Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Οι ιδρυτικές αρχές της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Αρχεία   Αρχεία   Αρχεία   Αρχεία

Οι ιδρυτικές αρχές της Ένωσης


Αξίες και στόχοι της Ένωσης


Εισαγωγή
Ίδρυση της Ένωσης
Οι αξίες της Ένωσης
Οι θεμελιώδεις αρχές
Οι στόχοι της Ένωσης
Τα θεμελιώδη δικαιώματα
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο προοίμιο του σχεδίου της συνταγματικής συνθήκης έχει τεθεί ως προμετωπίδα μια παράθεση από το έργο του Θουκυδίδη: «Χρώμεθα γαρ πολιτεία ... και όνομα μεν διά το μη ες ολίγους άλλ' ες πλείονας οικείν δημοκρατία κέκληται».

Υπενθυμίζοντας, μεταξύ άλλων, την πολιτισμική, θρησκευτική και ανθρωπιστική κληρονομιά της Ευρώπης και κάνοντας αναφορά στη θέληση των ευρωπαϊκών λαών να υπερβούν τις παλαιές τους διχόνοιες, για να σφυρηλατήσουν το κοινό τους πεπρωμένο, το προοίμιο επαναλαμβάνει κατά μεγάλο μέρος τα θέματα που θίγονται στα προοίμια των υφιστάμενων συνθηκών. Έχουν επιπλέον προστεθεί νέα θέματα, κυρίως το θέμα του ανθρωπισμού αλλά και ο ορθός λόγος και η εθνική ταυτότητα των λαών. Η σκοπιμότητα της προσθήκης στο προοίμιο μιας ενδεχόμενης αναφοράς στον Θεό ή στις χριστιανικές αξίες και στην ελληνο-ρωμαϊκή κληρονομιά συζητήθηκε εκτενώς στα πλαίσια της Συνέλευσης. Τελικώς το προοίμιο κάνει αναφορά στην «πολιτιστική, τη θρησκευτική και την ανθρωπιστική κληρονομιά», μια λύση που έγινε αποδεκτή από όλα τα μέλη της Συνέλευσης.

Αν και ο τίτλος I του πρώτου μέρους του συνταγματικού σχεδίου είναι «Ορισμός και στόχοι της Ένωσης», ο πολίτης δεν θα βρει στο σημείο αυτό ένα σαφή ορισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που να απαριθμεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Ο ορισμός δίδεται εμμέσως στα έξι πρώτα άρθρα που αφορούν την ίδρυση της Ένωσης, τις αξίες και τους στόχους, τις θεμελιώδεις ελευθερίες, τις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών και τη νομική προσωπικότητα.
Ο δεύτερος τίτλος αυτού του πρώτου μέρους περιλαμβάνει τις διατάξεις που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα (άρθρο I-7) και την ιθαγένεια (άρθρο I-8). Έτσι, ο Χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, που έως τότε δεν είχε νομική ισχύ, ενσωματώνεται στο Σύνταγμα και εντάσσεται στο μέρος II του συνταγματικού κειμένου. Το στοιχείο αυτό αντιπροσωπεύει μια πολύ σημαντική πρόοδο.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Στο άρθρο I-1, το Σύνταγμα ιδρύει την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εμπνέεται από τη βούληση των πολιτών και των κρατών της Ευρώπης να χτίσουν ένα κοινό μέλλον. Τα κράτη μέλη εκχωρούν αρμοδιότητες στην Ένωση για να επιτύχουν τους κοινούς τους στόχους, ενώ αυτή συντονίζει τις πολιτικές των κρατών μελών που στοχεύουν στην επίτευξη των στόχων αυτών και ασκεί τις αρμοδιότητες που της θέτει το Σύνταγμα.

Η διατύπωση που έχει υιοθετήσει η Συνέλευση είναι συνταγματικής φύσεως διότι «το Σύνταγμα ιδρύει την Ευρωπαϊκή Ένωση» ενώ, στις τρέχουσες συνθήκες, τα «Υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη» είναι εκείνα που ιδρύουν την Ένωση και την Κοινότητα μεταξύ τους. Αυτή η γλώσσα που ταιριάζει στις διεθνείς συνθήκες αντικαθίσταται από μια νέα διατύπωση που αναδεικνύει τον συνταγματικό χαρακτήρα της νέας συνθήκης.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η Ένωση βασίζεται, σύμφωνα με την πρόταση της Συνέλευσης, στις αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι αξίες αυτές, που συνοψίζονται στο άρθρο I-2, είναι κοινές για τα κράτη μέλη. Επιπλέον, οι κοινωνίες των κρατών μελών χαρακτηρίζονται από τον πλουραλισμό, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την απαγόρευση των διακρίσεων. Οι αξίες αυτές παίζουν σημαντικό ρόλο, κυρίως σε δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις. Πρώτον, ο σεβασμός των αξιών αυτών αποτελεί προϋπόθεση για κάθε προσχώρηση νέου κράτους μέλους στην Ένωση σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο I-57. Δεύτερον, η μη τήρηση των αξιών αυτών μπορεί να οδηγήσει στην κατάργηση των δικαιωμάτων συμμετοχής ενός κράτους μέλους στην Ένωση (άρθρο I-58).

Σε σχέση με τα ήδη ισχύοντα, η Συνέλευση συμπεριέλαβε νέες αξίες, κυρίως την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ισότητα καθώς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των κοινωνιών των κρατών μελών όπως αναφέρθηκε πιο πάνω.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ

Σε ό,τι αφορά στις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών, η Συνέλευση συγκέντρωσε τις σχετικές διατάξεις των εν ισχύ συνθηκών στο άρθρο I-5. Πρόκειται κυρίως για το σεβασμό της εθνικής ταυτότητας καθώς και των θεμελιωδών πολιτικών και συνταγματικών δομών των κρατών μελών. Η αρχή της καλόπιστης συνεργασίας περιλαμβάνεται επίσης στο άρθρο αυτό.

Το άρθρο I-6 δίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση νομική προσωπικότητα. Πρόκειται για πρόοδο που ήταν ακόμα αδιανόητη κατά τη διακυβερνητική διάσκεψη στη Νίκαια το 2000. Με τη συγχώνευση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η νέα Ένωση θα έχει το δικαίωμα να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες, όπως ακριβώς η Ευρωπαϊκή Κοινότητα σήμερα, χωρίς ωστόσο να θίγεται η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών.

Ο τίτλος III, που περιλαμβάνει τα άρθρα I-9 έως I-17, καθορίζει τις αρμοδιότητες της Ένωσης . Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί του δικαίου των κρατών μελών, αρχή την οποία ανέπτυξε και καθιέρωσε το Δικαστήριο, ενσωματώθηκε επισήμως στο άρθρο I-10.

Το άρθρο I-4 του συνταγματικού σχεδίου εγγυάται την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων στην Ένωση και απαγορεύει αυστηρά κάθε διάκριση λόγω ιθαγένειας.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Το άρθρο I-3 του συνταγματικού σχεδίου, που περιλαμβάνει τους εσωτερικούς και εξωτερικούς στόχους της Ένωσης, συγχωνεύει τις διατάξεις της συνθήκης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση (συνθήκη ΕΕ) με τις διατάξεις της συνθήκης ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (συνθήκη ΕΚ). Οι στόχοι αυτοί πρέπει να καθοδηγούν την Ένωση στη χάραξη και την εφαρμογή όλων των πολιτικών της.

Οι κύριοι στόχοι της Ένωσης είναι πλέον η προαγωγή της ειρήνης, των αξιών της και της ευημερίας των λαών της.

Στους στόχους που περιλαμβάνονται σήμερα στις συνθήκες, το σχέδιο του Συντάγματος προσθέτει την προώθηση της επιστημονικής και τεχνικής προόδου και της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών καθώς και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Στην οικονομική και κοινωνική συνοχή παρέχεται μια γεωγραφική διάσταση. Η πολιτισμική και γλωσσική πολυμορφία καθώς και η προστασία και ανάπτυξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης αποτελούν επίσης στόχους της Ένωσης.

Επιπλέον, το άρθρο ορίζει ως στόχο της Ένωσης μια ενιαία αγορά, βασισμένη στον ελεύθερο και ανόθευτο ανταγωνισμό, καθώς και έναν χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης χωρίς εσωτερικά σύνορα. Το άρθρο I-4, που αφιερώνεται επίσης στην εσωτερική αγορά, εγγυάται την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και κεφαλαίων καθώς και την ελευθερία εγκατάστασης στην Ένωση.

Η παράγραφος 4 του άρθρου I-3 είναι αφιερωμένη στην προώθηση των αξιών και των συμφερόντων της Ένωσης στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο. Η παράγραφος αυτή συγκεντρώνει τους στόχους, που αναφέρονται και στη συνθήκη ΕΕ, οι οποίοι αφορούν την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας καθώς και τις διατάξεις τις συνθήκης ΕΚ τις σχετικές με τη συνεργασία για την ανάπτυξη. Η Συνέλευση προτείνει να συμπεριληφθεί στο σημείο αυτό ως νέος στόχος η προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού σε διεθνές επίπεδο.

Τέλος, στο μέρος III του συνταγματικού σχεδίου, τα άρθρα III-1 έως III-6 περιέχουν διατάξεις που προβλέπουν πιο συγκεκριμένες απαιτήσεις από τις οποίες η Ένωση πρέπει να εμπνευστεί για την εφαρμογή του Συντάγματος. Πρόκειται κυρίως για την ισότητα μεταξύ των ανδρών και των γυναικών, την προστασία του περιβάλλοντος και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, την προστασία των καταναλωτών και τη συνεκτίμηση του ιδιάζοντος χαρακτήρα των υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος. Η Συνέλευση προτείνει να προστεθεί ως άλλος ένας στόχος το άρθρο III-3, που καθιερώνει την καταπολέμηση κάθε διάκρισης λόγω φύλου, φυλετικής η εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού, υιοθετώντας τη διατύπωση του άρθρου 13 της συνθήκης ΚΕ.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η Συνέλευση προσφέρει σημαντικές προόδους. Το άρθρο I-7 του σχεδίου Συντάγματος επαναλαμβάνει την εγγύηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Συνθήκης ΕΕ και κάνει μνεία στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), καθώς και στις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών. Το εν λόγω άρθρο ανοίγει επίσης τον δρόμο για την επίσημη προσχώρηση της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών.

Επιπλέον, η Συνέλευση πέτυχε συναίνεση η οποία επιτρέπει την ένταξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, που εγκρίθηκε επίσημα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας τον Δεκέμβριο του 2000, στο Μέρος II του Συντάγματος. Με τον τρόπο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει έναν κατάλογο θεμελιωδών δικαιωμάτων που θα είναι νομικά δεσμευτικός για την Ένωση, τα όργανα και τις υπηρεσίες της, καθώς και για τα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης. Η συμπερίληψη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων δεν θίγει την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών.

Θα ερμηνεύεται από τις δικαστικές αρχές της Ένωσης και των κρατών μελών. Η Συνέλευση τροποποίησε ελάχιστα τη δομή του Χάρτη προκειμένου να τον προσαρμόσει στις αλλαγές που εισήχθησαν από το σχέδιο της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης.

Με την συμπερίληψή του, ο Χάρτης, ο οποίος εμπεριέχει τα πρόσθετα δικαιώματα που δεν περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, και κυρίως τα κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων, την προστασία των δεδομένων, τη βιοηθική ή το δικαίωμα χρηστής διαχείρισης, καθίσταται οικείος στους πολίτες, που θα είναι καλύτερα ενήμεροι σχετικά με τα δικαιώματά τους.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-1 Ίδρυση της Ένωσης -
I-2 Οι αξίες της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
I-3 Οι στόχοι της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
I-4 Οι θεμελιώδεις ελευθερίες και η απαγόρευση των διακρίσεων -
I-5 Σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών -
I-6 Νομική προσωπικότητα Νέα διάταξη
I-7 Θεμελιώδη δικαιώματα Σημαντικές τροποποιήσεις
I-8 Η ιθαγένεια της Ένωσης -
I-10 Το δίκαιο της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
I-57 Κριτήρια επιλεξιμότητας και διαδικασία προσχώρησης στην Ένωση -
I-58 Αναστολή του δικαιώματος συμμετοχής στην Ένωση -
Μέρος II Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης -

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περιεχόμενα ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο της Συνέλευσης.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας