Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Οι θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Οι θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης


Οι νομικές πράξεις


Εισαγωγή
Τυπολογία των νομικών πράξεω
Νομοθετική εξουσιοδότηση και οι εκτελεστικές πράξεις
Ειδικές διατάξεις
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η απλούστευση των μέσων δράσης που διαθέτει η Ένωση αποτελούν βασικό σημείο της δήλωσης του Λάκεν για το μέλλον της Ένωσης η οποία καθορίζει, μεταξύ άλλων, την εντολή της Συνέλευσης .
Οι εργασίες της τελευταίας, οι οποίες συνεχίστηκαν από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη (ΔΚΔ), επέτρεψαν την απόκριση σε αυτήν την προσδοκία, διευκρινίζοντας το υφιστάμενο σύστημα. Οι τύποι των πράξεων εφεξής περιορίζονται σε έξι μέσα: νόμος, νόμος-πλαίσιο, κανονισμός, απόφαση, σύσταση και γνώμη. Το Σύνταγμα θέτει λοιπόν τέλος στον πολλαπλασιασμό των πράξεων που είχε προοδευτικά οδηγήσει στη χρήση περισσότερων από δεκαπέντε: των πέντε βασικών πράξεων που προβλέπονται από τη συνθήκη ΕΚ και πολυάριθμων «άτυπων πράξεων» όπως τα ψηφίσματα, οι κατευθυντήριες γραμμές, κλπ.
Συνεπώς, το άρθρο I-33 παραθέτει τις έξι νέες νομικές πράξεις και εισάγει διαχωρισμό μεταξύ του νομοθετικού και μη νομοθετικού επιπέδου, γεγονός άνευ προηγουμένου στις ισχύουσες συνθήκες.

Επιπλέον, αντίθετα με τις ισχύουσες συνθήκες, κάθε νομική βάση στο Σύνταγμα διευκρινίζει στο εξής τον τύπο της πράξης που πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή του. Με τη νέα αυτή προσέγγιση αποφεύγονται οι δισταγμοί κατά την επιλογή του τύπου πράξης που θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί.

Όσον αφορά τις εκτελεστικές πράξεις, ο ρόλος της Επιτροπής ενισχύεται στο βαθμό που της εκχωρείται, καταρχήν, η εκτελεστική εξουσία. Ωστόσο, η θέσπιση νομοθετικών πράξεων από το Συμβούλιο παραμένει δυνατή στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), καθώς και «σε ειδικές περιπτώσεις δεόντως αιτιολογημένες». Επίσης, η άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας από την Επιτροπή δεν θα ελέγχεται πλέον από το Συμβούλιο αλλά από τα κράτη μέλη. Το Σύνταγμα διαχωρίζει την εκτέλεση των νομικά δεσμευτικών πράξεων της Ένωσης (άρθρο Ι-37) από την ανάθεση στην Επιτροπή της εξουσίας έκδοσης κατ' «εξουσιοδότηση κανονισμών» που συμπληρώνουν ή τροποποιούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία νομοθετικών πράξεων, υπό τον έλεγχο του νομοθέτη (άρθρο Ι-36).
Οι διατάξεις που αφορούν την υπογραφή, τη δημοσίευση και την έναρξη ισχύος των πράξεων της Ένωσης αντιστοιχούν σε εκείνες της συνθήκης ΕΚ (άρθρο I-39). Ομοίως, το άρθρο I-37 διατηρεί πιστά τις ισοδύναμες διατάξεις των υφιστάμενων συνθηκών όσον αφορά την αιτιολογία των πράξεων και την ελευθερία που διαθέτουν τα θεσμικά όργανα να επιλέγουν τον τύπο της προς έγκριση πράξης, όταν στα κείμενα δεν προβλέπεται συγκεκριμένη πράξη.

Τέλος, όσον αφορά τις πράξεις που χρησιμοποιούνται στα πλαίσια του δεύτερου και του τρίτου πυλώνα, αυτές εξαλείφονται μαζί με τη δομή πυλώνων που αιτιολογούσε την ύπαρξή τους. Συνεπώς, θα δύνανται να χρησιμοποιούνται μόνον, και σε αυτούς τους συγκεκριμένους τομείς, οι έξι τύποι πράξεων που αναφέρονται παραπάνω.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ

Το άρθρο I-33 διαχωρίζει τις νομοθετικές πράξεις από τις μη νομοθετικές. Κάθε κατηγορία εξετάζεται σε χωριστό άρθρο: στο άρθρο I-34 εξετάζονται οι νομοθετικές πράξεις και στο άρθρο I-34 οι μη νομοθετικές πράξεις.

Οι νομοθετικές πράξεις είναι δύο. Πρόκειται για τον νόμο και τον νόμο-πλαίσιο.

Προς το παρόν, το άρθρο 249 της συνθήκης ΕΚ παραθέτει τις πέντε υφιστάμενες βασικές πράξεις (οδηγία, κανονισμός, απόφαση, συστάσεις και γνώμες) και τις επιδράσεις τους. Είναι δυνατή η αντιστοίχιση μεταξύ των αυτών των πράξεων και των νέων ονομασιών. Συνεπώς, ο ορισμός του ευρωπαϊκού νόμου αντιστοιχεί σε εκείνον του κανονισμού όπως είναι γνωστός σήμερα. Όπως ακριβώς ισχύει με τον κανονισμό, ο ευρωπαϊκός νόμος εφαρμόζεται απευθείας σε όλα τα κράτη μέλη και δεν υφίσταται ανάγκη μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Ο ορισμός του ευρωπαϊκού νόμου-πλαισίου αντιστοιχεί σε εκείνον της οδηγίας. Οριοθετεί τους στόχους, αλλά επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιλέξουν τα προς θέσπιση μέτρα για την επίτευξη αυτών των στόχων εντός καθορισμένης προθεσμίας.
Το άρθρο I-34 παραθέτει λεπτομερώς τη διαδικασία έκδοσης των νόμων και των νόμων-πλαισίων, η οποία στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι σύμφωνη με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία.

Οι μη νομοθετικές πράξεις (άρθρο Ι-35) είναι τέσσερις. Πρόκειται για τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, τις ευρωπαϊκές αποφάσεις, τις συστάσεις και τις γνώμες.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο ευρωπαϊκός κανονισμός ορίζεται ως μη νομοθετική πράξη γενικής εμβέλειας για την εφαρμογή των νομοθετικών πράξεων και συγκεκριμένων ειδικών διατάξεων του Συντάγματος. Δύνανται επίσης να λάβουν τη μορφή κατ' εξουσιοδότηση κανονισμών ή εκτελεστικών κανονισμών.

Οι εν λόγω κανονισμοί δύνανται να είναι δεσμευτικοί ως προς όλα τα μέρη τους ή μόνο ως προς τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.
Από την άλλη, οι ευρωπαϊκές αποφάσεις, με τον νέο τους ορισμό, περιλαμβάνουν τόσο τις αποφάσεις που απευθύνονται σε ορισμένους αποδέκτες όσο και τις γενικές αποφάσεις, σε αντίθεση με τις αποφάσεις κατά την έννοια του άρθρου 249 της συνθήκης ΕΚ ,εφόσον απευθύνονται μόνον στους αποδέκτες που ορίζονται σε αυτές.
Τέλος, στις μη νομοθετικές πράξεις συγκαταλέγονται οι συστάσεις και οι γνώμες, οι οποίες δεν έχουν δεσμευτικό αποτέλεσμα.

Το άρθρο Ι-35, τελευταία παράγραφος, επιβεβαιώνει τη γενική ισχύ της σύστασης της Επιτροπής όπως προβλέπεται επί του παρόντος στο άρθρο 211 της συνθήκης ΕΚ και γενικεύει εκείνη του Συμβουλίου (άρθρο I-35).

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Η συνταγματική συνθήκη διαχωρίζει τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που αναγνωρίζονται σήμερα στο άρθρο 202 της συνθήκης ΕΚ σε κατ' εξουσιοδότηση ευρωπαϊκούς κανονισμούς (άρθρο I-36) και σε καθαυτές εκτελεστικές πράξεις (άρθρο I-37).

Η Επιτροπή καθίσταται πλέον η μόνη αρμόδια για την έκδοση κατ' εξουσιοδότηση ευρωπαϊκών κανονισμών που συμπληρώνουν ή τροποποιούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία του νόμου ή του νόμου-πλαισίου (το άρθρο I-36 διευκρινίζει ότι «τα ουσιώδη στοιχεία ενός τομέα δεν είναι δυνατόν να αποτελέσουν αντικείμενο εξουσιοδότησης»). Συνεπώς, είναι δυνατόν να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή για τον καθορισμό των περισσότερο τεχνικών πτυχών των νομοθετικών πράξεων με την τήρηση των προϋποθέσεων εφαρμογής που καθορίζουν οι σχετικοί νόμοι ή νόμοι-πλαίσια (περιεχόμενο, έκταση και διάρκεια της εξουσιοδότησης). Επιπλέον, αυτή η εξουσιοδότηση δύναται να πραγματοποιηθεί μόνο υπό την εποπτεία των δύο κλάδων νομοθετικής εξουσίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει την ανάκληση της εξουσιοδότησης και η θέση της σε ισχύ είναι δυνατόν να ανασταλεί βάσει σιωπηρής συμφωνίας των συννομοθετών. Οι νέες αυτές διατάξεις αποτελούν σημαντική καινοτομία στο σύστημα λήψης αποφάσεων της Ένωσης, ακόμη κι αν στην πράξη ήταν ήδη δυνατή η ανάθεση στην Επιτροπή αρμοδιοτήτων του είδους αυτού σε ορισμένους τομείς, όπως της εσωτερικής αγοράς και του περιβάλλοντος. Επιπλέον, ενισχύουν το ρόλο του Κοινοβουλίου που μεριμνά πλέον για την άσκηση της νομοθετικής εξουσίας στον ίδιο βαθμό με το Συμβούλιο.

Το άρθρο Ι-37 που αφορά τις εκτελεστικές πράξεις καθαυτές υπενθυμίζει ότι η εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων εναπόκειται κανονικά στα κράτη μέλη. Αν η ανάγκη ομοιόμορφης εφαρμογής αιτιολογεί την παρέμβαση της Ένωσης, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις είναι, καταρχήν, δυνατή η ανάθεση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή ή το Συμβούλιο στον τομέα της ΚΕΠΠΑ. Οι εκτελεστικές πράξεις της Ένωσης λαμβάνουν τη μορφή ευρωπαϊκών εκτελεστικών κανονισμών ή ευρωπαϊκών εκτελεστικών αποφάσεων.
Στο βαθμό που η Επιτροπή ασκεί εξουσία που κατ' αρχήν ανήκει στα κράτη μέλη, είναι εύλογο αυτή να υπόκειται στην εποπτεία επιτροπών εκπροσώπων των κρατών μελών επιφορτισμένων με τη γνωμοδότηση επί των σχεδίων των εκτελεστικών μέτρων που καταρτίζει η Επιτροπή. Αυτό το σύστημα ελέγχου είναι γνωστό με την ονομασία «επιτροπολογία».
Το άρθρο I-37 προβλέπει ότι οι γενικοί κανόνες της επιτροπολογίας καθορίζονται με ευρωπαϊκό νόμο που θεσπίζεται με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και συνεπώς όχι πλέον μόνον από το Συμβούλιο όπως συμβαίνει σήμερα. Από την άλλη, αυτές οι διαδικασίες ελέγχου, σύμφωνα με τη διατύπωση του ίδιου άρθρου, διεξάγονται «από τα κράτη μέλη» και όχι πλέον από το Συμβούλιο.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (ΚΕΠΠΑ, ΚΠΑΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ)

Στις υφιστάμενες συνθήκες, όσον αφορά την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), την ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας και άμυνας (ΕΠΑΑ), και τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, ήτοι στον δεύτερο και τον τρίτο πυλώνα που άπτονται της διακυβερνητικής συνεργασίας και όχι της κοινοτικής μεθόδου, είναι δυνατή η έκδοση ορισμένων νομικών πράξεων μη κοινοτικού χαρακτήρα. Συνεπώς, στον τομέα της ΚΕΠΠΑ, το άρθρο 13 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (Συνθήκη ΕΕ) καθορίζει ότι το Συμβούλιο προτείνει κοινές στρατηγικές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και τις εφαρμόζει, ιδίως αποφασίζοντας κοινές δράσεις και θέσεις. Ομοίως, το άρθρο 34 της συνθήκης ΕΕ προβλέπει την κατάρτιση καταλόγου των πράξεων σχετικά με τις οποίες δύναται να αποφανθεί το Συμβούλιο όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Πρόκειται για κοινές θέσεις, αποφάσεις και αποφάσεις-πλαίσια, καθώς και συμβάσεις.

Μετά την εξάλειψη της διάρθρωσης σε πυλώνες στο Σύνταγμα, καταργούνται αυτές οι διαφορετικές πράξεις. Όσον αφορά την ΚΕΠΠΑ , την ΚΠΑΑ και τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις ( ΔΕΥ ), οι πράξεις που θα χρησιμοποιούνται εφεξής θα πρέπει να ανταποκρίνονται στη νέα τυπολογία (άρθρο I-33). Το άρθρο I-40 επιβεβαιώνει ότι στον τομέα της ΚΕΠΠΑ, δύνανται να χρησιμοποιούνται μόνο οι ευρωπαϊκές αποφάσεις και ότι «δεν εκδίδονται ευρωπαϊκοί νόμοι ή ευρωπαϊκοί νόμοι-πλαίσια ». Όσον αφορά την ΚΠΑΑ, βάσει του άρθρου I-41, δύνανται επίσης να χρησιμοποιούνται μόνον οι ευρωπαϊκές αποφάσεις. Τέλος, όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, καταργούνται οι πράξεις που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα και αντικαθίστανται από τους νόμους και τους νόμους-πλαίσια (άρθρο I-42).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-33 Οι νομικές πράξεις της Ένωσης (νέοι τύποι) Νέες διατάξεις
I-34 Οι νομοθετικές πράξεις Σημαντικές τροποποιήσεις
I-35 Οι μη νομοθετικές πράξεις
I-36 Οι κατ' εξουσιοδότηση ευρωπαϊκοί κανονισμοί Σημαντικές τροποποιήσεις
I-37 Οι εκτελεστικές πράξεις
I-40 Ειδικές διατάξεις για την ΚΕΠΠΑ Σημαντικές τροποποιήσεις
I-41 Ειδικές διατάξεις για την ΚΠΠΑ
I-42 Ειδικές διατάξεις για τη ΔΕΥ

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας