przyjętych norm prawnych i społecznych.

Pomoc i porady

Pomoc i porady

Skontaktuj się z pobliską organizacją biznesową

UE prowadzi sieć Enterprise Europe Network zrzeszającą lokalne organizacje biznesowe w większości krajów EuropyEnglish, które mogą być w stanie Ci pomóc.

Wybierz swój kraj oraz miejscowość i wpisz zapytanie poniżej.

Dziękujemy! Państwa widomość została wysłana.
Z powodu problemów technicznych Państwa wiadomość nie została wysłana. Prosimy spróbować później.

Kraj

Austria

Feldkirch

Graz

Innsbruck

Klagenfurt

Linz

Salzburg

Wien

Belgia

Antwerpen

Arlon

Brugge

Brussels

Charleroi

Gent

Hasselt

Leuven

Libramont

Liège

Mons

Namur

Nivelles

Bułgaria

Dobrich

Plovidiv

Ruse

Sandanski

Sofia

Stara Zagora

Vratsa

Yambol

Chorwacja

Osijek

Rijeka

Split

Varazdin

Zagreb

Cypr

Nicosia

Czechy

Brno

Brno

Liberec

Ostrava

Ostrava

Pardubice

Plzen

Praha

Usti nad Labem

Dania

Aalborg

Copenhagen

Herning

Kolding

Næstved

Viborg

Estonia

Tallinn

Finlandia

Helsinki

Oulu

Tampere

Turku

Vantaa

Francja

Amiens

Annecy

Aulnat

Besançon

Bordeaux

Bourg en Bresse

Caen

Cayenne

Chalons-en-Champagne

Chambéry

Dijon

Fort-de-France

Grenoble

Lille

Limoges

Lyon

Marseille

Marseille

Montpellier

Montpellier

Nancy

Nantes

Orléans

Paris

Pointe-à-Pitre

Poitiers

Privas

Rennes

Rouen

Saint-Denis

Saint-Etienne

Strasbourg

Toulouse

Valence

Grecja

Athens

Heraklion

Ioannina

Kavala

Kozani

Thessaloniki

Tripolis

Volos

Hiszpania

Albacete

Alicante

Badajoz

Barcelona

Bilbao

Ciudad Real

Donostia- San Sebastian

Ferrol

Las Palmas de Gran Canaria

Llanera

Logroño

Madrid

Madrid

Murcia

Oviedo

Palma

Pamplona

Paterna (Valencia)

Santa Cruz de Tenerife

Santander

Santiago de Compostela

Sevilla

Toledo

Valencia

Valladolid

Vitoria- Gazteiz

Zaragoza

Holandia

Den Haag

Nieuwegein

Irlandia

Dublin

Litwa

Kaunas

Klaipėda

Vilnius

Luksemburg

Luxembourg

Malta

Pieta`

Niemcy

Berlin

Bremen

Bremenhaven

Chemnitz

Dresden

Düsseldorf

Erfurt

Frankfurt/Oder

Freiburg

Hamburg

Hannover

Kaiserslautern

Kiel

Konstanz

Leipzig

Magdeburg

Mannheim

Mülheim an der Ruhr

München

Potsdam

Reutlingen

Rostock

Saabrücken

Stuttgart

Trier

Ulm

Villingen-Schwenningen

Wiesbaden

Norwegia

Ås

Oslo

Stavanger

Tromsø

Polska

Bialystok

Gdańsk

Kalisz

Katowice

Kielce

Konin

Kraków

Lublin

Lublin

Olsztyn

Opole

Poznań

Rzeszów

Szczawno-Zdrój

Szczecin

Toruń

Warsaw

Warsaw

Warsaw

Wroclaw

Zielona Góra

Łódź

Portugalia

Aveiro

Braga

Coimbra

Évora

Faro

Funchal

Lisboa

Ponta Delgada

Porto

Rumunia

Arad

Bacau

Bucuresti

Cluj-Napoca

Constanta

Craiova

Galati

Iasi

Ramnicu Valcea

Timișoara

Slovenië

Koper

Ljubljana

Maribor

Szwecja

Borlänge

Göteborg

Jönköping

Kramfors

Luleå

Malmö

Örebro

Östersund

Stockholm

Umeå

Västerås

Växjö

Słowacja

Bratislava

Prešov

Węgry

Budapest

Debrecen

Eger

Győr

Miskolc

Nyíregyháza

Pécs

Szeged

Székesfehérvár

Zalaegerszeg

Włochy

Abruzzo

Aosta

Apulia

Ascoli Piceno

Basilicata

Bologna

Bologna

Cagliari

Calabria

Calabria

Campania

Catania

Florence

Genova

Gorizia

Milano

Molise

Naples

Palermo

Palermo

Perugia

Pesaro

Pisa

Pordenone

Ravenna

Rome

Rovereto

Sassari

Sicily

Terni

Torino

Trieste

Udine

Venezia

Venezia

Venezia

Zjednoczone Królestwo

Belfast

Bristol

Cambridge

Cardiff

Coventry

Inverness

London

Manchester

Newcastle

Yorkshire and Humber

Łotwa

Riga

Wpisz treść wiadomości tutaj *

* pole obowiązkowe (musisz wprowadzić dane)