Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Οι ιδρυτικές αρχές της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Οι ιδρυτικές αρχές της Ένωσης


Αξίες και στόχοι της Ένωσης


Εισαγωγή
Ίδρυση της Ένωσης
Οι αξίες της Ένωσης
Οι στόχοι της Ένωσης
Οι θεμελιώδεις αρχές
Τα σύμβολα της Ένωσης
Τα θεμελιώδη δικαιώματα
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στην αρχή της συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης υπάρχει ένα προοίμιο το οποίο υπενθυμίζει, μεταξύ άλλων, την πολιτισμική, θρησκευτική και ανθρωπιστική κληρονομιά της Ευρώπης και κάνει αναφορά στη θέληση των ευρωπαϊκών λαών να υπερβούν τις παλαιές τους διχόνοιες, για να σφυρηλατήσουν το κοινό τους πεπρωμένο, παραμένοντας υπερήφανοι για την εθνική τους ταυτότητα και την εθνική τους ιστορία.

Το προοίμιο επαναλαμβάνει κατά μεγάλο μέρος τα θέματα που θίγονται στα προοίμια των υφιστάμενων συνθηκών. Έχουν επιπλέον προστεθεί νέα θέματα, και κυρίως το θέμα του ανθρωπισμού αλλά επίσης ο ορθός λόγος και η εθνική ταυτότητα των λαών. Το προοίμιο επισημαίνει το έργο το οποίο επιτεύχθηκε με τις συνθήκες περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και εκφράζει την ευγνωμοσύνη του στα μέλη της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης για το ότι εκπόνησαν το σχέδιο συνταγματικής συνθήκης εξ ονόματος των πολιτών και των κρατών της Ευρώπης.

Αν και ο τίτλος I του πρώτου μέρους της συνταγματικής συνθήκης είναι «Ορισμός και στόχοι της Ένωσης», ο πολίτης δεν θα βρει στο σημείο αυτό σαφή ορισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που να απαριθμεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Ο ορισμός δίδεται εμμέσως στα οκτώ πρώτα άρθρα που αφορούν την ίδρυση της Ένωσης, τις αξίες και τους στόχους της, τις θεμελιώδεις ελευθερίες και την απαγόρευση των διακρίσεων, τις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών, το δίκαιο της Ένωσης, τη νομική προσωπικότητα και τα σύμβολα της Ένωσης.

Ο τίτλος ΙΙ αυτού του πρώτου μέρους περιλαμβάνει τις διατάξεις που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα (άρθρο I-9) και την ιθαγένεια (άρθρο I-10). Επιπλέον, ο Χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, που μέχρι τούδε δεν είχε νομική ισχύ, ενσωματώνεται στο Σύνταγμα και εντάσσεται στο μέρος II του συνταγματικού κειμένου, πράγμα που αποτελεί πολύ σημαντική πρόοδο.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Στο άρθρο I-1, το Σύνταγμα ιδρύει την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εκφράζει τη βούληση των πολιτών και των κρατών της Ευρώπης να οικοδομήσουν το κοινό τους μέλλον. Τα κράτη μέλη εκχωρούν αρμοδιότητες στην Ένωση για να επιτύχουν τους κοινούς τους στόχους, ενώ αυτή συντονίζει τις πολιτικές των κρατών μελών που στοχεύουν στην επίτευξη των στόχων αυτών και ασκεί τις αρμοδιότητες που της απονέμει το Σύνταγμα.

Η διατύπωση που χρησιμοποιείται στο άρθρο Ι-1 είναι συνταγματικής φύσεως, διότι «το Σύνταγμα ιδρύει την Ευρωπαϊκή Ένωση», ενώ στις υφιστάμενες συνθήκες τα «Υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη» είναι εκείνα που ιδρύουν την Ένωση και την Κοινότητα μεταξύ τους. Η διατύπωση αυτή, που προσιδιάζει στις διεθνείς συνθήκες, αντικαθίσταται από μια νέα διατύπωση που αναδεικνύει το συνταγματικό χαρακτήρα της νέας συνθήκης.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές, που αναφέρονται στο άρθρο I-2, είναι κοινές στα κράτη μέλη. Επιπλέον, οι κοινωνίες των κρατών μελών χαρακτηρίζονται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Οι αξίες αυτές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, κυρίως σε δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις. Πρώτον, ο σεβασμός των αξιών αυτών αποτελεί προϋπόθεση για κάθε προσχώρηση νέου κράτους μέλους στην Ένωση σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο I-58. Δεύτερον, η μη τήρηση των αξιών αυτών μπορεί να οδηγήσει στην κατάργηση των δικαιωμάτων συμμετοχής ενός κράτους μέλους στην Ένωση (άρθρο I-59).

Σε σχέση με τις υφιστάμενες συνθήκες, το Σύνταγμα συμπεριέλαβε νέες αξίες, και κυρίως την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ισότητα, τα δικαιώματα των μειονοτήτων καθώς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των κοινωνιών των κρατών μελών, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Το άρθρο I-3 της συνταγματικής συνθήκης, που περιλαμβάνει τους εσωτερικούς και εξωτερικούς στόχους της Ένωσης, συγχωνεύει τις διατάξεις της συνθήκης ΕΕ με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚ. Οι στόχοι αυτοί πρέπει να καθοδηγούν την Ένωση στη χάραξη και την εφαρμογή όλων των πολιτικών της. Οι κύριοι στόχοι της Ένωσης είναι πλέον η προαγωγή της ειρήνης, των αξιών της και της ευημερίας των λαών της.

Στους εν λόγω γενικούς στόχους προστίθεται μια σειρά επιμέρους στόχων:

Επιπλέον, η Ένωση σέβεται την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία και μεριμνά για την προστασία και ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Επομένως, στους στόχους που περιλαμβάνονται σήμερα στις συνθήκες, το Σύνταγμα προσθέτει την προαγωγή της επιστημονικής και τεχνικής προόδου και της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, καθώς και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Στην οικονομική και κοινωνική συνοχή προσδίδεται μια γεωγραφική διάσταση. Η πολιτισμική και γλωσσική πολυμορφία καθώς και η προστασία και ανάπτυξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης γίνονται επίσης στόχοι της Ένωσης.

Η παράγραφος 4 του άρθρου I-3 είναι αφιερωμένη στην προώθηση των αξιών και των συμφερόντων της Ένωσης στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο. Η παράγραφος αυτή συγκεντρώνει τους στόχους, που αναφέρονται και στη συνθήκη ΕΕ, οι οποίοι αφορούν την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας καθώς και τις διατάξεις τις συνθήκης ΕΚ τις σχετικές με τη συνεργασία για την ανάπτυξη:

Το Σύνταγμα περιλαμβάνει ως νέο στόχο την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού σε διεθνές επίπεδο.

Τέλος, στο μέρος III της συνταγματικής συνθήκης, τα άρθρα III-115 έως III-122 περιέχουν διατάξεις που προβλέπουν πιο συγκεκριμένες απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να τηρεί η Ένωση κατά την εφαρμογή του Συντάγματος. Πρόκειται κυρίως για την ισότητα μεταξύ των ανδρών και των γυναικών, την καταπολέμηση των διακρίσεων, τις απαιτήσεις τις σχετικές με την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική, την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών και τη συνεκτίμηση του ιδιάζοντος χαρακτήρα των υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ

Το άρθρο I-4 του Συντάγματος εγγυάται την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και κεφαλαίων (πρόκειται για τις περίφημες "τέσσερις ελευθερίες") και απαγορεύει αυστηρά κάθε διάκριση λόγω ιθαγένειας.

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών, η συνταγματική συνθήκη συγκεντρώνει τις σχετικές διατάξεις των υφιστάμενων συνθηκών στο άρθρο I-5. Πρόκειται κυρίως για το σεβασμό της εθνικής ταυτότητας και των θεμελιωδών πολιτικών και συνταγματικών δομών των κρατών μελών. Η αρχή της καλόπιστης συνεργασίας περιλαμβάνεται επίσης στο άρθρο αυτό.

Το άρθρο Ι-6 της συνταγματικής συνθήκης αφορά το δίκαιο της Ένωσης. Θεσπίζει την αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί του δικαίου των κρατών μελών. Η αρχή αυτή, την οποία ανέπτυξε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με την πάγια νομολογία του, αναγνωρίζεται ανέκαθεν ως βασική αρχή και κεντρικός κρίκος της λειτουργίας της Ένωσης. Το Σύνταγμα τής προσδίδει απλώς μεγαλύτερη σαφήνεια ενσωματώνοντάς την επισήμως στη συνθήκη.

Το άρθρο I-7 παρέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση νομική προσωπικότητα. Ως εκ τούτου, με τη συγχώνευση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η νέα Ένωση θα έχει το δικαίωμα να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες , όπως ακριβώς η Ευρωπαϊκή Κοινότητα σήμερα, χωρίς ωστόσο να θίγεται η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Το άρθρο I-8 απαριθμεί τα σύμβολα της Ένωσης, τα οποία είναι:

Χωρίς να δημιουργεί νέα σύμβολα, το Σύνταγμα υιοθετεί τα σύμβολα που χρησιμοποιούσε ήδη η ΕΕ και τα οποία ήταν γνωστά στους πολίτες, αναβαθμίζοντάς τα σε συνταγματικό επίπεδο.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, το Σύνταγμα προσφέρει σημαντικές προόδους. Το άρθρο I-9 της συνταγματικής συνθήκης επαναλαμβάνει την εγγύηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων της συνθήκης ΕΕ και κάνει μνεία στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), καθώς και στις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών. Το εν λόγω άρθρο ανοίγει επίσης το δρόμο για την επίσημη προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ. Ως εκ τούτου, τα θεμελιώδη δικαιώματα εντάσσονται στο δίκαιο της Ένωσης ως γενικές αρχές.

Ένα πρωτόκολλο που επισυνάπτεται στο Σύνταγμα προβλέπει ότι η προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ πρέπει να διαφυλάσσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Ένωσης και του δικαίου της και να μην επηρεάζει την ιδιαίτερη κατάσταση των κρατών μελών όσον αφορά την ΕΣΔΑ. Εξάλλου, μια δήλωση που επισυνάπτεται στην τελική πράξη της Διακυβερνητικής Διάσκεψης (ΔΚΔ) διαπιστώνει την ύπαρξη τακτικού διαλόγου μεταξύ του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, διαλόγου ο οποίος μπορεί να ενισχυθεί όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση προσχωρήσει στην εν λόγω Σύμβαση.

Επιπλέον, η συνταγματική συνθήκη ενσωματώνει στο Μέρος II του Συντάγματος το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, που εγκρίθηκε επίσημα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας το Δεκέμβριο του 2000. Με τον τρόπο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει έναν κατάλογο θεμελιωδών δικαιωμάτων που θα είναι νομικά δεσμευτικός για την Ένωση, τα όργανα και τις υπηρεσίες της καθώς και για τα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης. Η ενσωμάτωση του Χάρτη στο Σύνταγμα δεν θίγει την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών.

Με την ενσωμάτωσή του στη συνταγματική συνθήκη, ο Χάρτης καθίσταται περισσότερο οικείος στους πολίτες, που θα είναι καλύτερα ενήμεροι σχετικά με τα δικαιώματά τους. Επιπλέον, ο Χάρτης περιλαμβάνει πρόσθετα δικαιώματα που δεν περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, και κυρίως τα κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων, την προστασία των δεδομένων, τη βιοηθική ή το δικαίωμα χρηστής διαχείρισης.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ


¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-1 Ίδρυση της Ένωσης -
I-2 Οι αξίες της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
I-3 Οι στόχοι της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
I-4 Οι θεμελιώδεις ελευθερίες και η απαγόρευση των διακρίσεων -
I-5 Σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών -
I-6 Το δίκαιο της Ένωσης Νέες διατάξεις
I-7 Νομική προσωπικότητα Νέες διατάξεις
I-8 Τα σύμβολα της Ένωσης Νέες διατάξεις
I-9 Θεμελιώδη δικαιώματα Νέες διατάξεις
Ι-10 Η ιθαγένεια της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
I-58 Κριτήρια επιλεξιμότητας και διαδικασία προσχώρησης στην Ένωση -
I-59 Αναστολή του δικαιώματος συμμετοχής στην Ένωση -
Μέρος II Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης -
Δήλωση σχετικά με το άρθρο Ι-9 Προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ -

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας