Intellectuele eigendom - België

Bijgewerkt 10/2012

Wettelijke eisen

In België bestaan er verschillende beschermingsmiddelen voor intellectuele eigendom: het auteursrecht en de aanverwante rechten, het octrooi, het handelsmerk, het industrieel ontwerp of het gebruiksmodel en het kwekersrecht. Kwekersrechten verlenen hun titularissen een tijdelijke en territoriaal beperkte, exclusieve exploitatie van het teeltmateriaal van kweekproducten.

Omschrijving van intellectuele eigendom

Intellectuele eigendomsrechten

Industriële eigendomsrechten

Het octrooi biedt bescherming in de vorm van een titel van eigendomsrecht. Met een octrooi kan een eigenaar derden verbieden zijn uitvinding gedurende een bepaalde tijd en op een bepaald grondgebied zonder zijn toelating te fabriceren, te gebruiken of in de handel te brengen. Een uitvinding is octrooieerbaar als ze:

nieuw is;
het resultaat is van uitvinderswerkzaamheid;
geschikt is voor industriële toepassingen.
Wet van 28 maart 1984 op de uitvindingsoctrooien

De beschermingsduur bedraagt 20 jaar. Deze duur kan in bepaalde gevallen langer zijn.

Geldigheidsperiode, verval en nietigverklaring
Octrooien

Het handelsmerk maakt het mogelijk te bepalen van welke onderneming de producten en diensten afkomstig zijn en garandeert ook de identificatie ervan bij de gebruiker. Om te beschikken over de exclusieve rechten voor het gebruik ervan dient het merk te zijn geregistreerd. Het dient onderscheidend, toelaatbaar en beschikbaar te zijn.

Benelux-verdrag van 25 februari 2005 inzake intellectuele eigendom

Een handelsmerk is 10 jaar beschermd in de hele Benelux.

Handelsmerken

De bescherming van industriële ontwerpen en gebruiksmodellen is van toepassing op een deel of het geheel van het product aan de hand van de volgende kenmerken:

de lijnen;
de omtrek;
de kleuren;
de vormgeving;
de textuur;
of de materialen.

Industriële ontwerpen zijn tweedimensionaal, gebruiksmodellen hebben een driedimensionale vorm. Bescherming wordt toegekend aan industriële ontwerpen en gebruiksmodellen die nieuw zijn en een individueel karakter hebben.

De beschermingsduur bedraagt vijf jaar en kan viermaal worden verlengd.

Industriële ontwerpen en gebruiksmodellen

Kwekersrechten verlenen hun titularissen een exclusieve exploitatie van het teeltmateriaal van kwekersrecht, zij het tijdelijk en territoriaal beperkt. Om te worden bescermd, moeten plantenrassen:

nieuw zijn;
onderscheidend zijn;
voldoende homogeniteit bezitten;
en bestendig zijn.
Wet van 20 mei 1975 tot bescherming van kweekproducten

De beschermingsduur bedraagt 25 jaar voor bomen en wijnstokken en 20 jaar voor de andere plantensoorten.

Geldigheidsperiode, verval en nietigverklaring
Kweekproducten

Auteursrecht

Het auteursrecht en de aanverwante rechten het auteursrecht en aanverwante rechten worden toegekend aan:

auteurs van werken van letterkunde en kunst;
uitvoerende kunstenaars;
producenten van fonogrammen en producenten van eerste vastleggingen van films;
omroeporganisaties;
producenten van databanken.

Het werk dient origineel te zijn en in een concrete vorm te zijn gegoten waardoor communicatie met het publiek mogelijk is.

Het auteursrecht en aanverwante rechten

Het auteursrecht eindigt 70 jaar na de dood van de maker.

Auteursrecht

Organen ter bescherming van intellectuele eigendom

De Dienst voor de Intellectuele Eigendom (DIE) is de officiële instantie voor de registratie van handelsmerken, industriële ontwerpen en gebruiksmodellen in de Benelux.

Dienst voor de Intellectuele Eigendom (DIE)

Optreden tegen namaak en piraterij

De kwestie van de intellectuele rechten werd gecentraliseerd bij bepaalde rechtbanken (in de regel bij de rechtbanken van koophandel die zitting houden in de zetel van een hof van beroep).

Optreden tegen namaak, piraterij en andere inbreuken op intellectuele rechten

Investeringen in innovatie en onderzoek worden aangemoedigd door eigendomsrechten.

Administratieve procedures

Registratiekantoor

Octrooi

Octrooiaanvragen worden ingediend bij de Dienst voor de Intellectuele Eigendom (DIE) Bij deze aanvraag dienen er belastingen te worden betaald.

Indienen van een aanvraag voor octrooibescherming in België
Belastingen bij het indienen van een octrooiaanvraag
Dienst voor de Intellectuele Eigendom
Formulieren voor octrooien

Handelsmerk

Het registreren van een merk en het betalen van de belastingen geschiedt bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE).

Indienen van een aanvraag voor een Benelux-merk
Belastingen bij het indienen van een merk
Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom
Formulieren voor handelsmerken

Industriële ontwerpen en gebruiksmodellen

Het registreren van industriële ontwerpen of gebruiksmodellen geschiedt bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE).

Indienen van een aanvraag voor Benelux-industriële ontwerpen of Benelux-gebruiksmodellen
Belastingen te betalen bij het indienen van industriële ontwerpen of gebruiksmodellen
Formulieren voor industriële ontwerpen en gebruiksmodellen

Certificaat voor kwekersrechten

Certificaten voor kwekersrechten worden aangevraagd bij de DIE. Bij ontvangst van het volledige dossier (formulieren en betaling van de indieningsbelasting) worden een indieningsdatum en een officieel nummer toegekend aan de aanvraag.

Aanvraag certificaat voor kwekersrechten
Formulieren voor het aanvragen van kwekersrechten

Auteursrecht

Het auteursrecht ontstaat automatisch door de creatie van een origineel werk. Het is het dus niet nodig administratieve formaliteiten te vervullen om het auteursrecht te verkrijgen. Het is echter nuttig het werk te registreren zodat kan worden bewezen dat het op een bepaalde datum bestond. Voor het verkrijgen van een vaste datum kan men hetzij:

zich wenden tot de Federale Overheidsdienst Financiën;
hetzij samen met een notaris een authentieke akte opmaken die het bestaan van het werk vermeldt;
of een i-DEPOT-envelop indienen bij het BBIE.
Federale Overheidsdienst Financiën
Een i-DEPOT indienen

Zie ook de wetgeving over dit onderwerp in:

Intellectuele eigendom - België