DE OPBOUW VAN EUROPA AAN DE HAND VAN DE VERDRAGEN >
De besluitvormingsprocedures van de Unie
De wetgevingsprocedures
-
Inleiding
De gewone wetgevingsprocedure
De bijzondere wetgevingsprocedures
De overbruggingsclausule
Overzichtstabel
De
voorstellen van de Conventie
, die door de Intergouvernementele Conferentie (IGC) zijn overgenomen, zijn bedoeld
om de wetgevingsprocedures te vereenvoudigen.
Zo is van de vier huidige wetgevingsprocedures alleen de medebeslissingsprocedure
behouden. De meest opvallende vernieuwing in de Grondwet is de veralgemening van
deze procedure, die nu de gewone wetgevingsprocedure wordt.
Ook is voorzien in bijzondere wetgevingsprocedures, maar met een algemene overbruggingsclausule, die de mogelijkheid openlaat om naar de gewone wetgevingsprocedure over te gaan. Deze zogenoemde "vereenvoudigde herzieningsprocedure" blijft evenwel omslachtig omdat de eenparigheid binnen de Europese Raad en de instemming van alle nationale parlementen hierbij vereist zijn.
[ Begin pagina ]
In de Grondwet wordt een vereenvoudiging van de wetgevingsprocedures van de Unie
voorgesteld.
De procedure van het gewone advies (raadpleging) en de instemmingsprocedure (goedkeuring)
als vastgesteld in de huidige verdragen, zijn samengevoegd onder de benaming "bijzondere
wetgevingsprocedures".
De medebeslissingsprocedure vastgesteld in artikel 251 van het EG-Verdrag wordt zonder enige wijziging overgenomen. Zij wordt de "gewone wetgevingsprocedure", waarvan de nadere voorschriften in de artikelen I-34 en III-396 zijn vastgesteld.
De Europese wetten en kaderwetten zullen op voorstel van de Commissie gezamenlijk door het Parlement en de Raad van Ministers worden goedgekeurd volgens de gewone wetgevingsprocedure die in artikel III-396 is beschreven. Daardoor worden de bepalingen vereenvoudigd die in het huidige Verdrag in de medebeslissingsprocedure voorzien: voortaan wordt door de vermelding van een wet of kaderwet automatisch verwezen naar het voorstel van de Commissie en naar de medebeslissingsprocedure. Wanneer een wet of kaderwet in een artikel worden genoemd, is dus vanzelf daaronder verstaan dat de gewone wetgevingsprocedure van toepassing is. Gaat het om een wet of kaderwet van de Raad of het Parlement, dan is een bijzondere wetgevingsprocedure van toepassing.
In de Grondwet wordt de toepassing van de gewone wetgevingsprocedure aanzienlijk uitgebreid, zodat het Parlement meer beslissingsbevoegdheid krijgt. Deze veralgemening van de medebeslissingsprocedure gaat trouwens gepaard met de uitbreiding van de stemming met gekwalificeerde meerderheid tot een twintigtal bepalingen waarvoor thans eenparigheid is vereist en met de toepassing van de gekwalificeerde meerderheid op een bijna even groot aantal nieuwe rechtsgrondslagen.
De veralgemening van de medebeslissingsprocedure en de uitbreiding van de stemming met gekwalificeerde meerderheid moeten de besluitvorming vergemakkelijken.
[ Begin pagina ]
BIJZONDERE WETGEVINGSPROCEDURES
Artikel I-34 bepaalt dat in sommige in de Grondwet uitdrukkelijk omschreven gevallen,
Europese wetten of kaderwetten
door de Raad alleen of in meer uitzonderlijke gevallen door het Parlement alleen
en niet langer door beide instellingen samen kunnen worden goedgekeurd. Het gaat
daarbij om wetten of kaderwetten van de Raad die na goedkeuring door of raadpleging
van het Parlement zijn aangenomen of omgekeerd wetten of kaderwetten van het Parlement
die na goedkeuring door de Raad zijn aangenomen.
De Grondwet bevat geen nadere bepalingen betreffende het verloop van deze bijzondere
wetgevingsprocedures, terwijl in artikel III-396 wel dergelijke bepalingen betreffende
de gewone wetgevingsprocedure zijn vastgesteld. Daarom moet in ieder geval afzonderlijk
worden verwezen naar de rechtsgrondslagen van deze procedures.
Deze bijzondere wetgevingsprocedures betreffen ook nog een aantal andere rechtsgrondslagen en vormen het equivalent van de vroegere overleg-, samenwerkings- en instemmingsprocedure. Zij zijn in het bijzonder van toepassing op de volgende gebieden:
- justitie en binnenlandse zaken , bijvoorbeeld voor alles wat betreft de Europese openbare aanklager, de operationele politiesamenwerking, maatregelen betreffende paspoorten, identiteitskaarten, verblijfsvergunningen en maatregelen betreffende het familierecht met grensoverschrijdende implicaties;
- begroting (eigen middelen, meerjarig financieel kader, enz.) en belastingen (kapitaalbewegingen naar en van derde landen en harmonisatie van de wetgeving betreffende indirecte belastingen);
- welomschreven aspecten van bepaalde beleidslijnen, zoals bijvoorbeeld milieumaatregelen met een fiscaal karakter, programma's voor onderzoek en technologische ontwikkeling (terwijl het meerjarig kaderprogramma volgens de gewone wetgevingsprocedure wordt goedgekeurd), sociale zekerheid en sociale bescherming van werknemers.
[ Begin pagina ]
De Grondwet bevat zogenoemde "overbruggingsclausules" waardoor het toepassingsgebied van de stemming met gekwalificeerde meerderheid en de gewone wetgevingsprocedure kan worden uitgebreid.
Op het gebied van de wetgevingsprocedures is het dus voortaan mogelijk de bijzondere wetgevingsprocedures te vervangen door de gewone wetgevingsprocedure zonder gebruik te maken van het mechanisme van de IGC, waarvoor ratificatie door alle lidstaten vereist is.
In artikel IV-444 van het Verdrag betreffende de Grondwet wordt de werking van deze overbruggingsclausules nader omschreven:
- een algemene overbruggingsclausule bepaalt dat de Europese Raad na goedkeuring door het Parlement met eenparigheid van stemmen toestemming kan verlenen voor de toepassing van de gewone wetgevingsprocedure voor iedere rechtsgrondslag van deel III van de Grondwet, op voorwaarde dat geen enkel nationaal parlement binnen een termijn van zes maanden bezwaar heeft aangetekend;
- er bestaan ook specifieke overbruggingsclausules, bijvoorbeeld op het gebied van het sociaal beleid, het milieu en het familierecht. In die gevallen dient de Raad na raadpleging van het Parlement met eenparigheid van stemmen een besluit te nemen. De nationale parlementen zijn niet betrokken bij de toepassing van deze overbruggingsclausules.
Deze overbruggingsclausules vormen een van de belangrijkste vernieuwingen van het Verdrag betreffende de grondwet. Zij openen de weg naar de uitbreiding van de stemming met gekwalificeerde meerderheid en van de rol van het Parlement op terreinen waarop het thans nog niet op voet van gelijkheid met de Raad staat.
[ Begin pagina ]
| Artikelen | Onderwerp | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Artikel IV-444 | Overbruggingsclausule | Nieuwe bepalingen |
| Artikel I-34 | Gewone en bijzondere wetgevingsprocedure | Nieuwe bepalingen |
| Artikel III-396 | Gewone wetgevingsprocedure | - |
[ Begin pagina ] [ Vorig informatieblad ] [ Volgend informatieblad ] [ Inhoudsopgave ]
Deze informatiebladen zijn voor de Europese Commissie juridisch niet bindend, beogen geen volledigheid en hebben geen interpretatieve waarde wat de tekst van de Grondwet betreft.