Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site
De resultaten van de Europese Conventie Sla taalkeuze over en ga direct naar lijst met samenvattingen (toegangstoets=1)
EUROPA > Samenvattingen van de wetgeving > De grondbeginselen van de Unie

DE OPBOUW VAN EUROPA AAN DE HAND VAN DE VERDRAGEN >

Archief   Archief   Archief   Archief

De grondbeginselen van de Unie


Lidmaatschap van de Unie


Inleiding
Criteria om in aanmerking te komen en procedure voor toetreding
Schorsing van de lidmaatschapsrechten van de Unie
Vrijwillige terugtrekking uit de Unie
Overzichtstabel

INLEIDING

De Conventie stelt een aantal kleine wijzigingen voor in de bepalingen met betrekking tot het lidmaatschap van de Unie en de toetredingsprocedure. De criteria van Kopenhagen, die in 1993 tijdens de Europese Raad in de Deense hoofdstad zijn vastgelegd en waarin de voorwaarden voor toetreding tot de Unie worden uiteengezet, zijn niet in de ontwerp-Grondwet opgenomen.

De bepalingen inzake de mogelijkheid om een lidstaat bepaalde rechten te ontnemen indien deze lidstaat de fundamentele waarden van de Unie schendt, zijn ongewijzigd overgenomen.

Daarentegen stelt de Conventie een clausule voor vrijwillige terugtrekking voor, waarmee lidstaten voor het eerst de mogelijkheid krijgen om uit de Unie te treden. Dat is een belangrijke vernieuwing.

[ Begin pagina ]

CRITERIA OM IN AANMERKING TE KOMEN EN PROCEDURE VOOR TOETREDING

In artikel I-1 van het ontwerp-Verdrag voor een Grondwet is bepaald dat de Unie openstaat voor alle Europese staten die haar waarden eerbiedigen en die zich ertoe verbinden deze gezamenlijk te bevorderen.

De criteria en de procedure voor toetreding worden uiteengezet in artikel I-57 van de ontwerp-Grondwet. De Conventie heeft geen grote wijzigingen aangebracht in de bepalingen van de huidige Verdragen. In artikel I-57 wordt gesteld dat de Unie openstaat voor alle Europese staten die de in artikel I-2 bedoelde waarden eerbiedigen en zich ertoe verbinden deze gezamenlijk te bevorderen. In dit artikel is een aantal criteria toegevoegd aan de huidige bepalingen. Deze betreffen eerbied voor de menselijke waardigheid en gelijkheid. Verder is bepaald dat de samenlevingen van de lidstaten moeten worden gekenmerkt door "pluralisme, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, solidariteit en non-discriminatie".

De Conventie houdt vast aan de toetredingsprocedure. Het Europees Parlement moet goedkeuring verlenen voor toetreding van een nieuwe lidstaat, maar voortaan is hiervoor een eenvoudige meerderheid van stemmen voldoende (nu geldt nog de eis van een absolute meerderheid van de leden van het Europees Parlement). Goedkeuring wordt dus gemakkelijker.

[ Begin pagina ]

SCHORSING VAN DE LIDMAATSCHAPSRECHTEN VAN DE UNIE

In de huidige Verdragen is de mogelijkheid verankerd om de lidmaatschapsrechten van de Unie te schorsen indien een ernstige en voortdurende inbreuk door een lidstaat op de fundamentele waarden van de Unie wordt geconstateerd. In een dergelijk geval kan de Raad van Ministers het stemrecht van de betrokken lidstaat schorsen, evenals een aantal andere rechten waarover deze lidstaat uit hoofde van de Grondwet beschikt. In de ontwerp-Grondwet zijn deze bepalingen inhoudelijk niet gewijzigd. In de procedure is enkel de eventuele raadpleging van onafhankelijke deskundigen (het "comité van wijzen") geschrapt.

[ Begin pagina ]

VRIJWILLIGE TERUGTREKKING UIT DE UNIE

In de huidige Verdragen zijn geen bepalingen opgenomen voor het geval dat een lidstaat zich uit de Unie wil terugtrekken. De Verdragen worden voor onbepaalde tijd gesloten. Het enige precedent terzake vormt de terugtrekking van Groenland in 1985. Groenland werd in 1979 autonoom ten opzichte van Denemarken en besloot toen uit de Unie te treden. Het vertrek van Groenland werd mogelijk nadat alle lidstaten een wijziging van de Verdragen hadden geratificeerd. De Conventie stelt in artikel I-59 van de Grondwet een clausule voor vrijwillige terugtrekking voor, wat een belangrijke vernieuwing vormt.

Een lidstaat kan te allen tijde besluiten zich terug te trekken. Dit staat geheel los van herzieningen van de Grondwet of andere voorwaarden. De lidstaat die zich wil terugtrekken, stelt de Europese Raad hiervan in kennis en deze neemt het verzoek vervolgens in behandeling. De Unie onderhandelt met de betrokken lidstaat over een overeenkomst waarin de voorwaarden voor terugtrekking en de toekomstige betrekkingen van de lidstaat met de Unie worden vastgelegd. Deze overeenkomst wordt namens de Unie door de Raad van ministers met gekwalificeerde meerderheid van stemmen gesloten, na goedkeuring door het Europees Parlement. De vertegenwoordiger van de zich terugtrekkende lidstaat neemt niet deel aan de beraadslagingen en de stemming van de Raad.

De Grondwet is niet meer op de betrokken staat van toepassing met ingang van de datum van inwerkingtreding van de terugtrekkingsovereenkomst of, bij gebreke daarvan, twee jaar na kennisgeving aan de Raad. Dit houdt in dat de terugtrekking ook in werking kan treden indien de Unie daarvoor geen groen licht heeft gegeven. Deze clausule voor vrijwillige terugtrekking vormt dan ook een belangrijke vernieuwing. De leden van de Conventie zijn van mening dat ieder land vrij moet kunnen besluiten de Unie te verlaten, mits de voorwaarden voor terugtrekking voor alle partijen aanvaardbaar zijn en hun respectieve rechten daarbij zijn gewaarborgd.

Een lidstaat die zich uit de Unie heeft teruggetrokken, kan volgens de normale procedure van artikel I-57 opnieuw tot de Unie toetreden.

[ Begin pagina ]

OVERZICHTSTABEL

Artikel Onderwerp Opmerkingen
I-1 Instelling van de Unie -
I-2 Waarden van de Unie Belangrijke wijzigingen
I-57 Criteria om in aanmerking te komen en procedure voor toetreding -
I-58 Schorsing van de lidmaatschapsrechten van de Unie -
I-59 Vrijwillige terugtrekking uit de Unie Nieuwe bepalingen

[ Begin pagina ] [ Vorige tekst ] [ Volgende ] [ Inhoudsopgave ]


De informatiebladen zijn alleen ter informatie van het publiek bedoeld. Zij zijn voor de Europese Commissie juridisch niet bindend, beogen geen volledigheid en hebben geen interpretatieve waarde wat de tekst van de Conventie betreft.


Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site | Bovenkant pagina