Ścieżka nawigacji

Ochrona środowiska

Ostatnia aktualizacja 07/2011

Przedsiębiorstwa mają ogromny wpływ na środowisko. Dlatego muszą stosować się do przepisów UE dotyczących ochrony środowiska w wielu dziedzinach, takich jak jakość powietrza, substancje chemiczne czy gospodarowanie odpadami.

Przedsiębiorstwo przyjazne dla środowiska musi brać pod uwagę kwestie takie jak ograniczenie zanieczyszczenia, przeciwdziałanie zmianom klimatu, zachowanie różnorodności biologicznej i rozważniejsze wykorzystywanie zasobów naturalnych. Dlatego też uczyniono z nich priorytety szóstego wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska naturalnego.

Działania na rzecz zrównoważonego rozwoju można postrzegać jako inwestycję, przynoszącą długoterminowe korzyści dla przedsiębiorstwa. Przestrzeganie przepisów w zakresie ochrony środowiska pozwala również tworzyć nowe rynki dla produktów przyjaznych dla środowiska, a także sprzyja badaniom naukowym i innowacjom.

Unijna polityka ochrony środowiska opiera się na dwóch podstawowych zasadach:

  • zasada ostrożności – w przypadku gdy istnieje podejrzenie, że dane działanie lub polityka stanowi zagrożenie dla środowiska naturalnego lub zdrowia ludzi, podejmowane są środki nadzwyczajne
  •  zasada „zanieczyszczający płaci” – zanieczyszczający ponosi odpowiedzialność finansową za zapobieganie zagrożeniom oraz naprawianie szkód, jakie wyrządził środowisku.

Przedsiębiorstwa w UE muszą spełniać pewne wymogi w zakresie ochrony środowiska, które obejmują:

System handlu uprawnieniami do emisji

UE ustanowiła system handlu uprawnieniami do emisji, aby ograniczyć emisje gazów cieplarnianych, unikając nadmiernych kosztów. System ten obejmuje m.in. elektrownie, instalacje energetycznego spalania, rafinerie ropy naftowej, huty, odlewnie, cementownie, a także zakłady produkujące szkło, wapno, cegły, ceramikę, pulpę drzewną, papier i deski.

Operatorzy tego rodzaju instalacji zobowiązani są do monitorowania i zgłaszania emisji gazów cieplarnianych. Za każdą tonę wyemitowanych gazów cieplarnianych dany zakład musi zwrócić jedno zezwolenie na emisje, tzw. uprawnienie. System określa całkowitą liczbę uprawnień do emisji. Limit ten z czasem maleje, zmniejszając tym samym ilość emisji.

Część uprawnień rozdzielana jest bezpłatnie, operatorzy mogą je jednak również kupować na specjalnych aukcjach lub bezpośrednio od innych podmiotów objętych systemem. Operatorzy mogą więc:

  • wykorzystać swoje uprawnienia, aby zrekompensować emisje swojej instalacji
  • wprowadzić środki w celu ograniczenia emisji.

W tym drugim przypadku niewykorzystane uprawnienia mogą odsprzedać innym zakładom, które wykorzystają je do pokrycia swoich emisji. W ten sposób emisje ograniczane są w sposób możliwie najtańszy.

W 2009 r. europejscy prawodawcy postanowili udoskonalić system poprzez:

  • scentralizowane ustalanie limitu
  • uczynienie z systemu aukcji podstawowej metody rozdzielania uprawnień
  • wprowadzenie jednolitych zasad bezpłatnego rozdzielania uprawnień
  • objęcie systemem dalszych rodzajów gazów cieplarnianych oraz rozszerzenie go na kolejne sektory gospodarki.

Gospodarowanie odpadami

Przedsiębiorstwa muszą przestrzegać prawodawstwa w zakresie ograniczania ilości odpadów, ich recyklingu oraz ponownego wykorzystania.

Ekologiczne projektowanie produktów wykorzystujących energię

Kwestie związane z efektywnością energetyczną powinny zostać uwzględnione na wczesnym etapie projektowania produktu. Unia Europejska przyjęła przepisy, na mocy których produkty wykorzystujące energię, zwłaszcza te pozwalające na zaoszczędzenie sporej ilości energii, jak na przykład sprzęty elektryczne i elektroniczne oraz urządzenia grzewcze, muszą być projektowane w sposób zwiększający ich energooszczędność.

REACH

Celem systemu REACH jest zapewnienie, by najbardziej niebezpieczne substancje zastępowane były bezpieczniejszymi odpowiednikami. W związku z tym przedsiębiorstwa mają obowiązek wykazać, że produkowane lub wykorzystywane przez nie substancje są bezpieczne.

Ten wynikający z systemu REACH obowiązek obejmuje wszystkie firmy produkujące lub wykorzystujące substancje chemiczne.

Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola (IPPC)

IPPC obejmuje silnie zanieczyszczające sektory i przedsiębiorstwa związane z przemysłem energetycznym, metalurgicznym, mineralnym, chemicznym, a także z gospodarką odpadami i hodowlą zwierząt.

Aktywne w tych branżach zakłady produkcyjne określonej wielkości muszą uzyskać pozwolenie na swoją działalność oraz spełnić kryteria „najlepszych dostępnych technik" w zakresie zapobiegania zanieczyszczeniom, efektywności energetycznej oraz unieszkodliwiania odpadów. Za przyznawanie takich pozwoleń odpowiedzialne są władze krajowe.

Wykraczanie poza wymagania

Przedsiębiorstwa mogą z własnej inicjatywy stosować surowsze normy w zakresie ochrony środowiska, niż te przewidziane w przepisach prawnych.

LIFE+ zapewnia konkretne wsparcie w zakresie projektów ochrony środowiska i przyrody. Przewidziany na lata 2007-13 budżet programu w wysokości 2,1 miliarda euro przeznaczany jest na współfinansowanie projektów ochrony środowiska w trzech kategoriach: przyroda i różnorodność biologiczna, polityka ochrony środowiska i zarządzanie środowiskiem, działania informacyjno-komunikacyjne.

Program wspierania MŚP w przestrzeganiu przepisów w zakresie ochrony środowiska skierowany jest do małych firm, zwłaszcza do mikroprzedsiębiorstw, którym często brakuje zasobów i wiedzy fachowej, żeby zrozumieć, jaki wpływ wywierają na środowisko naturalne i jak mogą temu zaradzić. W ramach programu przedsiębiorstwa otrzymują środki finansowe, informacje i narzędzia, dzięki którym mogą funkcjonować w sposób bardziej przyjazny dla środowiska. Środki finansowe przeznaczone na poprawę wyników przedsiębiorstw w dziedzinie ochrony środowiska pochodzą z różnych źródeł.

Sieć Enterprise Europe Network udziela przedsiębiorstwom informacji i porad w zakresie norm ochrony środowiska.

Pomoc i porady

Pomoc i porady

Serwis „Twoja Europa - porady” udziela specjalistycznych porad dotyczących wszelkich problemów, które napotykają Państwo w innym kraju UE, wynikających z niewłaściwego stosowania prawa UE.

Enterprise Europe Network English i około 600 lokalnych punktów kontaktowychEnglish współpracują z lokalnymi organizacjami przedsiębiorców oraz pomagają firmom w prowadzeniu działalności na nowych rynkach, opracowywaniu nowych technologii i uzyskiwaniu na nie licencji oraz pozyskiwaniu finansowania UE.