Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site
De resultaten van de Europese Conventie Sla taalkeuze over en ga direct naar lijst met samenvattingen (toegangstoets=1)
EUROPA > Samenvattingen van de wetgeving > De grondbeginselen van de Unie

DE OPBOUW VAN EUROPA AAN DE HAND VAN DE VERDRAGEN >

Archief   Archief   Archief   Archief

De grondbeginselen van de Unie


Het democratisch bestel


Inleiding
Het burgerschap van de Unie
Representatieve democratie en democratische gelijkheid
Het beginsel van de participerende democratie
Overzichtstabel

INLEIDING

Het democratisch bestel wordt beschreven in titel VI van het eerste deel van de Grondwet (artikel I-44 tot en met I-51). Deze titel omvat acht artikelen, die betrekking hebben op de representatieve democratie, de participerende democratie, transparantie, de inzage in documenten, de bescherming van persoonsgegevens, de Europese ombudsman en de rol van de sociale partners en de kerken.
De titel over het democratisch bestel moet worden gelezen in samenhang met artikel I-8 over het burgerschap van de Unie, de artikelen II-39 tot en met II-46 van het Handvest van de grondrechten, waarin alle aan het burgerschap van de Unie verbonden rechten zijn weergegeven, en de Grondwetsartikelen III-9 tot en met III-13 over ditzelfde onderwerp.

De ontwerp-Grondwet bevestigt de rechten die verbonden zijn aan het burgerschap van de Unie en omschrijft voor het eerst de democratische grondslagen van de Unie, uitgaande van drie beginselen: het beginsel van democratische gelijkheid, het beginsel van de representatieve democratie en het beginsel van de participerende democratie. Titel VI over het democratisch bestel omvat ten slotte ook eerder over de Verdragen verspreide bepalingen, met name op het gebied van transparantie, de inzage in documenten en de rol van de Europese ombudsman.

[ Begin pagina ]

HET BURGERSCHAP VAN DE UNIE

De rechten die voortvloeien uit het burgerschap van de Unie zijn ongewijzigd en staan nu in artikel I-8:

Ook wordt in dit artikel I-8 herhaald dat het burgerschap van de Unie naast het nationale burgerschap staat en niet in de plaats daarvan treedt.

[ Begin pagina ]

REPRESENTATIEVE DEMOCRATIE EN DEMOCRATISCHE GELIJKHEID

De opname in de wetgeving van de beginselen democratische gelijkheid en representatieve democratie betekent niet dat de burgers nieuwe rechten verkrijgen, maar dat deze beginselen die uit de geest van de Verdragen voortvloeien, worden bekrachtigd. Nu al worden de burgers op het niveau van de Unie rechtstreeks in het Europees Parlement vertegenwoordigd. Bovendien moeten de nationale regeringen die hun vertegenwoordigers naar de Europese Raad en de Raad van Ministers sturen, verantwoording afleggen aan de nationale parlementen, die zelf verkozen zijn door de Europese burgers.

[ Begin pagina ]

HET BEGINSEL VAN DE PARTICIPERENDE DEMOCRATIE

De democratische participatie wordt een van de grondslagen van de werking van de Unie.
De voornaamste vernieuwing op dit gebied is dat het burgerinitiatief recht is opgenomen. Volgens artikel I-46 kan de Commissie, via een verzoekschrift ondertekend door ten minste één miljoen burgers uit verschillende lidstaten, worden verzocht een wetgevingsinitiatief te nemen voorzover dit verenigbaar is met de Grondwet en in het bijzonder met het Handvest van de grondrechten. Dit burgerinitiatief tast het initiatiefrecht van de Commissie uiteraard niet aan.
Door deze belangrijke vernieuwing doet het begrip "participerende democratie" zijn intrede in het Europese politieke bestel. Een dergelijke maatregel geeft de Europese burgers die het "Europees democratisch tekort" graag aan de kaak stellen de kans om hun stem rechtstreeks te laten horen. Deze vernieuwing gaat hand in hand met de inspanningen die geleid hebben tot verduidelijking van de bevoegdheidsverdeling en vereenvoudiging van de juridische instrumenten, en die uiteindelijk de burger dichter bij de Europese instellingen moeten brengen.
Ook bepaalt dit artikel dat de instellingen een open, transparante en regelmatige dialoog voeren met de representatieve organisaties van het maatschappelijk middenveld en dat de Commissie op ruime schaal overleg pleegt met de betrokken partijen.

Afgezien van dit artikel I-46 omvat de titel over het democratisch bestel een aantal die momenteel over de Verdragen verspreide bepalingen die ongewijzigd zijn overgenomen of die zijn aangevuld:

De rol van de sociale partners en de kerken is in de ontwerp-Grondwet voor het eerst vastgelegd.
Artikel I-47 erkent en bevordert de rol van de sociale partners en bevordert de open dialoog en de inachtneming van hun autonomie.
De bepalingen van de Verklaring betreffende de status van kerken en niet-confessionele organisaties, zoals aangenomen door de Intergouvernementele Conferentie die geleid heeft tot het Verdrag van Amsterdam, zijn in artikel I-51 vermeld en aangevuld. De ontwerp-Grondwet erkent officieel de identiteit en de specifieke bijdrage van kerken, religieuze verenigingen, levensbeschouwelijke en niet-confessionele organisaties en stelt een open, transparante en regelmatige dialoog met deze kerken en organisaties voor.

[ Begin pagina ]

OVERZICHTSTABEL

Artikel Onderwerp Opmerkingen
I-8 Burgerschap van de Unie -
I-44 t/m I-51 (titel VI) Het democratisch bestel van de Unie Nieuwe bepalingen
I-46 Participerende democratie (recht van burgerinitiatief)
I-47 De rol van de sociale partners
I-49 Transparantie van de werkzaamheden van de instellingen Belangrijke wijzigingen
I-50 Bescherming van persoonsgegevens -
I-51 Kerken en niet-confessionele organisaties Nieuwe bepalingen
II-39 t/m II-46 Handvest van de grondrechten (titel over het burgerschap) -
III-9 t/m III-13 Burgerschap

[ Begin pagina ] [ Vorige tekst ] [ Volgende ] [ Inhoudsopgave ]


De informatiebladen zijn alleen ter informatie van het publiek bedoeld. Zij zijn voor de Europese Commissie juridisch niet bindend, beogen geen volledigheid en hebben geen interpretatieve waarde wat de tekst van de Conventie betreft.


Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site | Bovenkant pagina