Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης


Ο Υπουργός Εξωτερικών


Εισαγωγή
Διαδικασία διορισμού
Αρμοδιότητες
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η δημιουργία του αξιώματος του Υπουργού Εξωτερικών αποτελεί μια από τις κυριότερες καινοτομίες που εισάγει το Σύνταγμα. Χάρη στην προσωπικότητα αυτή, αναμένεται να υπάρξει μεγαλύτερη συνοχή και αποτελεσματικότητα στην εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), εφόσον ο Υπουργός Εξωτερικών θα είναι, πράγματι, ο εκπρόσωπος της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) της Ένωσης.

Η δημιουργία του αξιώματος του Υπουργού Εξωτερικών συζητήθηκε διεξοδικά και από τη Συνέλευση και από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη .

Η συγκεκριμένη θεσμική καινοτομία είναι αποτέλεσμα της συγχώνευσης του αξιώματος του Ύπατου Εκπροσώπου για την ΚΕΠΠΑ και του αρμοδίου επί των εξωτερικών σχέσεων Επιτρόπου. Η δημιουργία του αξιώματος υπουργού Εξωτερικών προβλέπεται στο άρθρο I-28 της συνταγματικής συνθήκης. Ο ρόλος του θα είναι η άσκηση της ΚΕΠΠΑ και της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΕΠΠΑ) αξιοποιώντας όλα τα μέσα που τίθενται στη διάθεσή του.

Εντούτοις, η εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης δεν θα ασκείται αποκλειστικά από τον Υπουργό Εξωτερικών. Πράγματι, το Σύνταγμα αναθέτει ρητώς στην Επιτροπή το καθήκον της εκπροσώπησης της Ένωσης, εκτός όσον αφορά την ΚΕΠΠΑ.
Εξάλλου για τα θέματα της ΚΕΠΠΑ, το άρθρο I-22 ορίζει ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου , πέρα από την προετοιμασία και την προεδρία των εργασιών των ευρωπαϊκών συμβουλίων, αναλαμβάνει να εξασφαλίσει στο επίπεδό του και την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Υπουργού Εξωτερικών. Όμως στο κείμενο του Συντάγματος δεν αποσαφηνίζεται ο τρόπος καταμερισμού των καθηκόντων μεταξύ του Προέδρου του Συμβουλίου και του Υπουργού Εξωτερικών: οι αντίστοιχοι ρόλοι τους θα καθορισθούν με βάση τη θεσμική πρακτική.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΟΡΙΣΜΟΥ

Ο Υπουργός Εξωτερικών διορίζεται με ειδική πλειοψηφία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο , σε συμφωνία με τον Πρόεδρο της Επιτροπής . Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δύναται να τον απαλλάξει από τα καθήκοντά του με την ίδια διαδικασία που χρησιμοποιήθηκε και για το διορισμό του.

Ο Υπουργός Εξωτερικών κατέχει, επίσης, τη θέση του Αντιπροέδρου της Επιτροπής . Με τον τίτλο αυτό, αποτελεί μέρος της Επιτροπής η οποία, ως σώμα, υπόκειται στην ψήφο έγκρισης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν αναλάβει τα καθήκοντά της. Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του στο πλαίσιο της Επιτροπής, και μόνον για αυτές, υπόκειται στις διαδικασίες που διέπουν τη λειτουργία της Επιτροπής. Κατόπιν των συζητήσεων στο πλαίσιο της Διακυβερνητικής Διάσκεψης , η συνταγματική συνθήκη διευκρινίζει ότι, εφεξής, σε περίπτωση πρότασης δυσπιστίας που ψηφίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά του σώματος, ο υπουργός θα έχει ειδική μεταχείριση εφόσον θα πρέπει "να παραιτηθεί από τα καθήκοντα που ασκεί στο πλαίσιο της Επιτροπής", γεγονός που υπονοεί ότι θα μπορεί να συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά του στο Συμβούλιο αναμένοντας τη σύσταση νέας Επιτροπής.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ

Όπως επισημάνθηκε κατά τις εργασίες της Συνέλευσης και της Διακυβερνητικής Διάσκεψης, ο Υπουργός Εξωτερικών θα διαθέτει «διπλό αξίωμα»: θα είναι, συγχρόνως, ο εντολοδόχος του Συμβουλίου των Υπουργών στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και ένας από τους αντιπροέδρους της Επιτροπής.

Αφενός, ο Υπουργός Εξωτερικών ασκεί την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της Ένωσης. Διαθέτει λοιπόν δικαίωμα πρωτοβουλίας σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και εκτελεί αυτή την πολιτική ως εντολοδόχος του Συμβουλίου των Υπουργών. Ενεργεί κατά τον ίδιο τρόπο και για την κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας. Όταν ενεργεί στο πλαίσιο αυτής της εντολής, ο υπουργός απαλλάσσεται από την αρχή της συλλογικότητας της Επιτροπής.

Η συνταγματική συνθήκη προβλέπει ότι ο Υπουργός Εξωτερικών, εκτός από την προεδρία για τη σύνθεση του Συμβουλίου για τις εξωτερικές υποθέσεις, συμβάλλει επίσης με τις προτάσεις του στη διαμόρφωση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και διασφαλίζει την εφαρμογή των ευρωπαϊκών αποφάσεων που εκδίδουν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών. Από κοινού με το Συμβούλιο των Υπουργών, μεριμνά για την τήρηση των αρχών που διέπουν την ΚΕΠΠΑ (άρθρο III-294).

Εκπροσωπεί την ΕΕ για θέματα που αφορούν την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, διεξάγει τον πολιτικό διάλογο εξ ονόματος της Ένωσης και εκφράζει τη θέση της Ένωσης στους διεθνείς οργανισμούς και στις διεθνείς διασκέψεις. Εξασφαλίζει επίσης τον συντονισμό της δράσης των κρατών μελών της Ένωσης στα διεθνή φόρα (άρθρο III-305). Έτσι, ενδέχεται να κληθεί να παρουσιάσει τη θέση της Ένωσης για ένα συγκεκριμένο θέμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών που είναι μέλη αυτού του οργάνου, εφόσον η Ένωση έχει λάβει θέση για το θέμα αυτό (άρθρο III-305).

Επιπλέον, οι ειδικοί εκπρόσωποι της Ένωσης (που διορίζονται από το Συμβούλιο και λαμβάνουν εντολή να χειριστούν συγκεκριμένα πολιτικά θέματα) ασκούν την εντολή τους υπό την εποπτεία του Υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης (άρθρο III-302).

Εξάλλου, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης είναι ένας από τους αντιπροέδρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτού του θεσμικού οργάνου, είναι αρμόδιος για τις εξωτερικές σχέσεις και τον συντονισμό των άλλων πτυχών της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Πράγματι, η ΕΕ οφείλει να μεριμνά για τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων τομέων της εξωτερικής της δράσης και μεταξύ αυτών και των άλλων πολιτικών της. Το Συμβούλιο των Υπουργών και η Επιτροπή, επικουρούμενοι από τον Υπουργό Εξωτερικών της Ένωσης, εξασφαλίζουν αυτή τη συνοχή και εργάζονται για το σκοπό αυτό (άρθρο III-292).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Τέλος, ο Υπουργός Εξωτερικών θα διευθύνει μια διπλωματική υπηρεσία αποτελούμενη από αντιπροσωπείες σε σχεδόν 125 χώρες. Το κείμενο του Συντάγματος προβλέπει τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας εξωτερικής δράσης η οποία θα επικουρεί τον υπουργό κατά την άσκηση των καθηκόντων του (άρθρο III-296).

Η εν λόγω υπηρεσία θα συγκροτηθεί βάσει απόφασης του Συμβουλίου των Υπουργών, μετά από διαβούλευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και έγκριση της Επιτροπής και θα τεθεί υπό την εποπτεία του Υπουργού Εξωτερικών. Θα αποτελείται από υπαλλήλους που προέρχονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου των Υπουργών και της Επιτροπής, καθώς και από προσωπικό αποσπασμένο από τις εθνικές διπλωματικές υπηρεσίες. Η εν λόγω υπηρεσία θα ενεργεί σε συνεργασία με τις διπλωματικές υπηρεσίες των κρατών μελών.

Το προσωπικό των αντιπροσωπειών της ΕΕ που εδρεύουν σε τρίτες χώρες και στους διεθνείς οργανισμούς θα προέρχεται από αυτή την υπηρεσία.

Σύμφωνα με τη Δήλωση που επισυνάπτεται στην τελική πράξη της Διακυβερνητικής Διάσκεψης, οι αναγκαίες διατάξεις ενόψει της συγκρότησης της ευρωπαϊκής υπηρεσίας εξωτερικής δράσης θα ληφθούν αμέσως μετά την υπογραφή της συνθήκης για τη θέσπιση του ευρωπαϊκού συντάγματος.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-28 Διορισμός, ρόλος και αρμοδιότητες του Υπουργού Εξωτερικών Νέες διατάξεις
I-22 Ρόλος του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Νέες διατάξεις
III-292 έως III-328 (Τίτλος V) Εξωτερική δράση της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
III-296 Δημιουργία ευρωπαϊκής υπηρεσίας εξωτερικής δράσης -
Δήλωση σχετικά με τη δημιουργία ευρωπαϊκής υπηρεσίας εξωτερικής δράσης Ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης Νέες διατάξεις

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενη σελίδα ] [ Επόμενη σελίδα ] [ Περίληψη ]


Τα δελτία αυτά δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας