Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw ? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site
Een Grondwet voor Europa Sla taalkeuze over en ga direct naar lijst met samenvattingen (toegangstoets=1)
EUROPA > Samenvattingen van de wetgeving > De grondbeginselen van de Unie

DE OPBOUW VAN EUROPA AAN DE HAND VAN DE VERDRAGEN >

De grondbeginselen van de Unie


Lidmaatschap van de Unie


Inleiding
Criteria om in aanmerking te komen en procedure voor toetreding
Schorsing van de lidmaatschapsrechten van de Unie
Vrijwillige terugtrekking uit de Unie
Overzichtstabel

INLEIDING

Het grondwettelijk verdrag brengt een aantal kleine wijzigingen aan in de bepalingen met betrekking tot het lidmaatschap van de Unie en de toetredingsprocedure. De Grondwet introduceert enkele nieuwe criteria met betrekking tot de waarden van de Unie die door elke kandidaat-lidstaat in acht moeten worden genomen. De procedure voor toetreding blijft behouden zoals ze in de bestaande Verdragen is vastgesteld.

De bepalingen inzake de mogelijkheid om een lidstaat bepaalde rechten te ontnemen indien deze lidstaat de fundamentele waarden van de Unie schendt, zijn ongewijzigd overgenomen, afgezien van de noodzakelijke meerderheden in de Raad, die zijn verhoogd.

Daarentegen voert de Grondwet een clausule voor vrijwillige terugtrekking in, waarmee lidstaten voor het eerst de mogelijkheid krijgen om uit de Unie te treden. Dat is een belangrijke vernieuwing.

[ Begin pagina ]

CRITERIA OM IN AANMERKING TE KOMEN EN PROCEDURE VOOR TOETREDING

In artikel I-1 van het grondwettelijk verdrag is bepaald dat de Unie openstaat voor alle Europese staten die haar waarden eerbiedigen en zich ertoe verbinden deze gezamenlijk te bevorderen.

De criteria om in aanmerking te komen en de procedure voor toetreding worden uiteengezet in artikel I-58 van het grondwettelijk verdrag. De Grondwet brengt geen grote wijzigingen aan in de bepalingen van de huidige Verdragen. In artikel I-58 wordt gesteld dat de Unie openstaat voor alle Europese staten die de in artikel I-2 bedoelde waarden van de Unie eerbiedigen en zich ertoe verbinden deze gezamenlijk te bevorderen. In dit artikel is echter een aantal criteria toegevoegd aan de huidige bepalingen. Deze betreffen eerbied voor de menselijke waardigheid, gelijkheid en een verwijzing naar de rechten van personen die tot minderheden behoren. Bovendien bepaalt dit artikel dat de samenlevingen van de lidstaten moeten worden gekenmerkt door "pluralisme, non-discriminatie, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, solidariteit en gelijkheid van vrouwen en mannen".

De Grondwet houdt vast aan de toetredingsprocedure. Over elke toetreding wordt door de Raad met eenparigheid van stemmen een besluit genomen, na goedkeuring door het Europees Parlement met volstrekte meerderheid van stemmen van zijn leden. De voorwaarden en nadere regels voor de toelating vormen het voorwerp van een akkoord tussen de lidstaten en de kandidaat-lidstaat, dat door alle overeenkomstsluitende staten moet worden geratificeerd.

[ Begin pagina ]

SCHORSING VAN DE LIDMAATSCHAPSRECHTEN VAN DE UNIE

In de huidige Verdragen is de mogelijkheid verankerd om de lidmaatschapsrechten van de Unie te schorsen indien een ernstige en voortdurende schending door een lidstaat van de fundamentele waarden van de Unie wordt geconstateerd (artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie). In een dergelijk geval kan de Raad het stemrecht van de betrokken lidstaat schorsen, evenals een aantal andere van zijn rechten.

In het grondwettelijk verdrag zijn deze in artikel I-59 vastgestelde bepalingen inhoudelijk niet gewijzigd. In de procedure is enkel de eventuele raadpleging van onafhankelijke deskundigen (het "comitť van wijzen") geschrapt. Vanwege de gevolgen van dergelijke besluiten gelden voor de stemming in de Europese Raad, de Raad en het Europees Parlement bijzondere meerderheden.

[ Begin pagina ]

VRIJWILLIGE TERUGTREKKING UIT DE UNIE

In de huidige Verdragen zijn geen bepalingen opgenomen voor het geval dat een lidstaat zich uit de Unie wil terugtrekken. De Verdragen worden voor onbepaalde tijd gesloten. Het enige precedent terzake vormt de terugtrekking van Groenland in 1985. Deze verandering van de territoriale toepassing van de Verdragen werd mogelijk nadat alle lidstaten een wijziging van de Verdragen hadden geratificeerd. De Grondwet voert een clausule voor vrijwillige terugtrekking in, wat een belangrijke vernieuwing vormt (artikel I-60).

Een lidstaat kan te allen tijde besluiten zich terug te trekken. Dit staat geheel los van herzieningen van de Grondwet of andere voorwaarden. De lidstaat die zich wil terugtrekken, stelt de Europese Raad hiervan in kennis en deze neemt het verzoek vervolgens in behandeling. De Unie onderhandelt met de betrokken lidstaat over een overeenkomst waarin de voorwaarden voor terugtrekking en de toekomstige betrekkingen van de lidstaat met de Unie worden vastgelegd. De toepasselijke procedure wordt in artikel III-325 vastgesteld. Deze overeenkomst wordt namens de Unie door de Raad van ministers met gekwalificeerde meerderheid van stemmen gesloten, na goedkeuring door het Europees Parlement. De vertegenwoordiger van de zich terugtrekkende lidstaat neemt niet deel aan de beraadslagingen en de stemming van de Raad.

De Grondwet is niet meer op de betrokken staat van toepassing met ingang van de datum van inwerkingtreding van het terugtrekkingsakkoord of, bij gebreke daarvan, twee jaar na kennisgeving aan de Raad van het voornemen om zich terug te trekken. De Europese Raad kan met instemming van de betrokken lidstaat met eenparigheid van stemmen deze termijn verlengen. Dit houdt in dat de terugtrekking ook in werking kan treden indien de Unie daarvoor geen groen licht heeft gegeven. Deze clausule voor vrijwillige terugtrekking vormt dan ook een belangrijke vernieuwing.

Een lidstaat die zich uit de Unie heeft teruggetrokken, kan volgens de normale procedure van artikel I-58 opnieuw tot de Unie toetreden.

[ Begin pagina ]

OVERZICHTSTABEL

Artikel Onderwerp Opmerkingen
I-1 Instelling van de Unie -
I-2 De waarden van de Unie Belangrijke wijzigingen
I-58 Criteria en procedure voor toetreding tot de Unie -
I-59 Schorsing van de lidmaatschapsrechten van de Unie -
I-60 Vrijwillige terugtrekking uit de Unie Nieuwe bepalingen
III-325 Overeenkomsten tussen de Unie en derde landen -

[ Begin pagina ] [ Vorige tekst ] [ Volgende ] [ Inhoudsopgave ]


De informatiebladen zijn voor de Europese Commissie juridisch niet bindend, beogen geen volledigheid en hebben geen interpretatieve waarde wat de tekst van de Grondwet betreft.


Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw ? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site | Bovenkant pagina