Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Οι πολιτικές της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Αρχεία   Αρχεία   Αρχεία   Αρχεία

Οι πολιτικές της Ένωσης


Η εξωτερική δράση


Εισαγωγή
Η κοινή εμπορική πολιτική
Η πολιτική της συνεργασίας για την ανάπτυξη
Η συνεργασία με τρίτες χώρες
Η ανθρωπιστική βοήθεια
Τα περιοριστικά μέτρα
Οι διεθνείς συμφωνίες
Η Ένωση και το εγγύς περιβάλλον της
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο σχέδιο Συντάγματος για την Ευρώπη, τα μέλη προχώρησαν σε μια ουσιαστική αναδιατύπωση των διατάξεων που αφορούν την εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Έτσι, οι σημαντικές τροποποιήσεις και οι νέες διατάξεις έρχονται για να ενισχύσουν το υπάρχον σύστημα προκειμένου η δράση της Ένωσης στον κόσμο να κερδίσει σε αποτελεσματικότητα και προβολή.

Η Ένωση λαμβάνει τη διεθνή νομική προσωπικότητα (άρθρο I-6) και διαδέχεται την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως υπάρχουν σήμερα, ως προς όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους.

Η κατάργηση του συστήματος πυλώνων στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής είναι μία από τις σημαντικότερες συνδρομές του συνταγματικού σχεδίου. Οι διατάξεις σχετικά με την εξωτερική δράση της Ένωσης εντάσσονται πλέον σε ενιαίο τίτλο που πραγματεύεται όλες τις πλευρές της εξωτερικής δράσης της Ένωσης:

Ως προς το θεσμικό πλαίσιο, εισήχθησαν δύο μεγάλες καινοτομίες από το σχέδιο του Συντάγματος. Πρόκειται, κατά πρώτον, για τη δημιουργία της θέσης του Υπουργού Εξωτερικών . Η προσωπικότητα αυτή θα είναι ταυτοχρόνως εντολοδόχος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη διαχείριση και την εκτέλεση της ΚΕΠΠΑ και ένας από τους αντιπροέδρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής . Θα είναι επιφορτισμένος, στα πλαίσια αυτού του θεσμικού οργάνου, με τις εξωτερικές σχέσεις και τον συντονισμό των άλλων ζητημάτων εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Επιπλέον, το Σύνταγμα προβλέπει τη δημιουργία της θέσης του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο οποίος θα έχει ως καθήκον, μεταξύ άλλων, τη διασφάλιση στο επίπεδό του της εξωτερικής αντιπροσώπευσης της Ένωσης για τα θέματα που αφορούν την ΚΕΠΠΑ, με επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Υπουργού Εξωτερικών.

Το άρθρο III-193 του σχεδίου του Συντάγματος αναλύει λεπτομερώς τους στόχους της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, το Συμβούλιο των Υπουργών και η Επιτροπή, βοηθούμενοι από τον Υπουργό Εξωτερικών, πρέπει να διασφαλίσουν τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων τομέων της εξωτερικής δράσης και μεταξύ αυτών και των εσωτερικών πολιτικών.

Αυτό το συνθετικό δελτίο πραγματεύεται τις κύριες τροποποιήσεις που επιφέρονται από το σχέδιο Συντάγματος στο τομέα της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Οι τροποποιήσεις που αφορούν την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και την πολιτική άμυνας αποτελούν αντικείμενο δύο άλλων ξεχωριστών δελτίων.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΚΟΙΝΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Το άρθρο I-12 του σχεδίου του Συντάγματος ορίζει σαφώς την κοινή εμπορική πολιτική ως αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης. Το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω πολιτικής επεκτείνεται εφεξής στις άμεσες ξένες επενδύσεις (άρθρο III-217). Ωστόσο, οι συμφωνίες στο τομέα των μεταφορών παραμένουν εκτός της κοινής εμπορικής πολιτικής.

Όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, οι διατάξεις του νυν άρθρου 133 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (συνθήκη ΕΚ) απλοποιούνται. Εντούτοις, η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία δεν επεκτείνεται στο σύνολο της κοινής εμπορικής πολιτικής. Πράγματι, το σχέδιο του Συντάγματος διατηρεί την αρχή της παραλληλίας μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών κανόνων που καθορίστηκαν στη Νίκαια . Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, οι αποφάσεις λαμβάνονται ομοφώνως μέσω διαπραγμάτευσης και σύναψης συμφωνιών στους τομείς του εμπορίου υπηρεσιών που συνεπάγονται μετακινήσεις προσώπων και ορισμένες εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας, όταν οι εν λόγω συμφωνίες περιλαμβάνουν διατάξεις για τις οποίες απαιτείται ομοφωνία για την έγκριση εσωτερικών κανόνων. Το σχέδιο του Συντάγματος προβλέπει επίσης ψηφοφορία με ομοφωνία όταν πρόκειται για συμφωνίες στον τομέα του εμπορίου πολιτιστικών και οπτικοακουστικών υπηρεσιών, όταν υπάρχει κίνδυνος αυτές οι υπηρεσίες να θίξουν την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία της Ένωσης.

Όσον αφορά τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, το σχέδιο του Συντάγματος επιτυγχάνει σημαντική πρόοδο. Πράγματι, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , το οποίο στα πλαίσια της Συνθήκης ΕΚ δεν διαδραματίζει κανέναν ρόλο όσον αφορά την εμπορική πολιτική, παρεμβαίνει εφεξής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Συνεπώς, η νομοθετική διαδικασία (τρέχουσα διαδικασία συναπόφασης) βρίσκει εφαρμογή σε όλες τις αυτόνομες νομοθετικές πράξεις της εμπορικής πολιτικής. Όλες οι εμπορικές συμφωνίες υποβάλλονται επίσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς έγκριση. Τέλος, το ΕΚ ενημερώνεται σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων των εμπορικών συμφωνιών.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Σύμφωνα με το άρθρο I-13 του σχεδίου του Συντάγματος, η Ένωση έχει συντρέχουσες αρμοδιότητες με τα κράτη μέλη στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Η άσκηση της αρμοδιότητας της Ένωσης δεν κωλύει την άσκηση των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών. Συνεπώς, η Ένωση θα ασκεί αυτόνομη αναπτυξιακή πολιτική, ενώ αυτή η πολιτική δεν αποτελεί προς το παρόν παρά πολιτική συμπληρωματική προς εκείνες που ασκούν τα κράτη μέλη (άρθρο 177, παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ). Το σχέδιο του Συντάγματος διευκρινίζει ότι η κοινοτική πολιτική της συνεργασίας για την ανάπτυξη και οι πολιτικές των κρατών μελών αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοενισχύονται.

Επισημαίνεται ότι το σχέδιο του Συντάγματος δηλώνει πλέον σαφέστερα τον περιορισμό και, μακροπρόθεσμα, την εξάλειψη της φτώχιας ως κύριο στόχο της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Η Ένωση πρέπει να λάβει υπόψη αυτόν τον στόχο κατά την εφαρμογή πολιτικών που θεωρείται πιθανό να επηρεάσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

Το σχέδιο του Συντάγματος περιλαμβάνει τις διατάξεις του άρθρου 181 A της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με την οικονομική, τεχνική και χρηματοοικονομική συνεργασία με τις τρίτες χώρες (εκτός των αναπτυσσόμενων χωρών), εισάγοντας τη νομοθετική διαδικασία για τη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον, όταν απαιτείται επείγουσα παροχή χρηματοοικονομικής συνδρομής, το Συμβούλιο θα δύναται να αποφασίζει, μετά από πρόταση της Επιτροπής, με ειδική πλειοψηφία, αντί να είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το άρθρο 308 της Συνθήκης ΕΚ, το οποίο προβλέπει ομοφωνία, όπως ισχύει σήμερα (άρθρο III-222).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Το σχέδιο του Συντάγματος, στο άρθρο του III-223, παρέχει στην Ένωση κατάλληλη νομική βάση για την άσκηση δράσεων στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι εν λόγω δράσεις είναι σύμφωνες με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, ιδιαίτερα με τις αρχές της αμεροληψίας και της αποφυγής διακρίσεων.

Η νομοθετική διαδικασία εφαρμόζεται για τον καθορισμό του πλαισίου εφαρμογής των δράσεων ανθρωπιστικής βοήθειας που αποφασίζει η Ένωση.

Προκειμένου να καθοριστεί ένα πλαίσιο για την κοινή συμβολή των νέων της Ευρώπης στις ανθρωπιστικές δράσεις της Ένωσης, το σχέδιο του Συντάγματος προβλέπει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Σώματος Εθελοντών Ανθρωπιστικής βοήθειας.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

Όσον αφορά τα περιοριστικά μέτρα (διακοπή ή περιορισμό των οικονομικών και χρηματοοικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες), το σχέδιο του Συντάγματος προτείνει προσέγγιση δύο σταδίων. Η επιβολή κυρώσεων προς τρίτες χώρες από το Συμβούλιο των Υπουργών με ειδική πλειοψηφία υπόκειται σε προηγούμενη απόφαση της Ένωσης στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, κατ' αρχήν με ομοφωνία.

Το άρθρο III-224 του σχεδίου του Συντάγματος διέπει τις οικονομικές και χρηματοοικονομικές κυρώσεις κατά των κρατών μελών, καθώς επίσης και των φυσικών ή νομικών προσώπων, των μη κρατικών ομάδων ή οντοτήτων. Οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε όλους τους εν λόγω μη κρατικούς φορείς απαιτούν προς το παρόν την προσφυγή στο άρθρο 308 της συνθήκης ΕΚ και, ως εκ τούτου, ομοφωνία.

Τέλος, επισημαίνεται ότι οι διατάξεις που αφορούν τα περιοριστικά μέτρα δεν αποτελούν μέρος του κεφαλαίου που αφορά στην ΚΕΠΠΑ, και συνεπώς υπάγονται στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου . Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι επίσης αρμόδιο να αποφαίνεται σχετικά με τις προσφυγές που αφορούν τον έλεγχο της νομιμότητας των περιοριστικών μέτρων που λαμβάνει το Συμβούλιο των Υπουργών έναντι φυσικών ή νομικών προσώπων.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

Όσον αφορά την αρμοδιότητα της Ένωσης να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες, το άρθρο III-225 του σχεδίου του Συντάγματος θεσμοθετεί τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις εννοούμενες εξωτερικές αρμοδιότητες . Συνεπώς, η Ένωση μπορεί να συνάπτει τις εν λόγω συμφωνίες όταν προβλέπονται από το Σύνταγμα ή όταν είναι αναγκαίες για την επίτευξη ενός εκ των στόχων οι οποίοι καθορίζονται από το Σύνταγμα και, επίσης, όταν προβλέπονται σε δεσμευτική νομοθετική πράξη της Ένωσης ή θίγουν εσωτερική πράξη της Ένωσης.

Ισχύει το ίδιο για τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις αποκλειστικές αρμοδιότητες ανά τομέα. Πράγματι, στο άρθρο 12, παράγραφος 2 του Συντάγματος προβλέπεται ότι η Ένωση διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα για τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας όταν η σύναψη αυτή προβλέπεται σε νομοθετική πράξη της Ένωσης ή είναι απαραίτητη για να μπορέσει να ασκήσει η Ένωση την αρμοδιότητά της σε εσωτερικό επίπεδο ή θίγει εσωτερική πράξη της Ένωσης.

Όσον αφορά τη διαπραγμάτευση των διεθνών συμφωνιών, μια ενιαία διάταξη, το άρθρο III-227 του Συντάγματος, διέπει όλες τις συμφωνίες που συνάπτει η Ένωση, εκτός από τις συμφωνίες του νομισματικού τομέα. Το Σύνταγμα οριοθετεί σαφώς την ευθύνη της Επιτροπής και του Υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης όσον αφορά την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Διευκρινίζει πράγματι ότι ο Υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης είναι αρμόδιος για τη διαπραγμάτευση των συμφωνιών όταν αφορούν αποκλειστικά ή κυρίως την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας. Αντιθέτως, το άρθρο III-227 δεν ορίζει κύριο διαπραγματευτή. Χορηγεί στο Συμβούλιο των Υπουργών την εξουσία να ορίζει, ανάλογα με το αντικείμενο της προς διαπραγμάτευση συμφωνίας, τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλή της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης.

Επιπροσθέτως, το σχέδιο του Συντάγματος ενισχύει τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επεκτείνοντας την εξουσία έγκρισης που διαθέτει σε όλες τις συμφωνίες που καλύπτουν τους τομείς στους οποίους εφαρμόζεται η νομοθετική διαδικασία. Πράγματι, στο πλαίσιο της Συνθήκης ΕΚ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν διαθέτει τη δυνατότητα παροχής σύμφωνης γνώμης παρά μόνο για τις συμφωνίες σύνδεσης, τις συμφωνίες που δημιουργούν ειδικό θεσμικό πλαίσιο ή εκείνες που έχουν σημαντικές επιπτώσεις επί του προϋπολογισμού καθώς και τις συμφωνίες που επιφέρουν τροποποίηση πράξης που έχει εκδοθεί σύμφωνα με τη διαδικασία συναπόφασης (άρθρο 300 παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ).

Τέλος, όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η ψηφοφορία του Συμβουλίου των Υπουργών υπόκειται στην αρχή της παραλληλίας των τύπων. Συνεπώς, το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία, εκτός των περιπτώσεων όπου η συμφωνία αφορά τομέα για τον οποίον απαιτείται ομοφωνία για την έκδοση πράξης της Ένωσης. Εξάλλου, η ομοφωνία αποτελεί την αρχή για τη σύναψη συμφωνιών σύνδεσης ή για την προσχώρηση της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΓΓΥΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ

Το πρώτο μέρος του Συντάγματος περιλαμβάνει τον Τίτλο VIII με την ονομασία «Η Ένωση και το εγγύς περιβάλλον της». Το μόνο άρθρο αυτού του τίτλου προβλέπει ότι η Ένωση αναπτύσσει με τα γειτονικά κράτη προνομιακές σχέσεις, με στόχο την εγκαθίδρυση ενός χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας, ο οποίος θεμελιώνεται στις αξίες της Ένωσης και χαρακτηρίζεται από στενές και ειρηνικές σχέσεις οι οποίες βασίζονται στη συνεργασία.

Για το σκοπό αυτό, η Ένωση ΅πορεί να συνάπτει και να εφαρμόζει ειδικές συμφωνίες με τα εν λόγω κράτη. Οι συμφωνίες αυτές ΅πορούν να συνεπάγονται αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις καθώς και τη δυνατότητα διεξαγωγής κοινών δράσεων. Συνεπώς, το σχέδιο του Συντάγματος θεσπίζει μια νέα νομική βάση για τη σύναψη ενός νέου τύπου συμφωνιών: των συμφωνιών γειτονίας. Αυτός ο τύπος συμφωνιών θα προστεθεί στους τύπους συμφωνιών που συνάπτει η Ένωση, και κυρίως στις συμφωνίες σύνδεσης.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

Άρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-3 Στόχοι της Ένωσης στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο -
I-6 Νομική προσωπικότητα της Ένωσης Νέες διατάξεις
I-11 Αρμοδιότητα στον τομέα της ΚΕΠΠΑ -
I-12 Αποκλειστική αρμοδιότητα στην κοινή εμπορική πολιτική -
I-12 Αποκλειστικές αρμοδιότητες ανά τομέα -
I-13 Συντρέχουσα αρμοδιότητα στην πολιτική συνεργασίας για την ανάπτυξη -
I-15 Η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας -
I- 21 Ο ρόλος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Νέες διατάξεις
I-23 Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων -
I-25 Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής -
I-27 Διορισμός, ρόλος και αρμοδιότητα του Υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης. Νέες διατάξεις
I-39 Ειδικές διατάξεις εφαρμογής της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας -
I-40 Ειδικές διατάξεις εφαρμογής της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας -
I-42 Ρήτρα αλληλεγγύης Νέες διατάξεις
I-56 Η Ένωση και το εγγύς περιβάλλον της Νέες διατάξεις
III-193 Αρχές και στόχοι της εξωτερικής δράσης -
III-195 έως III- 215 Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας Σημαντικές τροποποιήσεις
III-216 και III-217 Κοινή εμπορική πολιτική Σημαντικές τροποποιήσεις
III-218 έως III-220 Συνεργασία για την ανάπτυξη Σημαντικές τροποποιήσεις
III-221 και III-222 Οικονομική, χρηματοοικονομική και τεχνική συνεργασία με τρίτες χώρες Σημαντικές τροποποιήσεις
III-223 Ανθρωπιστική βοήθεια Νέες διατάξεις
III-224 Περιοριστικά μέτρα -
III-225 έως 228 Διεθνείς συμφωνίες Σημαντικές τροποποιήσεις
III-229 και 230 Σχέσεις της Ένωσης με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες - Αντιπροσωπείες της Ένωσης -

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περιεχόμενα ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο της Συνέλευσης.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας